Een sabbatical: dé manier voor werkgevers om werknemers bij je te houden?

• Bart van der Heijden

  redacteur Economie

Werkgevers bieden steeds vaker de mogelijkheid aan om onbetaald verlof op te nemen. Zowel in cao’s als in individuele arbeidsovereenkomsten zien vakbond FNV en werkgeversvereniging AWVN afspraken over sabbaticals terug.

Met de huidige krapte op de arbeidsmarkt klinkt het tegenstrijdig, bedrijven die hun werknemers voor langere periode met onbetaald verlof laten gaan. Toch lijkt dit een manier te zijn om werknemers juist aan boord te houden.

In ruim een kwart van de cao’s zijn nu afspraken gemaakt over sabbaticals, zegt FNV. Daarnaast nemen veel bedrijven het op in hun individuele arbeidsregelingen. “Er is wel degelijk iets gebeurd. We zien dat met name de afgelopen vijf jaar er steeds meer afspraken worden gemaakt voor ‘sabbatverlof’, zegt een woordvoerder van AWVN.

Een sabbatical is al lang niet meer alleen voor werknemers die pas na decennia werk behoefte hebben aan een langere pauze. Ook steeds meer jongeren die net zijn begonnen aan hun carrière pakken hun kans. 1 op de 5 gen z’ers (19 tot 28 jaar) en millennials (29 tot 43 jaar) zegt binnen vijf jaar een sabbatical te willen nemen, blijkt uit onderzoek van internetbank Bunq.

De 31-jarige Lies Bouwknegt bijvoorbeeld. Ze werkte iets meer dan een jaar als consultant bij een bedrijf en nam voor 5 maanden een sabbatical. Ze ging samen met haar vriend op reis door Midden- en Zuid-Amerika.

Haar werkgever heeft de sabbatical-regeling vorig jaar in de arbeidsvoorwaarden opgenomen. “Omdat er heel veel vraag naar was vanuit onze werknemers,” aldus manager Anneke Zijlstra. “Wij geloven er echt in dat onze werknemers er beter van worden en iets extra’s kunnen brengen.”

“Ik dacht: nu heb je geld, geen kinderen en dus ook de mogelijkheid om te gaan, dan moet ik het ook doen,” zegt Lies. Ze kan het echt iedereen aanraden. “Na zeven weken kreeg ik nóg meer energie omdat je echt even uit de druk van onze maatschappij kan stappen.

Ook op latere leeftijd nemen sommige werknemers een sabbatical. De 57-jarige Wilco Brinkman werkt als adviseur arbeidsmarkt bij het CAOP, een onafhankelijke kennisorganisatie voor de publieke sector. Hij besloot afgelopen jaar een “kleine sabbatical” van zeven weken te nemen, voor een muziekreis door Amerika.

“De laatste keer dat ik zolang vrij was, was in mijn studententijd”, zegt hij. “Het was heel inspirerend. Ik heb concerten bezocht, mondharmonica workshops gevolgd, noem het maar op. Je kan je er helemaal in onderdompelen.”

Zijn werkgever reageerde meteen positief op zijn verzoek om er even tussenuit te gaan. “Het is een mooie manier om mij gemotiveerd te houden voor mijn werk en me breed te ontwikkelen”, zegt hij. “Je voelt je frisser en energieker als je terugkomt.” En hij denkt ook dat het een bedrijf aantrekkelijker maakt om te werken.

En dat is precies wat werkgevers hopen te bereiken. “Je ziet dat het nu in steeds meer cao’s wordt opgenomen” zegt advocaat arbeidsrecht Pascal Besselink bij DAS. “In dat geval wordt het lastiger om een verzoek af te wijzen, omdat een werknemer zich dan kan beroepen op de cao-bepaling die op zijn arbeidsovereenkomst van toepassing is.”

AWVN merkt ook dat steeds meer bedrijven de laatste jaren een sabbatical bieden om werknemers juist voor langere tijd aan je te binden. “Het alternatief is dat iemand helemaal vertrekt,” zegt een woordvoerder. “Een paar maanden weg is dan goedkoper dan volledige vervanging.”

“Bedrijven kunnen het ook zien als een extra arbeidsvoorwaarde waarmee je juist werknemers kan behouden,” zegt Besselink. Hij benadrukt wel dat een sabbatical wettelijk gezien geen recht is, en een werkgever het verzoek dus ook kan weigeren.

Niet elke bedrijf kan zomaar voor een langere periode hun personeel missen. “In het algemeen zal het voor een bedrijf met 5 medewerkers lastiger te organiseren zijn dan met pak hem beet 500”, zegt branchevereniging MKB Nederland.

Het zou wel degelijk kunnen, maar is wellicht minder vaak als standaard mogelijkheid in de arbeidsovereenkomst opgenomen. Volgens de branchevereniging zal het dan meer om maatwerk gaan op het moment dat een medewerker met dit verzoek komt.