NOS Nieuws•
“Er is zeker vooruitgang geboekt”, verzekerde D66-leider Jetten vrijdagmiddag na afloop van een dag gesprekken in de werkkamer van formateur Buma in de Tweede Kamer. “De urgentie staat goed bij ons op het netvlies”, zegt CDA-leider Bontenbal. En informateur Buma zegt ook die “urgentie” te voelen.
De eerste echte week van de kabinetsformatie zit erop en de boodschap van het informatieteam is duidelijk: er is hard “aan de inhoud” gewerkt om een “gezamenlijke positieve agenda” te maken, zoals verkenner Koolmees aan D66 en het CDA geadviseerd heeft. “We gaan richting geven, een stip op de horizon”, zegt Jetten. “Anders blijf je maar hangen in wie met wie wil regeren.”
Thema’s
Deze week spraken Jetten, Bontenbal en Buma tientallen uren met zo’n dertig experts van ministeries, planbureaus en maatschappelijke organisaties; mensen die weten wat er speelt. Elke dag stond een groot thema centraal: migratie, wonen, landbouw en stikstof, defensie en economie/klimaat.
Het zijn de grote thema’s waar de Haagse politiek snel oplossingen voor moet vinden, maar ook onderwerpen waar – ook door uitgenodigde experts – de afgelopen jaren al heel veel rapporten en adviezen over geschreven zijn.
Arrogant
Toch vinden informateur Buma en de twee partijleiders het zinvol om hun adviezen opnieuw te horen. “Het zou arrogant zijn om als politicus te zeggen dat je alles al weet”, verklaarde CDA-leider Bontenbal deze opzet.
Na afloop van de gesprekken lichtten sommige experts hun boodschap toe: zo pleitte de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 voor het behoud van de Spreidingswet, vroeg Bouwend Nederland om kortere procedures en pleitten stikstofdeskundigen voor meer geld, tempo en helderheid om het probleem aan te pakken. De NAVO-stafchef wees op het belang van extra defensie-investeringen richting 3,5 procent van het bbp, een lijn waar D66 en CDA al voor openstaan.
Bontenbal en Jetten hebben niet alleen geluisterd, maar werken intussen aan een basisdocument dat over twee weken af moet zijn. Jetten wil een stuk maken waarin “knopen worden doorgehakt” over oplossingen voor grote problemen.
Jetten en Bontenbal gaan volgende week al met andere partijen praten, hoewel het stuk nog niet af is. Het zijn ook geen onderhandelingen, maar alleen gesprekken, met wie is nog niet bekendgemaakt. Buma, die er zelf niet bij zal zijn, spreekt van een goed plan. “Om echt af te tasten: hoe sta je erin en hoe denk je samen te kunnen werken.”
De kans bestaat dat het basisdocument, die gezamenlijke positieve agenda, gezien wordt als een ‘herenakkoord’ van Jetten en Bontenbal. Voor andere partijen, bijvoorbeeld VVD, GroenLinks-PvdA of JA21, zou het dan lastig zijn om nog aan te haken. Tekenen bij een kruisje willen ze niet.
Jetten erkent dat er na 9 december weer opnieuw onderhandeld zal worden. Maar hij hoopt ook dat ze zo’n “verrassende agenda” neerleggen met duidelijke keuzes “dat de rest hier enthousiast van wordt”.
Zover is het voorlopig nog niet. Maandag praten ze over de begroting en hoe de mogelijke voorstellen betaald zullen worden. Dinsdag staan weer experts op de agenda en daarna wordt er verder geschreven. Maar wanneer er een nieuw kabinet zit, daar durft nog niemand een voorspelling over te geven.
