Elektrische bussen zijn dan wel groener, maar veroorzaken ook overlast

• Daphne Stolwijk

  redacteur Bureau Regio

In steeds meer plaatsen worden dieselbussen vervangen door elektrische. De voertuigen zijn weliswaar groener, maar ook een stuk zwaarder dan hun voorgangers. Dat leidt onder meer tot schade aan wegen en overlast voor omwonenden.

Begin 2025 stonden zo’n 9000 bussen geregistreerd in Nederland. Op dit moment is een kwart daarvan elektrisch. In 2030 moet het busverkeer volledig emissievrij zijn.

Brian van der Graaf uit Dordrecht had nooit echt last van de busbaan voor zijn deur, totdat er een paar jaar geleden elektrische bussen gingen rijden. Als die langsreden, trilde zijn huis.

Toen de elektrische bussen in 2024 tijdelijk werden vervangen door diesels omdat er technische problemen waren, hielden de trillingen op. Uiteindelijk bleek een verkeersdrempel voor de deur van Van der Graaf de boosdoener: de drempel werd weggehaald en het trilprobleem was opgelost.

Drempels blijken inderdaad een lastig punt. Elektrische bussen wegen gemiddeld 15 ton, een stuk zwaarder dan diesels die ongeveer 9 ton wegen. Die extra massa is in de buurt voelbaar als de bus over een drempel rijdt.

Bovendien raakt het wegdek beschadigd, zegt hoofddocent voertuigdynamica Igo Besselink van de TU Eindhoven. Voornamelijk op binnenwegen, waar vooral personenauto’s en bussen rijden. “Op wegen die berekend zijn op zwaar verkeer zoals vrachtwagens en kraanwagens, is het effect van een elektrische bus minder groot.”

Niet alleen het gewicht veroorzaakt schade aan wegen, een elektrische bus trekt ook een stuk sneller op. “Met een koppeling of automatische versnellingsbak gaat dat geleidelijker”, zegt Besselink. “Ik kan me voorstellen dat als je hard gas geeft op een losse klinkerweg, de klinkers gaan draaien.” Omwonenden kunnen dan trillingen voelen.

Dat bleek in Utrecht, waar sinds 2017 steeds meer elektrische bussen rijden. De gemeente ontving klachten over overlast en liet een onderzoek uitvoeren door adviesbureau Sweco. De schade bleek mee te vallen, zegt adviseur Henk Nanninga. “Maar de norm voor hinder werd wel overschreden”, vooral ’s avonds.

Sweco kwam met een advies aan de vervoerder, de gemeente en de provincie. “De vervoerder kan chauffeurs aanspreken op rijgedrag. De provincie kan kijken naar alternatieve busroutes en de gemeente zou drempels kunnen weghalen.” Er zijn drie verantwoordelijken dus. “Het is een samenspel. Maar uiteindelijk is de gemeente verantwoordelijk voor het woongenot van bewoners.”

Ook in Enschede komen vaker klachten binnen over schade aan wegen sinds de elektrische bussen twee jaar geleden gingen rijden. Volgens de gemeente is er weinig aan te doen. “Elektrische voertuigen worden de standaard”, zei wethouder Teutelink.

Dat zegt ook de provincie Overijssel. “Verkeer wordt in het algemeen steeds zwaarder, niet alleen bussen.” De bussen voldoen aan wet- en regelgeving wat betreft massa, zegt Overijssel.

De gemeente Groningen pakte het anders aan. Nog voordat de elektrische bussen werden ingezet, werd uitgezocht waar trillingen mogelijk tot overlast kunnen leiden. Busroutes werden daarop preventief aangepast.

“We hebben ook ondergrondse schermen geplaatst tegen trillingen”, zegt toenmalig projectmanager Herman Lubbers. “En dat werkt, want er zijn geen klachten meer.”

Een simpele oplossing is dat niet, zegt hij, want er moet een sleuf gegraven worden in de grond waar ook allerlei boomwortels, leidingen en funderingen lopen. “Maar uiteindelijk willen we met elkaar verduurzamen”, zegt hij. Hij vindt het dan ook niet gek dat de gemeente zijn verantwoordelijkheid nam en de kosten droeg. “Al het verkeer wordt zwaarder”, zegt Lubbers. “Daar moeten we mee leren omgaan.”

De ontwikkeling is nog volop gaande, zegt ook Besselink van de TU Eindhoven. “Er worden langzaamaan wel bussen gemaakt van lichter materiaal die hetzelfde wegen als een dieselbus”, zegt hij. Ook batterijen worden steeds lichter.

Vervoerder Arriva herkent de signalen. “Op sommige plekken blijkt dat de weg niet is berekend op zwaardere bussen en vrachtwagens, maar dat is de verantwoordelijkheid van gemeenten en provincies.” Volgens Arriva zal de elektrische busvloot de komende jaren nog meer groeien, omdat “provincies eisen dat vervoerders die overstap maken”.

Vervoerder Qbuzz spreekt van een ontwikkeling die nodig is om het openbaar vervoer uitstootvrij te maken. Daarbij gaat het niet niet alleen om het materieel, maar ook om de infrastructuur, zegt Qbuzz.