Er komt weer leven in het oudste aquarium ter wereld in Artis

Het monumentale aquarium in Artis Amsterdam bereidt zich langzaam voor op heropening na een opknapbeurt die ruim vijf jaar heeft geduurd. Op dit moment worden de vissen aangevoerd. Die hebben de afgelopen vijf jaar bij dierentuinen in binnen- en buitenland ‘gelogeerd’.

Curator Alex Huiberse is dolblij dat het aquarium aan het begin van de zomer weer open kan. Vooral omdat er in het 114 jaar oude gebouw veel meer ruimte is gekomen voor de vissen. “We hebben de verschillende aquaria in het gebouw echt kunnen verdiepen. Ze zijn nu dubbel zo diep, dus is er ook dubbel zoveel water”, zegt hij bij stadsomroep AT5.

Het aquarium in Artis werd ontworpen door architect Gerlof Salm en stamt uit 1882. Voor de kenners: het is gebouwd volgens de classicistische tempelarchitectuur en heeft daarmee wel wat weg van het Concertgebouw. Het aquarium is het oudste, nog functionerende aquarium ter wereld.

Een jaar of zes geleden was het gebouw er slecht aan toe. Het zoute water begon uit de aquaria te lekken. Mede daardoor vertoonde het gebouw zelf steeds meer gebreken. Het was ook sleets geworden door de duizenden bezoekers.

Toch duurde het nog even voordat tot een opknapbeurt werd besloten, vooral omdat Artis opzag tegen de kosten: 47 miljoen euro. Maar de renovatie kon doorgaan. Er kwam een inzamelingsactie onder het publiek, de gemeente deed een miljoenenbijdrage en een aantal fondsen bleek ook bereid te investeren.

Na een aanvankelijke weigering betaalde ook het Rijk vijftien miljoen euro mee. “Het is een bijzonder monument dat we voor deze en volgende generaties willen behouden”, stelde toenmalig staatssecretaris Gunay Uslu over de rijksbijdrage.

De verbouwing zelf verliep volgens plan. Aan de buitenkant werden onder andere zonnepanelen geplaatst. De gevels zijn gerestaureerd. Het opvallendst zijn de wijzigingen in het interieur. Zo is de voorheen donkere galerij tussen de verschillende kleine aquaria lichter gemaakt. Er zijn meer open ruimtes en wordt daglicht binnengelaten.

Ook de aquaria zelf zijn aangepast. “We zijn altijd op zoek naar de beste lampen voor elke diersoort, maar ook wat voor filtersystemen bijvoorbeeld het best werken”, zei curator Huiberse al eerder. “Artis wil graag van het gas af, dus we blijven ons zo duurzaam mogelijk ontwikkelen.”

Nu volgt de laatste en voor Huiberse een van de spannendste fases: het opnieuw ontvangen van de vaste bewoners van het aquarium. Gisteren bijvoorbeeld werd in een soort ton de gevlekte gladde haai teruggebracht, die de afgelopen jaren in dierenpark Wildlands in Emmen heeft doorgebracht. Al in Emmen werd wat water uit Amsterdam in de ton gelaten zodat hij alvast kon wennen.

De haai, met z’n ruim 1 meter lengte een van de grootste bewoners van het Artis Aquarium, moet nu eerst drie weken alleen in een grote kuip doorbrengen. Pas daarna wordt hij teruggeplaatst. “Haaien en roggen kunnen wel eens wat parasieten bij zich dragen, vandaar een quarantaineperiode”, aldus Huiberse.

De komende maanden komen zo steeds meer vissen terug naar Amsterdam. Ook de koralen en planten die tijdelijk elders in Artis waren ondergebracht, krijgen weer een plekje.

Op 13 juni gaat het vernieuwde aquarium open voor het publiek. Huiberse verheugt zich daarop. “Heel veel mensen kennen dit soort vissen alleen maar van dat ze in een restaurant bijvoorbeeld een dier bestellen”, zegt hij. “Terwijl die dieren in het echt natuurlijk veel mooier zijn dan op je bord.”