NOS Nieuws
De internationale luchthaven in de Saudische hoofdstad Riyad is vorige week meerdere keren onder vuur genomen door de Houthi’s uit Jemen, met doden als gevolg. Bij de zwaarste aanval, zaterdag, kwamen dertien mensen om het leven en raakten er meer dan driehonderd gewond. Een dag later viel opnieuw een dode op het vliegveld.
De Houthi’s treffen niet zomaar een luchthaven: de Internationale Luchthaven Koning Khalid is een druk knooppunt in het Midden-Oosten en verwerkt dagelijks rond de 800 vluchten. Vijf vragen over de aanvallen.
Het is een verdere escalatie van de oorlog in het Midden-Oosten. De voltreffer is de dodelijkste aanval op Saudisch grondgebied in meer dan tien jaar. De Saudi’s hebben gezworen hard terug te slaan.
De Houthi’s boekten in september belangrijke terreinwinst langs de Rode Zee. Ze veroverden onder meer de havenstad Mokka en het strategische eiland Perim in de zeestraat Bab al-Mandab. Saudi-Arabië en het Jemenitische regeringsleger begonnen daarop een tegenoffensief. De Jemenitische regering zegt inmiddels de controle over de zeestraat te hebben heroverd, maar er wordt nog altijd gevochten.
De Houthi’s zien de aanvallen op Riyad als vergeldingsacties binnen het conflict dat zich momenteel rond de Rode Zee afspeelt.
Het moment zaterdag waarop een raket inslaat op de luchthaven van Riyad:
Saudi-Arabië beschouwt de Houthi’s al jaren als een bedreiging voor zijn veiligheid. De beweging controleert grote delen van het noorden van Jemen, aan de zuidgrens met Saudi-Arabië, en heeft herhaaldelijk raketten en drones op Saudisch grondgebied afgevuurd.
Daar komt de regionale machtsstrijd tussen de rivalen Saudi-Arabië en Iran bij. De Houthi’s zijn bondgenoten van Iran en delen dezelfde tegenstanders: de VS, Israël en Saudi-Arabië.
Iran voorziet de Houthi’s al jaren van wapens en rakettechnologie. Daardoor zijn de Houthi’s uitgegroeid tot een belangrijke bondgenoot van Iran in de regio. Door de kant van Iran te kiezen, hopen zij hun eigen positie ten opzichte van Saudische koninkrijk te versterken.
Saudi-Arabië steunt daarom al sinds 2015 de internationaal erkende Jemenitische regering in de strijd tegen de Houthi’s. De recente terreinwinst van de beweging rond de zeestraat Bab al-Mandab maakt die strijd nog belangrijker voor Riyad. De zeestraat is een cruciale route voor internationale handel en Saudische olie-export, zeker nu de scheepvaart door de Straat van Hormuz wordt belemmerd.
Wie zijn de Houthi’s? Dat en vier andere vragen leggen we in dit artikel aan je uit.
De Houthi’s willen in de eerste plaats hun macht in Jemen behouden en versterken. Tegelijk proberen ze uit te groeien tot een speler waarmee zowel de Verenigde Staten als Saudi-Arabië rekening moet houden. De Houthi’s zijn de afgelopen jaren steeds beter geworden in het perfectioneren van raketten en het omzeilen van Patriot-luchtafweersystemen. Met hun aanvallen op Saudische luchthavens laten ze zien dat ze ook buiten Jemen grote schade kunnen aanrichten.
De Houthi’s vechten op twee fronten: tegen Saudi-Arabië met raketten en drones aan de ene kant, en in Jemen tegen het regeringsleger.
Voorlopig lijkt het einde van het geweld niet in zicht. Saudi-Arabië heeft aangekondigd hard terug te slaan en voert al aanvallen uit op Houthi-doelen in Jemen. De Houthi’s dreigen op hun beurt met nieuwe aanvallen op Saudische luchthavens en andere belangrijke infrastructuur.
Daarnaast kan het ook zo zijn dat de VS zich ermee gaat bemoeien. President Trump heeft militaire steun aan Saudi-Arabië niet uitgesloten. Washington heeft bovendien extra oorlogsschepen en militairen naar het Midden-Oosten gestuurd.
De belangen voor de wereldeconomie zijn groot. Als de Houthi’s de scheepvaart in de Bab al-Mandab verder ontregelen, komt naast de Straat van Hormuz een tweede belangrijke handelsroute onder druk te staan. Dat kan de olieprijzen verder opdrijven.
Tegelijk is Trump voorzichtig met een nieuwe grote militaire operatie. De oorlog die hij voert tegen Iran is uiterst impopulair in de VS en over drie weken zijn er tussentijdse verkiezingen.
De gevechten in Jemen laten zien hoe moeilijk het is om de oorlog tussen de VS, Israël en Iran tot één front te beperken. Regionale bondgenoten en tegenstanders raken steeds verder betrokken bij het conflict.
Iran heeft ondanks de maandenlange Amerikaanse en Israëlische aanvallen zijn machtpositie niet volledig verloren. Met steun van bondgenoten zoals de Houthi’s kan Teheran druk blijven uitoefenen op belangrijke handelsroutes en Amerikaanse bondgenoten in de regio.
Voor de Amerikanen is dat een probleem. Ondanks hun militaire overwicht zijn ze er niet in geslaagd de dreiging van Iran en zijn bondgenoten weg te nemen. De aanvallen op Saudi-Arabië laten zien dat de oorlog snel en nog verder om zich heen kan grijpen, met alle gevolgen voor de regionale veiligheid en de wereldeconomie van dien.
