EU sluit in zoektocht naar nieuwe vrienden na 8 jaar handelsdeal met Australië 

De EU en Australië zijn het eens geworden over een handelsakkoord. De onderhandelingen daarover begonnen al in 2018, maar kwamen door de geopolitieke onrust in een stroomversnelling.

“In een onzekere wereld wordt het steeds belangrijker om samenwerking op het gebied van handel na te streven”, zegt Commissievoorzitter Von der Leyen over de deal. “In een wereld waarin grootmachten tarieven gebruiken om druk uit te oefenen en toeleveringsketens als zwakke plekken die uitgebuit kunnen worden, laten we zien dat vrije handel positieve resultaten oplevert. Vertrouwen is belangrijker dan transacties.”

Ook in Australië is er veel enthousiasme over het akkoord, dat volgens de regering een enorme economische boost geeft. “Dit is een belangrijk moment voor ons land”, zei premier Albanese.

De verwachting is dat er vooral veel Australisch rood vlees, wijn en kritieke grondstoffen richting Europa gaan. In het handelsakkoord is onder meer afgesproken om bijna alle importheffingen te schrappen voor goederen die bedrijven in de EU naar Australië exporteren.

De Europese Commissie schat dat het Europese bedrijven bij elkaar opgeteld ongeveer een miljard euro aan importheffingen per jaar scheelt. Vooral exporteurs van zuivel en motorvoertuigen zullen profiteren, is de verwachting. Ook kunnen Europese bedrijven straks makkelijker meedoen aan Australische aanbestedingen.

Ook Australische exportproducten naar de EU worden vrijgesteld van invoerrechten. Volgens Von der Leyen zal de deal naar verwachting bijna 8 miljard Australische dollar (ruim 4,8 miljard euro) aan het bbp van Australië toevoegen.

De EU en Australië hebben ook afgesproken intensiever te gaan samenwerken op het gebied van veiligheid en defensie, vooral door meer informatie uit te wisselen over bijvoorbeeld cybersecurity en veiligheid op zee. Albanese zegt dat ook de samenwerking op het gebied van “desinformatie, terrorismebestrijding en de onwrikbare steun aan Oekraïne” een prioriteit is.

In 2023 liepen de onderhandelingen nog vast, vooral vanwege het meest heikele punt: de export van Australisch rood vlees naar Europa. Australië eiste goedkopere toegang voor hun rund- en schapenvlees, terwijl de Europese boeren vreesden voor concurrentie door de goedkopere Australische import.

Maar de handelsblokken zijn toch tot een compromis gekomen. Australische boeren mogen tot een maximale hoeveelheid aan Australische, agrarische producten naar de EU exporteren tegen een lage importheffing. Boven dat maximum gaan ze hogere heffingen betalen. Zo kunnen Australische bedrijven jaarlijks ruim 30.000 ton aan rundvlees goedkoop naar de EU exporteren. Dat geldt ook voor bijvoorbeeld schapen- en geitenvlees (25.000 ton) en boter (5000 ton).

Voor de EU is het akkoord met Australië de derde deal in een paar maanden tijd. In januari sloot de Europese Commissie een verdrag met India. Dat akkoord volgde op handelsafspraken met Indonesië in september.

Ook Australië is druk bezig nieuwe handelsdeals te sluiten. Onlangs sloot het land een akkoord met de Verenigde Arabische Emiraten. Zowel de EU als Australië zoeken in rap tempo naar nieuwe handelspartners om minder afhankelijk te worden van de VS en China. Die afhankelijkheid maakt Europa kwetsbaar voor handel als geopolitiek wapen.

Dat de VS en China bereid zijn dat wapen in te zetten, weten ze in de EU inmiddels maar al te goed. Trump dreigde met importheffingen toen verschillende landen, waaronder Nederland, militairen naar Groenland stuurden.

China toonde zijn macht toen het in april en oktober vorig jaar de export van zeldzame aardmetalen en lithiummagneten beperkte, wat belangrijk is voor het maken van bijvoorbeeld chips, defensiematerieel en elektrische auto’s. De Europese industrie kwam meteen in de problemen.

Op het gebied van zeldzame aardmetalen kan Australië een uitkomst bieden. In de Australische woestijn is een van de belangrijkste bronnen van zeldzame aardmetalen buiten China te vinden. Dat betekent nog niet dat Australië China’s rol als grondstoffengigant zomaar kan overnemen. Om de zeldzame aardmetalen daadwerkelijk te kunnen gebruiken, moeten ze verwerkt worden. De wereldwijde verwerking van die aardmetalen gebeurt nu nog voor 90 procent in China.

Australië wil op lange termijn zelf meer zeldzame aardmetalen verwerken, maar heeft daarvoor nog niet de benodigde infrastructuur. Maar de Australische ambitie is voor andere landen genoeg reden om toenadering te zoeken. Australië beschikt daarnaast ook over andere belangrijke grondstoffen zoals lithium en aluminium. Vorig jaar sloten de Verenigde Staten al een grondstoffendeal met de Australiërs.

En nu dus met de EU. Met Australië is afgesproken dat ook voor belangrijke grondstoffen de importheffingen omlaag gaan. Bovendien hoopt de Australische sector op meer Europese investeringen in de delving en productie van deze kritieke grondstoffen.

Voordat het akkoord tussen de EU en Australië in werking kan treden, moeten nog wel het Europees Parlement en de regeringen van de EU-landen akkoord gaan.