Eurovisie Songfestival in Wenen van start: met Israël, maar zonder Nederland

• Marko Šakić

  redacteur Binnenland

In de Wiener Stadthalle barst vanavond het Eurovisie Songfestival los. Dit jaar voor het eerst in 24 jaar in afwezigheid van Nederland. Omroep AVROTROS wilde niet meedoen, nadat bekend was geworden dat Israël niet wordt uitgesloten door organisator EBU.

Vorig jaar won de Oostenrijker JJ met zijn nummer Wasted Love, dus mag het land dit jaar het festival organiseren. Het is de derde keer in de geschiedenis dat het Eurovisie Songfestival in Oostenrijk plaatsvindt. De eerste keer was in 1967 en de laatste keer was in 2015, na de winst van Conchita Wurst met Rise Like a Phoenix.

Slechts twee keer eerder koos Nederland ervoor niet mee te doen aan het evenement, in 1985 en 1991. Beide keren was dat omdat het liedjesfestijn samenviel met de Nationale Dodenherdenking. In 1995 en 2002 mocht Nederland niet meedoen vanwege een te slecht resultaat het jaar ervoor.

Nederland is niet het enige land dat thuisblijft. Spanje, Slovenië, IJsland en Ierland besloten ook om niet naar Wenen te gaan.

Bij de Nederlandse tak van de officiële fanclub van het Eurovisie Songfestival zien ze dat de beleving van het festival onder liefhebbers dit jaar verschilt. “Enerzijds heb je de diehardfans die naar Wenen afreizen. Aan de andere kant heb je de mensen die dit jaar uit principe niet gaan kijken omdat Israël meedoet”, zegt voorzitter Erwin van der Does. “Daarnaast is er nog een derde groep die niet gaat kijken omdat Nederland niet meedoet.”

De eerste groep, de Nederlandse diehardfans, is in elk geval nog altijd vrij omvangrijk. Nederland staat op plek 10 in het lijstje van landen waar de meeste kaarten zijn verkocht voor de repetities en de live-uitzendingen. Uit cijfers van de EBU blijkt dat er in alle landen in totaal 95.000 tickets zijn verkocht voor negen shows.

Een van die fans die kaarten heeft weten te bemachtigen, is de 22-jarige Bowien Ravenhorst. “Veel mensen vinden het gek dat ik naar Wenen ga omdat Israël meedoet. Ik heb zelf ook nog getwijfeld of ik erheen moet gaan, maar ik vind het ook belangrijk om het geluid te laten horen van de mensen die wel gaan maar Israël toch niet steunen. Als we allemaal wegblijven dan hebben ze sowieso gewonnen.”

Die verdeling onder de fans is iets waar ze ook mee te maken hebben op de plekken waar het Eurovisie Songfestival traditiegetrouw wordt uitgezonden op grote schermen. Zoals bij Café Kalff in Utrecht, waar de steeg naast het café aan de Oudegracht tijdens het liedjesfestijn elk jaar wordt omgedoopt tot ‘Eurovisiesteeg’. Ieder jaar zijn daar zo’n duizend mensen om naar de live-uitzending van de finale te kijken.

Dit jaar vroeg het café online aan bezoekers wat er zaterdag op de schermen moest worden uitgezonden. Fans konden kiezen tussen Nederlandse inzendingen door de jaren heen, het Eurovisie Songfestival van 2019 (toen Duncan Laurence won namens Nederland) of toch gewoon de editie van dit jaar, waarbij wel het geluid wordt uitgezet tijdens het optreden van Israël. Uiteindelijk zijn de meeste stemmen naar het uitzenden van de live-uitzending gegaan.

Toch werd de organisatie gedwongen om het evenement te cancelen wegens de tegenvallende kaartverkoop. En dat niet alleen. “Ik heb online veel haatreacties gehad”, zegt café-eigenaar Fabian uit den Bosch.

“Enerzijds ontvangen we veel berichten van mensen die het niet oké vinden dat wij het uitzenden, omdat we daarmee niet zouden erkennen wat er in de wereld gebeurt. Anderzijds word ik voor antisemiet uitgemaakt omdat mensen boos zijn over het feit dat we het geluid uit willen zetten bij het optreden van Israël.”

Van de niet-deelnemende landen zijn Nederland en IJsland de enige landen die het Eurovisie Songfestival wel uitzenden. In Nederland zullen de NOS en de NTR de uitzending verzorgen, na een verzoek van de NPO dat kwam na het besluit van AVROTROS om dit jaar niet mee te doen.

“Na uitvoerig beraad is besloten de handen ineen te slaan en vanuit een onafhankelijke en neutrale rol verslag te doen van het Songfestival”, schreef de NPO eind vorig jaar in een persbericht.

NOS Evenementen heeft als wettelijke taak het uitzenden en verslag doen van grote nationale en internationale evenementen, zoals het Zomercarnaval en Koningsdag. Bij de NTR ligt de taak van het maken van culturele programma’s.

Henry Schut en Jeroen Kijk in de Vegte verzorgen dit jaar het commentaar vanuit de Oostenrijkse hoofdstad. De halve finales van vanavond en donderdag en de finale op zaterdag zijn vanaf 20.30 uur met een voorbeschouwing vanuit Nederland te zien op NPO 1 en NPO Start.