Flexwoonwijken voor arbeidsmigranten in buitengebied: ‘Goede wifi is belangrijk’

• Roeland Müller

  verslaggever Economie

• Jan Kleinnijenhuis

  verslaggever Nieuwsuur

Keurig ogende woontorens, rijtjeshuizen of complete buurtjes net buiten de bebouwde kom, tegen een industrieterrein aan of in een weiland. Op tientallen plekken door heel Nederland verrijzen flexwoningen voor arbeidsmigranten.

Zowel het Rijk, de gemeenten als werkgevers zien hierin een belangrijke oplossing voor het schrijnende tekort aan woningen voor tijdelijke werknemers van buiten Nederland. Arbeidsmigranten kunnen op deze manier fatsoenlijk wonen, zonder dat dit verder de druk verhoogt op de woningmarkt.

Het Planbureau voor de Leefomgeving ziet daarentegen grote bezwaren. Volgens het instituut is het bouwen van tijdelijke, afgelegen woningen geen oplossing voor een permanent probleem.

“’s Avonds is het hier hartstikke gezellig. De mensen barbecueën heel graag. Als ze het weer netjes opruimen, is dat prima”, zegt Willem Weggeman. Hij is directeur van Homeflex, exploitant van dertien flexwoonprojecten in Nederland.

Eind vorig jaar leverde Homeflex net buiten de bebouwde kom van Middelharnis op Goeree-Overflakkee 51 woningen voor 200 arbeidsmigranten af. Er staan wat rokershokjes, picknicktafels en fitnesstoestellen. Ook hangen er veel camera’s.

In de flexwoningen in Middelharnis zitten vooral arbeidsmigranten uit Roemenië. Ze betalen 150 euro per week per persoon, zegt Weggeman. “Ze hebben allemaal hun eigen slaapkamer. En er is goede wifi, dat is heel belangrijk.”

Een eigen kamer is niet vanzelfsprekend. In 2020 drong de commissie-Roemer hier al op aan, maar in de praktijk slapen bij tal van woningen twee of meer mensen op één kamer.

Wethouder Daan Markwat van Goeree-Overflakkee is blij met de woningen. “Je moet mensen op een goede, veilige manier huisvesten.” De gemeente telt naar eigen zeggen 1200 arbeidsmigranten. Zij werken voornamelijk in de landbouw.

Op het eiland moeten volgens Markwat meer flexwoningen komen voor arbeidsmigranten. Dat is ook voor de andere inwoners het best, zegt hij. “Zo speel je ook woningen vrij voor de reguliere woningzoekenden.”

Niet alleen Goeree-Overflakkee is enthousiast. Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten zien veel wethouders in de flexwoningen een oplossing voor arbeidsmigranten.

In Nederland staan inmiddels ruim 34.000 flexwoningen in ruim 800 woonprojecten, blijkt uit cijfers van het Expertisecentrum Flexwonen. Soms zijn dat omgebouwde, leegstaande gebouwen, maar het overgrote deel bestaat uit nieuwe woningen. Ruim een op de vijf van deze projecten, nu 172, is bedoeld voor arbeidsmigranten.

Homeflex biedt alleen woningen aan, maar een aantal andere grote flexwoonbedrijven is ook actief in de uitzendbranche. Voor arbeidsmigranten regelen zij dus zowel het werk als de woning.

Enthousiaste wethouders dus, maar het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is kritisch. “Het zijn vaak afgelegen locaties. Veel arbeidsmigranten maken lange dagen, dan kom je thuis en daar is dan niets te doen”, zegt PBL-onderzoeker Dolly Loomans. “Normale dingen zoals boodschappen doen of naar de sportschool gaan, dat wordt dan lastig. Dat isoleert iemand en het maakt die persoon onzichtbaar.”

Daarnaast zegt het PBL dat de flexwoningen de druk op woningmarkt niet verminderen. “Dit is een tijdelijke oplossing voor een permanent probleem”, zegt Loomans. Volgens het PBL is ongeveer de helft van de arbeidsmigranten na zes jaar nog steeds hier en moeten ze dus een leven opbouwen. “Dat is eigenlijk al decennia al zo. Al bij gastarbeiders bestond het idee dat mensen hier tijdelijk zijn, maar we zien aldoor dat mensen zich toch vestigen. Daar moet je rekening mee houden.”

Wethouder Markwat van Goeree-Overflakkee wil eveneens dat er meer permanente nieuwbouwwijken komen, maar ook flexwijkjes voldoen volgens hem aan de behoefte van de tijdelijke werknemers. “De ambitie en behoefte van de arbeidsmigrant ligt veel meer bij de kwaliteit van de huisvesting dan bij het integreren in de samenleving.”