NOS Nieuws•
-
Rob Ramaker
redacteur Klimaat
-
Rob Ramaker
redacteur Klimaat
Er werd vorig jaar hard gewerkt aan het stroomnet: netbeheerders legden 4500 kilometer aan stroomkabels, bouwden ruim 2000 transformatorhuisjes en pakten het hoogspanningsnet op meer dan 50 plekken aan. Desondanks werden bijna alle wachtlijsten voor een aansluiting langer, meldt brancheorganisatie Netbeheer Nederland.
Het laat zien dat de problemen met het overvolle stroomnet vooralsnog alleen maar groter worden. Zelfs nu netbeheerders miljarden euro’s investeren. Dat schaadt de economie maar ook de verduurzaming.
“Wij tillen daar zwaar aan”, zegt Han Slootweg van netbeheerder Enexis namens Netbeheer Nederland. “Al die partijen op de wachtlijst gaan ons aan het hart.” Zelf bezoekt Slootweg ook wachtende klanten. “Als ik dan weer thuiskom, ben ik echt weleens wat bedrukt. Die klanten hebben gewoon goede ideeën. Die willen verduurzamen en uitbreiden.”
Voorlopig stijgt de vraag sneller dan wij kunnen bouwen.
De netbeheerders benadrukken dat instellingen en bedrijven nog altijd een aansluiting krijgen. Alleen kwamen er vorig jaar nog meer aanvragen binnen, waardoor de wachttijden verder zijn opgelopen. Kleinverbruikers, zoals huishoudens, wachten gemiddeld 45 weken op een nieuwe aansluiting en 21 weken op uitbreiding.
Onorthodoxe maatregelen
De problemen zijn niet gelijk verdeeld over het land. Vooral in de provincies Flevoland, Gelderland en Utrecht is het stroomnet overvol. In februari bleek dat de ruimte op het net hier zo schaars is dat mogelijk zelfs huizen niet meer kunnen worden aangesloten.
“Hier halen we alles uit de kast om een volledige aansluitingsstop te voorkomen”, schrijft Jo-Annes de Bat (CDA), staatssecretaris van Klimaat en Groene Groei, aan de Tweede Kamer. Hij licht toe dat hij er alles aan wil doen om dit probleem op te lossen en zegt daarbij ook aan “onorthodoxe maatregelen” te denken. “Zo moeten we misschien beseffen dat we net meer risico moeten dragen.”
-
Aantal afgeronde projecten aan het hoogspanningsnet -
Trend in de lengte van gelegde midden- en laagspanningskabels -
Trend in het aantal gebouwde transformatorhuisjes
Het kabinet-Jetten kondigde aan met een crisiswet te komen om het overvolle stroomnet aan te pakken. De Bat schrijft dat het niet om één wet zal gaan, maar dat stap voor stap wetten worden aangepakt om sneller te kunnen bouwen.
Toch één kortere wachtlijst
Toch werd één wachtlijst vorig jaar korter: minder bedrijven wachten op een grote aansluiting direct aan het hoogspanningsnet. De verantwoordelijk netbeheerder Tennet ging in gesprek met wachtende bedrijven. Dubbele aanvragen of projecten zonder kans van slagen vielen af. Sommige bedrijven kregen een aansluiting, al dan niet met een contract waarbij ze alleen in de daluren stroom mogen gebruiken of leveren.
Een-op-een in gesprek gaan, is geen oplossing voor andere wachtlijsten, zegt Slootweg. Bij het hoogspanningsnet gaat het om een beperkt aantal bedrijven, vaak met experts in dienst. Op de wachtlijsten van regionale netbeheerders staan veel meer bedrijven. Dit zijn vaak kleinere bedrijven, zoals bakkers, schilders of monteurs, die geen stroomnetexperts in dienst hebben.
-
Trend in de wachttijden voor een aansluiting op het stroomnet -
Wachtlijsten voor een aansluiting op het regionale stroomnet
Komende jaren investeren de netbeheerders miljarden euro’s in nog meer kabels, transformatorhuisjes en hoogspanningsleidingen. Toch lopen ze ook tegen grenzen op. Zo duurt het vaak langer om een vergunning te krijgen dan te bouwen, al wordt gekeken hoe dit sneller kan. Ook is er een groot tekort aan technisch personeel. “De vijver hiervoor is klein en wordt veel bevist”, zegt Jinny Moe Soe Let, directeur communicatie en beleid bij Netbeheer Nederland.
Gebruiker moet spits mijden
Daarom moeten we het stroomnet volgens Netbeheer Nederland efficiënter gaan gebruiken. In de praktijk is het maar op een paar momenten van de dag echt vol. Bijvoorbeeld in de avondspits als veel mensen thuiskomen, lichten aanzetten en gaan koken. Daarbuiten is nog veel ruimte die niet wordt gebruikt.
De brancheorganisatie wil bedrijven vaker contracten aanbieden waarbij ze bijvoorbeeld alleen buiten de spits stroom kunnen afnemen. “Flex is het nieuwe normaal”, zegt Moe Soe Let daarover. Ook moet het goedkoper worden om stroom te gebruiken buiten de piek, zodat mensen een prikkel hebben om dat te doen.
Er komen gesprekken met vijftig grote stroomgebruikers om flexibeler te zijn wanneer ze hun stroom gebruiken.
“Voorlopig stijgt de vraag sneller dan wij kunnen bouwen”, zegt Slootweg van Enexis. Hij vreest dat dit op korte termijn erger wordt door de Iran-oorlog. Door de gestegen prijzen van aardgas en olie is het op veel plekken aantrekkelijker om over te schakelen op stroom. “Dat helpt natuurlijk niet om die trend te keren.”
