Franse rechter beslist over politieke toekomst Marine Le Pen, opvolger staat klaar

• Saskia Houttuin

  correspondent Frankrijk

Wie wordt bij de presidentsverkiezingen volgend jaar het gezicht van het Rassemblement National? Krijgt Marine Le Pen, die vorig jaar een straf van vijf jaar onverkiesbaarheid kreeg opgelegd, vrijspraak of strafvermindering waardoor ze toch kan meedoen? Of is de weg definitief vrij voor haar jonge protegé Jordan Bardella, de voorzitter van de radicaal-rechtse partij?

Dat moet vanmiddag duidelijk worden in het Paleis van Justitie, in het hart van Parijs. Daar bepalen vier rechters van het Hof van Beroep of de straf die Le Pen in 2025 kreeg voor het verduisteren van miljoenen euro’s aan Europees geld wordt bevestigd, aangepast of teruggedraaid.

Hoewel de zitting om 13:30 uur van start gaat, stonden vanochtend vroeg al honderden journalisten en belangstellenden in de rij voor het justitiepaleis. Het onderstreept hoe belangrijk deze zaak voor Frankrijk is. Al jaren is het Rassemblement National de populairste partij; in alle peilingen voor de presidentsverkiezingen heeft Le Pen in de eerste ronde een ruime voorsprong op andere kandidaten.

Als Le Pen na vandaag definitief geen kandidaat kan zijn, doet het Rassemblement National, voortgekomen uit het Front National, voor het eerst mee aan de presidentsverkiezingen zonder de familie Le Pen aan het roer.

De partij is al voorbereid op dat scenario: in de coulissen is Bardella klaargestoomd om het stokje over te nemen.

Hoewel Bardella pas 30 jaar is, is hij al sinds 2015 actief voor het Rassemblement National. Hij begon als parlementair medewerker, werd in 2019 Europarlementariër en staat sinds 2022 aan het hoofd van de partij. Met miljoenen volgers op sociale media gaf hij de partij nieuw elan, vooral onder jonge kiezers. In sommige peilingen voor de presidentsverkiezingen is hij Le Pen zelfs in populariteit voorbijgestreefd(opent in nieuw venster).

“Le Pen of Bardella? Dat is kiezen tussen twee Ferrari’s,” zou een insider tegen Le Parisien hebben gezegd(opent in nieuw venster). Dat past bij het beeld van eenheid dat het duo wil neerzetten. Afgelopen weekend was dat niet anders, tijdens een feestelijke partijbijeenkomst in het noordelijke departement Pas-de-Calais. “We hebben een enorme vriendschap en een groot vertrouwen in elkaar,” zei Le Pen daar.

Zowel partijgenoten als tegenstanders zeggen dat Le Pen nog altijd de grootste kans maakt om door te stoten naar het Elysée, de ambtswoning van de president. “Hij is niet op dezelfde manier gehard door politieke strijd als Le Pen,” zegt een linkse politicus tegen Franceinfo over Bardella.

Bij de presidentsverkiezingen van volgend jaar is Bardella 31 – binnen de partij klinkt dat hij te jong en onervaren is om een zware presidentscampagne te dragen.

En hoewel de twee naar buiten toe één front vormen, beginnen de eerste verschillen in koers zich af te tekenen.

Bijvoorbeeld over de pensioenen: Le Pen wil vasthouden aan de pensioenleeftijd van 62 jaar, of die zelfs terugdraaien naar 60 jaar. Bardella pleit voor een systeem waarbij de pensioenleeftijd wordt losgelaten. “Als we het systeem eenvoudiger en eerlijker willen maken, moeten we kijken naar het aantal jaren dat iemand premies heeft betaald”, zei hij tegen zender LCI.

Ook rond Bardella’s imago ontstaan scheurtjes. Dat hij zichzelf neerzet als kind uit de Parijse banlieue, wringt met zijn relatie met de Italiaanse prinses en socialite Maria Carolina van Bourbon-Twee Siciliën. Het stel werd gefotografeerd op de VIP-tribune bij de Grand Prix van Monte Carlo, op dezelfde dag dat elders in Frankrijk een mars werd gehouden voor het overleden meisje Lyhanna. Ongepast, vonden critici.

De eis van het Franse OM komt vrijwel overeen met de straf die Le Pen vorig jaar werd opgelegd: vijf jaar uitsluiting van verkiezingsdeelname en vier jaar cel, waarvan één jaar voorwaardelijk. Voor de overige drie jaar zou ze, als de rechters daarin meegaan, een elektronische enkelband moeten dragen.

In een interview met LCI sloot Le Pen afgelopen weekend deelname aan de verkiezingen uit als ze een enkelband zou moeten dragen, ook als haar onverkiesbaarheid wordt geschrapt of verkort. “Als ik wel kandidaat mag zijn, maar niet vrij campagne kan voeren, dan is dat niet mogelijk.”

Le Pen houdt rekening met een definitief eind aan haar presidentiële ambities, maar heeft ook hoop. “Ik ben gelovig,” verklaarde ze tegenover de pers. “Dus geloof ik in wonderen.”

Wat de uitkomst ook wordt: vanavond schuift Le Pen aan bij het Franse journaal om de uitspraak en haar politieke toekomst binnen het Rassemblement National toe te lichten.

Nieuwsuur was bij een campagnebijeenkomst van Rassemblement National. Het enthousiasme over ‘kroonprins’ Bardella blijkt groot: