Gemeenten worstelen met vluchtelingenopvang, in Oss hebben ze een oplossing

Steeds meer gemeenten kloppen aan bij de vluchtelingenopvang in Oss. Ze willen weten wat de opvang hier zo anders maakt. Ook onderzoeken ze de mogelijkheid dit voorbeeld te volgen.

De eerste zeven gemeenten zijn vandaag op cursus bij de stichting die de vluchtelingen huisvest. Zestien beleidsmedewerkers van die gemeenten luisteren aandachtig naar de directeur van Stichting Thuis in Oss, Angelo Schuurmans.

Ze horen dat er nu zo’n 500 mensen worden opgevangen in Oss: Oekraïners, asielzoekers en statushouders wonen er samen.

De verantwoordelijkheid voor de opvang ligt grotendeels bij de gemeente. En die werkt nauw samen met Stichting Thuis in Oss. Iedere maand zijn er vaste bezoekmomenten waarop de deur hier open staat; vijftig gemeenten zijn inmiddels langs geweest op werkbezoek.

“We werden platgebeld”, vertelt Schuurmans. “We hebben inmiddels contact met 106 gemeenten. Gemeenten moeten allemaal aan de slag en willen graag inspiratie opdoen en weten hoe het hier werkt.”

Eigen verantwoordelijkheid

De opvang bestaat al 4,5 jaar. In 2022 ging Schuurmans met vrijwilligers aan de slag. “Bewoners staan hier zelf aan het roer, ze hebben verantwoordelijkheid voor hun eigen leefomgeving. En we verplaatsen ze niet, daardoor voelen ze zich hier thuis.”

Dat blijkt ook tijdens de rondleiding. Vrijwilliger Rian Broeren neemt de gemeenten vandaag op sleeptouw. “Deze plek straalt positiviteit uit. In het begin had ik zelf ook twijfels. Ik wilde taalles geven, maar dacht ook – oeh, met alleen maar mannen? Maar het was helemaal niet eng, ik ben met heel veel respect behandeld. Mijn vooroordelen zijn gesmolten, die heb ik niet meer.”

Bewoners voelen zich hier op hun gemak, vertelt Dana Kharatin uit Oekraïne. “Dit is de beste locatie. Het is een veilige plek voor iedereen die hier woont”, zegt ze. “Voor mij voelt het als een grote familie.”

Sadaqatali Shirzad uit Afghanistan woont hier nog maar net met zijn gezin. “Het voelt hier heel normaal om met veel nationaliteiten samen te wonen. Het maakt niet uit waar je vandaan komt, we zijn allemaal mensen.”

Na vier jaar bestaat het team in Oss uit dertig medewerkers en ruim 200 vrijwilligers. De nieuwkomers doen zelf ook mee, onder meer via een eigen bewonersraad.

De lijst met gemeenten die onder toezicht staan van de minister is maandag opnieuw langer geworden, 74 zijn het er nu. Uit alle belangstelling voor de opvang in Oss blijkt dat gemeenten wel op zoek gaan naar oplossingen.

Maar erover praten met de media? Liever niet. Tijdens de cursus blijven de beleidsmedewerkers liever op de achtergrond. Veel gemeenten zijn bang voor onrust en protesten.

Eén gemeente licht toe waarom ze er vandaag bij zijn. “We wilden kijken of het ook anders kan. Dat mensen hier meer inspraak hebben, is echt heel interessant. En hoe hebben zij zoveel vrijwilligers enthousiast gekregen? Dat willen wij ook heel graag.”

Aanvankelijk was er ook in Oss weerstand tegen de opvang, zegt directeur Schuurmans. “We hebben zeker ook mensen die kritisch zijn, maar ik ga graag met ze in gesprek. Ik heb ze ook nodig, je krijgt dit niet alleen met de helft van de bevolking van Oss voor elkaar.”

Gemeenten snakken naar meer rust rond het thema asielopvang. In Oss ontstond deze vorm van opvang op eigen initiatief, maar ook het COA juicht het toe.

“Inmiddels zijn er 18 duurzame gemeentelijke opvanglocaties. Het is de verwachting dat meer gemeenten voor deze opvang kiezen en zeker ook voor kleinere locaties kan het een goede opzet zijn voor een gemeente”, schrijft een woordvoerder van het COA.

Minister van asiel Van den Brink ziet Oss als voorbeeld voor andere gemeenten. “Het is een hele mooie ontwikkeling, het grote voordeel is dat een lokale organisatie in rechtstreekse verbinding staat met de samenleving en dan zie je dat dat beter aansluit.”

De minister moet met steeds meer gemeenten in gesprek die nog niet aan de spreidingswet voldoen. En dan gaat het vaak over de vorm van opvang. “Het kan zomaar zijn dat we zelf gesuggereerd hebben naar Oss te gaan”, aldus de minister.

De belangstelling voor de andere aanpak neemt alleen maar toe, merkt directeur Schuurmans. “We hebben inmiddels een wachtlijst met gemeenten. De tweede ronde voor deze cursus staat al gepland voor februari.”