NOS Nieuws•
De Amerikaanse zakenman George E. Johnson is overleden op 99-jarige leeftijd. Als ondernemer was hij een pionier in cosmetica voor zwarte consumenten. En passant hielp hij ook nog het invloedrijke muziekprogramma Soul Train nationaal in de markt te zetten.
Johnson werd in 1927 geboren in het Diepe Zuiden van de VS, maar op zijn tweede trok zijn gezin al naar het noorden. Als onderdeel van de grote volksverhuizing om banen te zoeken en racisme te ontvluchten, kwam hij in Chicago terecht. “Ik ben mijn moeder er nog elke dag dankbaar voor”, zei hij eens in een interview. “Zij heeft me gelukkig uit Mississippi laten wegkomen.”
Als twintiger had hij allerlei baantjes, tot hij toevallig een zwarte barbier tegen het lijf liep. Hij ontdekte dat de man geld als water verdiende met het ontkroezen van haar: veel zwarte Amerikanen lieten destijds hun haar behandelen met hitte of chemicaliën om het steiler te maken, om maar meer aan het witte ideaalbeeld te voldoen.
Gelogen over een lening
Johnson werkte negen maanden aan een middeltje dat mensen thuis konden gebruiken, zonder veel van dat gedoe. Hij haalde 250 dollar op bij vrienden en leende nog eens zoveel van een bank, onder het leugentje om bestwil dat hij zijn vrouw een vakantie wilde geven. “Toen mijn eerste partij klaar was, had ik nog één dollar op mijn bankrekening staan.”
De gok pakte goed uit: Ultra Sheen was al snel onontbeerlijk in menig zwart huishouden. Het was het begin van een imperium waarin Johnson vooral ook iets wilde teruggeven aan de zwarte gemeenschap. Hij liet werknemers delen in de winst, betaalde door tijdens vakanties, loofde studiebeurzen uit en zorgde voor schoolontbijtprogramma’s.
Johnson was ook pienter genoeg om zijn producten aan te passen aan veranderende trends. Toen de zwarte gemeenschap in de jaren 60 steeds meer trots vond in de eigen identiteit en ontkroezen uit de mode raakte, stapte Johnson juist in de afro-producten. In reclames liet hij de boodschap black is beautiful doorklinken, met reclameteksten in het Swahili als Watu Wazuri, prachtige mensen.
Het legde Johnson geen windeieren: hij had op een gegeven moment 80 procent van deze markt in handen. In 1971 werd zijn Johnson Products Company het eerste bedrijf van een zwarte eigenaar dat aan de beurs van New York genoteerd was.
In datzelfde jaar was Johnson ook cruciaal in de groei van het muziekprogramma Soul Train. Dat was een springplank voor artiesten die in witte entertainmentprogramma’s moeilijk aan bod kwamen, zoals The Jackson 5, Marvin Gaye, Chaka Khan, Ike en Tina Turner, B.B. King.
Muziek, dans, mode
Het programma van Don Cornelius liep al enkele jaren op de lokale tv in Chicago, maar door de sponsoring van Johnson kon de stap naar een nationaal publiek worden gemaakt. De grote tv-zenders vonden het te niche, maar lokale zenders in zeven steden als Los Angeles en Philadelphia zagen de waarde ervan.
Soul Train groeide uit tot een cultureel fenomeen. Niet alleen muziekstijlen en artiesten vonden een nationaal publiek, kijkers volgden ook nauwkeurig de mode en danspassen van iedereen in beeld. Aan het einde van het eerste seizoen was het aantal steden waar het werd uitgezonden gegroeid tot vijftig, het programma zou uiteindelijk tot 2006 lopen.
Een terugblik op Soul Train:
Bij zijn overlijden schrijft zijn familie dat Johnson zijn bescheiden afkomst, als zoon van een pachter, nooit is vergeten. “Die vroege ervaringen vormden zijn waarden: nederigheid, toewijding, persoonlijke verantwoordelijkheid en de gouden regel: behandel iedereen zoals je zelf wil worden behandeld.”
