Gorinchem in de herkansing: ‘De waarheid moet boven tafel’

• Onno Beukers

  verslaggever Binnenland

Aan het weer hoeft het deze verkiezingsdag in Gorinchem niet te liggen. De zon schijnt en de lucht is strakblauw. Zes weken na de vorige verkiezingen gaan inwoners vandaag opnieuw naar de stembus. Dat is nodig omdat er de vorige keer signalen van fraude en het ronselen van stemmen waren.

De Haarwijk en specifiek het stembureau Rozenobel was op 18 maart het middelpunt van de politieke onrust. Vandaag is het aan de Wilhelminalaan, vlak bij het stembureau, een komen en gaan van buurtbewoners. Tussen de voornamelijk Turkse winkeltjes staan groepjes mensen druk te discussiëren onder het genot van een drankje of een snelle hap.

De aanleiding voor deze extra gang naar de stembus is het gesprek van de dag. “Het is het allerergste wat er is, fraude,” zegt ondernemer Besharat, die vanuit zijn winkel recht op een van de verkiezingsborden in de straat uitkijkt. Het bord is na de verkiezingen blijven staan, alleen over de verkiezingsdatum is een nieuwe datum geplakt: 29 april.

Als zijn winkel straks sluit, loopt hij meteen langs het stembureau om te stemmen. “Juist nu”, vertelt Besharat. Hij wil dat de waarheid over de mogelijke fraude boven tafel komt. “Vertrouwen, dat is het enige wat telt. Wij willen het vertrouwen in onze stad gewoon terug.”

Rond het middaguur brengt burgemeester Melissant een bezoek aan de Haarwijk om de temperatuur te polsen. In stembureau Rozenobel ligt de opkomst op dat moment rond de 17 procent, ongeveer net zo hoog als op 18 maart. Opvallend is dat het aantal volmachten hier met 18,4 procent relatief hoog blijft. Juist het hoge aantal volmachten was op 18 maart het signaal dat er iets mis was.

Volgens de burgemeester is het hoge percentage van vandaag te verklaren door de meivakantie. Veel Gorinchemmers zijn niet thuis en hebben anderen gevraagd om voor hen te stemmen.

Melissant maakt zich vooralsnog geen zorgen over een herhaling van de misstanden. “Ik heb de indruk dat door de veelheid aan publiciteit mensen nu echt begrijpen wat wel en niet mag.”

Op de vraag of haar vertrouwen niet naïef is, antwoordt ze stellig. “Garanties zijn nooit te geven, we kunnen niet bij de mensen thuis kijken. Maar een ezel stoot zich in de regel niet twee keer aan dezelfde steen. Ik heb vertrouwen in mijn inwoners.”

De herverkiezingen werden uitgeroepen nadat was gebleken dat mensen onder druk waren gezet om hun stempas en identiteitsbewijs af te staan. Inwoner Murat, die eerder op de dag al zijn biljet in de bus heeft gegooid, erkent dat de reputatie van de Turkse gemeenschap in de wijk schade heeft opgelopen. “Het zijn individuen geweest die hier misbruik van hebben gemaakt. Het initiatief voor een volmacht moet bij de kiezer liggen, niet bij iemand die aan je deur komt bedelen om een pasje. Dit moet een schoolvoorbeeld worden van hoe het voortaan niet moet.”

Ondanks de drukte aan de Wilhelminalaan deelt niet iedereen de politieke urgentie. “Ik stem nooit. Als ik stem, stem ik op Feyenoord”, zegt een voorbijganger laconiek. Een ander twijfelt aan het nut van de dag. “Ik weet niet of het echt wat verandert. Alles wordt toch alleen maar duurder.”

Toch zijn er ook kiezers die juist nu uit principe komen, zoals Ali Mus, die zijn 90-jarige vader naar het bureau begeleidde. “Ik wilde dat hij zelf zijn stem uitbracht, juist om die volmachten te voorkomen.” Hij merkt dat de controleurs in de Haarwijk deze keer extra alert zijn. “Ze deden een beetje moeilijk toen ik mijn vader wilde helpen bij het hokje, maar ik begrijp dat ze nu scherp moeten zijn. Er is al genoeg gezeik geweest.”

Burgemeester Melissant benadrukt dat het recht op volmacht een groot goed is, mits correct gebruikt. “Laten we niet alles meteen verdacht maken. Juist het feit dat we nu herstemmen, geeft aan dat we ingrijpen als het misgaat. Dat zou vertrouwen moeten wekken.”

De stembureaus in Gorinchem zijn nog tot 21.00 uur geopend. De uitslag wordt vannacht verwacht.