Grote verschillen bij wachttijden ziekenhuizen, deze drie behandelingen springen eruit

• Egbert Minnema

  datajournalist Bureau Regio

Dat het lang kan duren voordat je een afspraak hebt op een polikliniek maag-, darm- en leverziekten (MDL-ziekten) is niet nieuw. De nieuwste cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit laten opnieuw zien dat de verschillen tussen ziekenhuizen bij MDL-behandelingen groot zijn en dat geldt ook voor de specialisaties oogheelkunde en dermatologie.

In sommige ziekenhuizen kunnen mensen snel terecht, maar er zijn ook ziekenhuizen waar de wachttijd een jaar of langer is. Dat geldt soms ook voor ziekenhuizen in dezelfde regio, zie je op de kaartjes in dit artikel.

Zo kun je voor een afspraak op de MDL-poli van het Maastricht UMC vanaf 30 dagen terecht en is de wachttijd bij het nabijgelegen Zuyderland-ziekenhuis maar liefst 360 dagen. Zo’n verschil is er ook tussen Hilversum en Amersfoort.

In Den Haag en Zuid-Limburg speelt dit probleem al langer, in Amersfoort en de regio-Zwolle is dit iets van de laatste maanden.

Manon Spaander, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Maag-Darm-Leverartsen, is niet verrast door de lange wachttijden. Ze zegt dat er te weinig MDL-artsen worden opgeleid. “Tot tien jaar geleden waren er jaarlijks veertig opleidingsplaatsen. Toen is het aantal gehalveerd.”

In de tussentijd is veel veranderd in de MDL-zorg. “Er zijn veel meer patiënten”, zegt Spaander. “De westerse leefstijl van veel vlees eten, minder vezels en groenten en minder bewegen levert meer buikklachten op waar MDL-artsen naar moeten kijken.”

Tegelijk is nu medisch meer mogelijk. Zo is er betere medicatie voor mensen met chronische darmziektes en zijn chirurgen beter in orgaansparende behandelingen. “Dat is goed nieuws, maar dat betekent wel dat patiënten na een behandeling voor veel langere tijd gevolgd moeten worden.” Meer polikliniekafspraken en onderzoek zijn het gevolg.

Ook bij poliklinieken oogheelkunde kampen patiënten en artsen met lange wachttijden. In sommige ziekenhuizen moet je voor een polibezoek meer dan 150 dagen wachten, bijvoorbeeld in Scheemda, Coevorden, Hardenberg en Arnhem. In de Isala-ziekenhuizen in Zwolle, Kampen en Meppel is de wachttijd zelfs meer dan twee jaar.

Hoewel dit volgens oogarts Hans Vingerling, voorzitter van het Nederlands Oogheelkundig Genootschap, uitzonderingen zijn, herkent hij dat de druk op oogartsen enorm is toegenomen. “Er zijn meer ouderen. De meeste oogziekten zoals staar komen bij hen voor.”

En ook oogartsen hebben meer behandelmogelijkheden. “We kunnen veel meer met oogziekten die ouderen hebben. Aan de ene kant is dat een geluk, want mensen kunnen hun zicht behouden. Maar dat heeft ook een nadeel, want als er niet meer oogartsen komen, dan gaat het vastlopen.”

Dat de wachttijd bij sommige ziekenhuizen eruit springt, heeft volgens Vingerling onder meer met het oogartsentekort te maken. “Het kan zijn dat in een ziekenhuis een aantal oogartsen is weggegaan en er niemand voor terugkomt. Oogartsen zijn moeilijk te krijgen. Dat geldt ook voor ondersteunend personeel.”

Het artsentekort speelt ook bij dermatologen. Volgens Dirk Jan Hijnen, afdelingshoofd dermatologie bij het Radboud UMC, zijn er landelijk meer dan dertig vacatures voor dermatologen. “Terwijl jonge artsen vijftien jaar geleden moesten zoeken naar een baan.”

Dermatologen behandelen huidkanker. Dat is de meest voorkomende kankersoort geworden doordat mensen de afgelopen decennia meer zijn gaan reizen, zonvakanties goedkoper werden en mensen zonnebanken in huis haalden. Het grote aantal vacatures zorgt “voor een enorme druk op de dermatologische zorg in Nederland”.

Cijfers van de Nederlandse Zorgautoriteit tonen aan dat de wachttijd bij ziekenhuizen in Goeree-Overflakkee, Oost-Nederland en Scheemda honderd dagen of meer kan zijn.

Zelfstandige behandelcentra – particuliere klinieken met zorg die vergoed wordt door de zorgverzekeraar – kunnen eenvoudige zorg overnemen en zo de druk verlichten. Zulke klinieken hebben doorgaans kortere wachttijden dan ziekenhuizen. “We hebben ze nodig”, zegt Hijnen.

Daar staat volgens hem wel tegenover dat zelfstandige behandelcentra “ingewikkelde zorg makkelijk doorverwijzen naar de ziekenhuizen.”