In samenwerking met
RTV Drenthe
NOS Nieuws•
Meer dan tweehonderd mensen doen vandaag mee aan een herdenkingstocht van voormalig Kamp Westerbork naar Groningen.
Het gaat om een eerbetoon aan 116 vrouwen die een paar dagen voor de bevrijding in 1945 door de Duitsers werden gedwongen om een barre tocht van ruim drie dagen te lopen, meldt RTV Drenthe.
De herdenkingstocht wordt al sinds 2020 georganiseerd. Maar de editie van vandaag is speciaal omdat er een documentaire is gemaakt waarin veel meer duidelijk wordt over wat er 81 jaar geleden is gebeurd.
Politiek gevangene
De makers baseren zich op zeven dagboeken en een interview uit 1985 met een overlevende, dat toen werd opgenomen op een cassettebandje.
“Wat bijna niemand weet is dat toen een aantal vrouwen uit heel Nederland als politiek gevangene in Kamp Westerbork zat”, aldus documentairemaker Ika van Doorn. Haar grootmoeder was een van die vrouwen.
“Ze hebben daar moeten werken. Net als velen in die tijd in de batterijensloperij”, vervolgt Van Doorn. “Ze droegen blauwe overalls met rode cijfers. Mijn oma had nummer 59.”
Levend bewijsmateriaal
Begin april 1945 werden de werkzaamheden plotseling onderbroken. De Duitse bewakers van het kamp raakten in paniek door de naderende Canadese troepen. Ze wilden zelf uit handen blijven van de geallieerden, maar ze wilden zich ook ontdoen van het levende ‘bewijsmateriaal’ in het kamp.
116 vrouwen moesten op 11 april op appèl komen. “In plaats van dat ze werden vrijgelaten”, zegt Van Doorn, “werden ze op een mars meegenomen de nacht in”.
Het werd de enige deportatiemars op Nederlands grondgebied. Later zou de tocht onder leiding van 200 Duitse bewakers bekend komen te staan als de ‘Vrouwenmars’.
“Ze wisten niet waar ze heen gingen”, aldus Van Doorn. Uit de documentaire wordt duidelijk dat de groep zich soms verschanste in boerderijen. Soldaten maakten zich schuldig aan seksueel misbruik, maar soms regelden ze ook karren voor uitgeputte vrouwen die niet meer verder konden.
Alle mannen omgekomen
De tocht liep langs Assen en Groningen en stopte toen plotseling bij Grijpskerk. De vrouwen waren ervan overtuigd dat ze doodgeschoten zouden worden, maar werden levend achtergelaten.
Een aantal dagen later kwam er speciaal vervoer om hen op te halen en thuis te brengen. “Dat is eigenlijk het meest dramatische”, stelt Van Doorn. “Er is een foto met prins Bernhard erop, waar iedereen heel blij kijkt omdat ze vrij zijn. Maar dan weten ze nog niet dat van vrijwel elk gezin alle mannen zijn omgekomen.”
De documentaire De Vrouwenmars is gisteren in première gegaan in Assen en vanaf vandaag te zien in verschillende filmhuizen. Op 4 mei wordt de film uitgezonden door RTV Drenthe.
