Het eerste vrouwelijke hoofd van de Anglicaanse Kerk staat voor grote uitdagingen

• 

  Arjen van der Horst

  correspondent Verenigd Koninkrijk

Het is een plechtig en historisch moment als Sarah Mullally vandaag plaatsneemt op de Zetel van de Heilige Augustinus in de kathedraal van Canterbury. Tijdens een grootse ceremonie wordt de 63-jarige Britse officieel geïnstalleerd als de aartsbisschop van Canterbury. Daarmee is voor het eerst een vrouw het spirituele hoofd van de Church of England.

Het was geen uitgemaakte zaak dat Mullally de hoogste geestelijke zou worden in de Anglicaanse Kerk in Engeland. Zij begon haar carrière als verpleegkundige, een roeping die geïnspireerd was door haar christelijke geloof. Ze zou in de jaren negentig opklimmen tot hoofd verpleegkunde in de Britse gezondheidsdienst NHS.

Maar in 2004 verruilde ze het uniform van de verpleegkundige voor het gewaad van een anglicaanse priester. Voor Mullally was de overgang niet zo dramatisch. Ze heeft altijd gezegd dat er veel overeenkomsten zijn tussen het vak van verpleging en het priesterambt. Beide gaan volgens haar over hetzelfde: het zorgen voor mensen.

Mullally, een zelfverklaarde feminist, is altijd een baanbreker geweest in de Anglicaanse Kerk, wier leiding ze geregeld bekritiseerde als taai en “onsamenhangend”. Hoewel het al sinds 1992 mogelijk was voor vrouwen om anglicaanse priester te worden, riep dat lange tijd weerstand op. Ze beschreef in eerdere interviews dat sommige geloofsgenoten haar als een zondaar beschouwden.

Maar ze liet zich nooit tegenhouden. Ze maakte vaak de vergelijking met de olifant en de vlo. De kerk was in haar ogen een olifant. “Grote organisaties zijn traag, hebben een dikke huid en zijn sterk en machtig. Vlooien zijn speels, behendig, kwetsbaar en irritant. Ik zie mezelf meer al een vlo.”

Mullally omschrijft zich als “theologisch liberaal”. Ze is een voorzichtige voorstander van het recht op abortus en steunde het initiatief om het homohuwelijk in de kerk te zegenen. Wel verzette ze zich fel tegen de euthanasiewet die het Britse parlement vorig jaar aannam. “Als we deze wet aannemen, geven we het signaal dat we als samenleving geloven dat sommige levens het leven niet waard zijn”, zei ze tijdens een toespraak in het Hogerhuis.

Haar stormachtige opkomst in de kerk vond plaats in een periode waarin de Church of England radicale veranderingen doormaakte. Vanaf 2003 was het homo’s en lesbiennes toegestaan om priester, en later ook bisschop te worden, zolang ze maar een celibatair leven leidden.

In 2014 mochten vrouwen toetreden tot het bisschopsambt. Mullally werd benoemd als een van de eerste vrouwelijke bisschoppen. Ruim tien jaar later breekt ze het laatste glazen plafond binnen de Church of England.

Mullally staat als spiritueel leider van de Anglicaanse Kerk voor grote uitdagingen. Ze moet het vertrouwen zien te herwinnen na een reeks kindermisbruikschandalen waarmee de kerk al geruime tijd worstelt. De afgelopen decennia kwamen meerdere schandalen aan het licht waarbij geestelijken en andere leden van de Church of England zich op grote schaal hadden vergrepen aan minderjarigen.

Mullally’s voorganger Justin Welby struikelde over de kwestie. Vorig jaar was hij gedwongen af te treden na een vernietigend onderzoeksrapport dat bijzonder kritisch was over de rol die Welby speelde in de afwikkeling van de misbruikschandalen.

Het maakte de weg vrij voor Sarah Mullally. Zij is altijd heel uitgesproken geweest over de misbruikschandalen en heeft voortdurend gepleit voor diepgaande hervormingen en een meer open en transparante kerk. Dat zal ongetwijfeld een rol hebben gespeeld bij de keuze om juist haar naar voren te schuiven als de nieuwe aartsbisschop van Canterbury.

Tot slot is Mullally niet alleen het spirituele hoofd van de Church of England, maar ook de ceremonieel leider van de wereldwijde anglicaanse gemeenschap, die 85 miljoen zielen telt. Waar de Anglicaanse Kerk in Engeland een progressieve koers heeft ingeslagen, zijn de anglicaanse kerken in met name Afrika en Noord-Amerika een stuk conservatiever. De aanstelling van homoseksuele priesters en vrouwelijke geestelijken leidde eerder al tot grote frictie. Even dreigde zelfs een kerkscheuring.

Ook de benoeming van Mullally als aartsbisschop van Canterbury roept verzet op bij de conservatieve stromingen. De Global Fellowship of Confessing Anglicans, een conservatieve groep die anglicanen in Azië en Afrika vertegenwoordigt, sprak eerder zijn “droefenis” uit over haar aanstelling. Het bewees in zijn ogen dat de Church of England “het gezag om de kerk te leiden heeft opgegeven”.

Toch krijgt ze ook steun uit de Afrikaanse bisdommen. Toen het nieuws van haar benoeming bekend werd, reageerde de aartsbisschop van Kaapstad verheugd. Hij noemde het een “opwindende ontwikkeling” voor de kerk. Aan Mullally nu de immense taak om de diep verdeelde anglicaanse gemeenschap bij elkaar te houden.