NOS Nieuws•
Het gaat in Nederland vaak over de problemen op het stroomnet, maar een aansluitstop zoals er op 1 juli in de regio Utrecht komt, is nieuw. Voor bedrijven en huishoudens zit een nieuwe of zwaardere aansluiting er daar voorlopig niet in. Waardoor komt het? En wat staat Nederland nog meer te wachten?
Wat betekent het dat het stroomnet vol is?
Nederland heeft geen gebrek aan stroom. Alleen lukt het niet de opgewekte stroom te transporteren naar huizen, fabrieken en andere plekken waar deze wordt gebruikt. De stroomkabels en -stations hebben niet altijd genoeg ruimte om de opgewekte stroom van A naar B te verplaatsen. Netbeheerders noemen dit ‘netcongestie’ en vergelijken het met files op de snelweg.
Gedurende de dag verschilt de drukte op het stroomnet, net als op de snelweg. Het grootste deel van de tijd is er genoeg ruimte, maar vooral ’s ochtends en ’s avonds is er een piek. Mensen gebruiken massaal stroom omdat ze koken, lampen aandoen en de vaatwasser laten draaien.
Ook hebben steeds meer Nederlanders warmtepompen, inductiekookplaten en elektrische auto’s. Het stroomverbruik in Nederland is niet omhoog gegaan, maar het gebruik gebeurt wel meer in de pieken.
In de video zie je meer over de oorzaken van het overvolle net:
Het stroomnet is overvol, hoe kan dat?
Wie heeft er last van het volle stroomnet?
Het stroomnet is niet overal even vol; de ene regio heeft er meer last van dan de andere. Al jaren komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen op een wachtlijst. Ze moeten wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli is Utrecht de eerste regio waar alle aanvragen, groot én klein, op een wachtlijst komen.
De aansluitstop raakt ook de verduurzamingsplannen van mensen, zoals die van Utrechter Joop Oude Lohuis. “De cv-ketel is ongeveer 18 jaar oud, dus die is aan vervanging toe”, vertelt hij. Het liefst zou hij een warmtepomp plaatsen, maar dat wordt met de aankondiging van gisteren een lastig verhaal.
Oude Lohuis ziet de aansluitstop als een beperking van zijn keuzevrijheid. “Heel vervelend en ook frustrerend, want ik vind verduurzaming hartstikke belangrijk.”
Ook bij tuincentrum Steck aan de noordrand van Utrecht zijn er zorgen. Het bedrijf wil de bestaande stroomaansluiting uitbreiden, maar netcongestie maakt dat een stuk ingewikkelder. “Het hing al als een donkere wolk boven ons hoofd, maar het wordt sinds gisteren een stuk duidelijker, in negatieve zin”, zegt eigenaar Bob Scherrenberg.
Kunnen er nog nieuwe huizen worden gebouwd?
Een aansluitstop op het stroomnet betekent slecht nieuws voor projectontwikkelaars die voor woningen nog een aansluiting moeten aanvragen. Nieuwe woningbouwprojecten kunnen niet opstarten.
De gemeente Utrecht streeft ernaar om elk jaar 3000 woningen te bouwen. Tot 2030 stonden er 24.000 woningen op de planning, maar een groot deel van die plannen dreigt dus in het water te vallen. En dit geldt alleen nog maar voor de gemeente Utrecht. De totale omvang van de problemen is nog groter.
“We weten het al langer, maar toch is het een grote teleurstelling voor iedereen die een huis zoekt”, zegt Fahid Minhas. Hij is directeur van brancheorganisatie voor projectontwikkelaars Neprom.
Hij wijst op de optie om “netbewuster” te gaan bouwen. Dan houden ontwikkelaars bij de bouw rekening met de beperkte capaciteit op het net. Maar dat kost volgens Minhas veel geld en maakt huizen dus (nog) duurder.
Hoe lang gaat de aansluitstop duren?
De netbeheerders en overheid proberen op allerlei manieren ruimte te maken op het stroomnet. Door batterijen en gasgeneratoren te plaatsen kan er lokaal stroom worden geleverd tijdens pieken. Dan is er dus geen netstroom nodig. Zo kun je meer huizen en bedrijven aansluiten zonder dat het net overbelast raakt.
Ook worden mensen verleid om meer stroom te gebruiken buiten de piekmomenten. Dat kan door de instelling van apparaten te veranderen of het tarief af te laten hangen van de drukte. Verder zoeken netbeheerders meer en meer de grenzen op van het net. Dat vergroot wel de kans op storingen.
Elk halfjaar wordt in Utrecht gekeken of er genoeg ruimte is om de aansluitstop te beëindigen, maar het is niet de verwachting dat dit snel mogelijk is. Ondertussen wordt er druk gewerkt aan het bouwen en uitbreiden van hoogspanningsstations in Breukelen en Utrecht. Dat zou fors meer ruimte opleveren op het net. Maar die zijn pas op zijn vroegst in 2031 klaar.
Blijft het bij Utrecht?
Dit is zeker niet de enige regio die kampt met een vol stroomnet. In grote delen van Nederland komen bedrijven en instellingen die een zware aansluiting willen nu al op een wachtlijst. Vervolgens moeten ze wachten tot er weer plek is. Vanaf 1 juli gelden er nieuwe regels waarbij sommige klanten voorrang kunnen krijgen als er weer ruimte te vergeven is.
Utrecht is wel de eerste regio waar de problemen zo groot zijn dat er zelfs geen ruimte is om kleine verbruikers aan te sluiten; ook die komen straks op een wachtlijst. Netbeheerders en de overheid doen alles om te voorkomen dat deze situatie in meer regio’s ontstaat, maar het is nog te vroeg om te zeggen of ze dit kunnen voorkomen.
