NOS Nieuws•
Door aanvallen op de energiesector in en rond de Perzische Golf stijgen de energieprijzen wereldwijd snel. De gevolgen zijn overal voelbaar, maar vooral Azië wordt hard geraakt.
Ruim 80 procent van de brandstoffen die normaal door de Straat van Hormuz worden vervoerd, gaat naar de Aziatische markten. Scheepverkeer is daar op dit moment nauwelijks mogelijk door Iraanse aanvallen en de energieoorlog heeft in Azië ook politieke gevolgen.
NOS-correspondenten in Azië leggen uit hoe het zit in hun regio.
“Japan haalt ruim 90 procent van zijn olie uit de Golfregio. Momenteel stijgen de prijzen dus razendsnel, wat leidt tot duurdere benzine, hogere transportkosten en zelfs productieproblemen bij bedrijven. De overheid grijpt in met subsidies en opent oliereserves om de schade te beperken. Noodmiddelen met een houdbaarheidsdatum.
Politiek zit Japan in een moeilijke positie. Als belangrijkste bondgenoot van de VS in Azië wordt het onder druk gezet om bij te dragen aan de veiligheid in de Straat van Hormuz. Tijdens haar bezoek aan Trump benadrukte premier Takaichi wat wettelijk gezien wel en niet mogelijk is. Ook sloot ze zich aan bij een internationale verklaring om veilige doorvaart te ondersteunen, zonder dat ze militaire inzet beloofde.”
Japan probeert buiten het conflict zelf te blijven, zonder de VS boos te maken
“Een militaire rol is namelijk onwaarschijnlijk: Japan heeft wettelijke beperkingen op de inzet van troepen. Daarbovenop zeggen negen op de tien mensen tegen de oorlog te zijn. Daarom lijkt het land te kiezen voor indirecte steun, zoals logistieke hulp. Zo probeert Japan buiten het conflict zelf te blijven zonder de VS boos te maken.”
“In India nemen de problemen met de distributie van lpg-tanks toe in de commerciële sector. Restaurants moeten tijdelijk sluiten of schakelen over op hout of kolen. Dit leidt tot meer luchtvervuiling, wat een groot probleem is in India. De overheid heeft de regels tegen het gebruik ervan versoepeld om het gebrek aan lpg te compenseren.
De afgelopen dagen hadden huishoudens problemen met het verkrijgen van gas om op te koken, ook al geeft de Indiase overheid huishoudens voorrang bij de verdeling van de gasflessen. Volgens de overheid komt het tekort gedeeltelijk door paniek onder inkopers.”
De aanvallen op gasvelden in Qatar hebben de zorgen voor India vergroot
“India is voor ongeveer de helft van de lpg- en lng-voorziening afhankelijk van import via de Straat van Hormuz. Het land onderhandelt nu met Iran om schepen door te laten die gas vervoeren dat bestemd is voor India. Het land wil zo ook laten zien dat zijn multipolaire buitenlandbeleid iets concreets oplevert.
Deze week bereikten India twee schepen met lpg, maar aanvallen op gasvelden in Qatar hebben de zorgen vergroot. Want het heeft weinig zin om te onderhandelen over de doorvoer van een gasvoorraad als er geen gas meer beschikbaar is. India is een van de grootste afnemers van lng uit Qatar. Het is een belangrijke grondstof voor een soort kunstmest die hier veel wordt gebruikt voor de teelt van graan en rijst.”
“Van energiepaniek is in China geen sprake. China heeft hard geïnvesteerd om zoveel mogelijk energie zelf op te wekken. Hoewel het land nog steeds de grootste energie-importeur van de wereld is, wekt het inmiddels 80 procent van de eigen behoefte zelf op.
China investeert in alle soorten energiebronnen om een ‘gezonde mix’ te hebben en risico’s te spreiden. Steenkool, waarvan er veel in de Chinese bodem zit, is nog steeds de grootste energiebron. Maar China staat nu ook vol met zonne- en windmolenparken en steeds meer stuwdammen en kerncentrales.
Peking vreesde al vroeg de gevolgen van een mogelijk conflict in het Midden-Oosten. Een te grote afhankelijkheid van de (fossiele) brandstoffen uit die regio werd als te risicovol ingeschat. Ruwe olie haalt Peking daarom niet alleen uit het Midden-Oosten, maar ook uit bijvoorbeeld Rusland, Maleisië en Brazilië.”
Voor China valt er weinig te winnen door zich te mengen in een militair conflict met een onzekere uitkomst
“De nood is dus nog niet hoog voor China. Analisten schatten verder in dat China ongeveer vier maanden aan oliereserves heeft opgeslagen. Maar als grootste importeur van ruwe olie in de wereld gaat ook China de prijsstijgingen merken.
Diplomatiek heeft het land dezelfde strategie als vaker bij internationale conflicten: China roept alle partijen op tot zelfbeheersing, dialoog en vrede, en stuurde een speciaal gezant om te praten. Op daden hoeven de landen echter niet te rekenen. Voor China valt er weinig te winnen door zich te mengen in een militair conflict met een onzekere uitkomst.”
“Alle Zuidoost-Aziatische landen worden geraakt door de blokkade van de Straat van Hormuz, maar op verschillende manieren. Zo heeft Vietnam heel weinig noodreserves en schieten in dat land, dat leunt op de export, de prijzen in het scheepsvervoer omhoog.
In Myanmar heeft de afhankelijkheid van olie-import effect op de burgeroorlog. Zo is er minder brandstof voor de legervliegtuigen die bombardementen uitvoeren. In Thailand en Laos staan enorme files voor tankstations.”
Vooral voor Indonesië kan de situatie ook politiek precair worden
“Vooral voor Indonesië kan de situatie ook politiek precair worden. President Prabowo denkt dat het noodzakelijk wordt om extra te bezuinigen, omdat door de hoge olieprijzen het begrotingstekort over de wettelijke limiet van 3 procent gaat.
Maar bezuinigingen en hoge prijzen waren vorig jaar het startpunt voor gewelddadige protesten in Indonesië. Prabowo moet dus goed overwegen waar hij zal snijden om onrust onder de Indonesiërs te voorkomen.”
