Hongarije kiest en heel Europa kijkt mee, zo verloopt spannende verkiezingsdag

• 

  Christiaan Paauwe

  correspondent Midden- en Oost-Europa

Lukt het de oppositie in Hongarije deze keer wel? Vandaag mogen zo’n acht miljoen Hongaren naar de stembus. Het voelt voor veel mensen als misschien wel de belangrijkste stembusgang ooit. Want Péter Magyar maakt met zijn nieuwe conservatieve centrumrechts Tisza-partij kans om premier Viktor Orbán met zijn Fidesz-partij te verslaan en na zestien jaar van de troon te stoten.

Vanuit heel Europa worden de verkiezingen nauwgezet gevolgd. Orbán staat bekend als de grootste dwarsligger in de EU en een vriend van Poetin, terwijl Magyar belooft om van Hongarije weer een betrouwbare partner te maken in Brussel. Hieronder lees je wat je moet weten om de stembusgang te kunnen volgen.

Waarschijnlijk zullen maar drie partijen de kiesdrempel halen: Fidesz, Tisza en het ultrarechtse Mi Hazánk. Als Tisza en Fidesz allebei geen meerderheid halen in het parlement, dan kan Mi Hazánk het verschil gaan maken.

De stembureaus zijn geopend sinds 06.00 uur en sluiten om 19.00 uur. Er is geen officiële exitpoll. Naar verwachting zullen na 20.00 uur de eerste uitslagen binnenkomen. Als zich al snel een fors verschil aftekent tussen Orbán en Magyar, zou vanaf 21.00 al duidelijkheid kunnen komen over welke kant het opgaat.

Als het dicht bij elkaar ligt, dan kan het nog tot zaterdag duren tot ook alle stemmen uit het buitenland zijn geteld.

In de video zoomen we in op de kandidaten en hun campagnes, we waren bij allebei:

Hongarije heeft een complex kiessysteem. De meeste kiezers moeten kiezen voor een kandidaat in een kiesdistrict én op de landelijke partijlijst. Fidesz heeft de lijnen van kiesdistricten zo hertekend dat het makkelijker voor de partij is om zetels te winnen.

Dit betekent ook dat Fidesz minder stemmen zou kunnen krijgen dan Tisza en alsnog meer zetels zou kunnen winnen.

Nieuwsuur maakte deze uitleg over het complexe kiesstelsel, dat dus in het voordeel van Orbán kan werken:

Verschillende peilingen stellen al een jaar dat Magyar met Tisza stevig voor staat op Fidesz, steeds rond de 10 procentpunt. Een peiling van het onafhankelijke opiniebureau Median concludeerde deze week dat Tisza zelfs 48 procent van de stemmen kan halen, en Fidesz 30 procent.

Het Hongaarse parlement heeft 199 zetels waarvan er 106 via kiesdistricten worden gevuld. Het systeem is zo ingericht dat de winnaar extra wordt bevoordeeld. Daardoor lukte het Fidesz bij vorige verkiezingen steeds om een supermeerderheid te halen.

Op basis van de peiling van Median zou Tisza 141 van de 199 zetels kunnen winnen. Magyar wil een supermeerderheid om zijn beloofde hervormingen door te voeren. Zoals het herschrijven van de grondwet en het wegsturen van vertrouwelingen van Orbán op hoge posten.

In principe zijn er vier mogelijke uitkomsten. Als eerste zou er een overduidelijke overwinning van Magyar kunnen komen, inclusief supermeerderheid in het parlement. Een andere mogelijkheid is dat Magyar wint, maar geen absolute meerderheid behaalt. In dat geval zullen veel plannen in het parlement worden geblokkeerd door Fidesz.

Een derde mogelijkheid is dat Magyar wint, maar geen meerderheid in het parlement krijgt. In dat geval zou Fidesz een meerderheid kunnen vormen met Mi Hazánk. Als laatste is het mogelijk dat Fidesz wint en toch een meerderheid behaalt.

Op basis van de laatste peilingen zijn de eerste twee scenario’s het meest waarschijnlijk. In Hongarije verwachten ze niet dat Orbán een verlies zal toegeven. Dus is het afwachten wat dit zal betekenen na de verkiezingsavond.

De laatste twee scenario’s zullen tot grote protesten leiden, omdat de oppositie zal concluderen dat de verkiezingen niet eerlijk zijn verlopen.