NOS Nieuws
Naast de grote droogte waardoor de enige kerncentrale van het land bijna stilstaat zijn de Hongaren maar met één vraag bezig: wie wordt de nieuwe president van het land? Ernö Rubik, de uitvinder van de Rubiks kubus? Fotomodel Barbara Palvin? De levende internet-meme András Arató? Het zijn enkele van de namen die rondgaan in Hongarije.
Sinds Peter Magyar de verkiezingen won gaat hij als een wervelwind door de Hongaarse politiek. De bondgenoten van de vorige premier, Viktor Orbán, worden één voor één ontslagen. Dat geldt ook min of meer voor de vorige president, Tamás Sulyok. Die nam vorige maand ontslag omdat hij niet anders kon. De nieuwe regering had de grondwet gewijzigd om van hem af te komen. En dus moet er nu een nieuwe president komen.
Eerste grote fout
Premier Magyar vroeg de bevolking om suggesties. “Laten we samen de beslissing nemen”, zei hij in een videoboodschap. Dat zorgde al snel voor ongelukken. Een groep prominente Hongaren kwam met het voorstel om de Hongaarse schaakgrootmeester Judit Polgár te vragen. Dat leek premier Magyar ook een prima idee. Hij benoemde haar via een mededeling op Facebook. Dat zorgde voor zo veel ophef dat de schaaklegende bedankte voor de eer. Het was de eerste misstap van de premier. Hij daalde gelijk met 3 procent in de opiniepeilingen.
En dus gaat de zoektocht verder. De premier heeft haast: hij wil binnen twee weken duidelijkheid. Dan kan de nieuwe president 20 augustus worden beëdigd, op de nationale Hongaarse feestdag.
“Het is zeker lastig om een nieuwe president te vinden, maar ik snap de haast niet”, zegt Hongarije-deskundige Krisztina Lajosi-Moore, universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam. Volgens haar zijn er zorgen in Hongarije over het enorme tempo waarmee de nieuwe regering veranderingen doorvoert. “De rechtsstaat moet terugkeren in Hongarije, maar als je zoveel haast maakt met nieuwe wetten is dat op lange termijn niet gunstig.”
Zij snapt ook niet waarom er per se deze maand al een nieuwe president moet komen. Er is nu een tijdelijke president: de 46-jarige parlementsvoorzitter Ágnes Forsthoffer. “Naar mijn mening doet ze het uitstekend”, zegt Lajosi-Moore. “Ze probeert de hevige emoties in Hongarije te beheersen. Er heerst bijna vier maanden na de verkiezingen nog steeds campagnesfeer. Zij wordt door beide partijen in Hongarije geaccepteerd.”
Toch lijkt het erop dat premier Magyar liever een andere kandidaat heeft. Maar hij kan heel snel van gedachten veranderen, zegt Lajosi-Moore. “Hij is constant op sociale media en hij is heel gevoelig voor kritiek. Hij heeft al twee of drie keer de kandidaat veranderd.”
Niet gedacht
“Er is nu een soort vacuüm in de Hongaarse politiek”, zegt Hongarije-deskundige Marietta van der Tol, onderzoeker aan de Universiteit van Cambridge. “Misschien hadden ze niet gedacht dat het ze zo snel zou lukken om de oude president weg te krijgen.” Een goede kandidaat is lastig te vinden, zegt ze, want het vraagt veel van mensen in deze tijd van staatsrechtelijke veranderingen.
In Hongarije heeft de president weinig macht. Al kan hij of zij wel wetsvoorstellen terugsturen naar het parlement en gratie verlenen aan veroordeelde misdadigers. Dat was ook een reden om de vorige president te ontslaan. Want de nieuwe regering onderzoekt de omvangrijke corruptie die heerste onder de vorige regering van Orbán. Het is de bedoeling om de schuldigen voor de rechter te slepen. Onder wie familieleden van Orbán, en wie weet ook Orbán zelf.
Volgens de grondwet moet er binnen 30 dagen een nieuwe president komen. Het parlement kiest de president, en daar heeft de regering van Magyar een absolute meerderheid. Alle creatieve ideeën van de Hongaren ten spijt heeft premier Magyar al met twee traditionele kandidaten gesproken. Een bekende advocaat en een gerespecteerde historicus, de professor in de moderne Hongaarse geschiedenis Ignác Romsics. Die lijkt een goede kans te maken, als hij de baan wil.
Krisztina Lajosi-Moore noemt hem een fantastische historicus. “Ik heb veel van hem geleerd”, zegt ze. “Maar het zou een behoudende keuze zijn. Parlementsvoorzitter Ágnes Forsthoffer lijkt nu de enige in de Hongaarse politiek die premier Magyar kan beteugelen. Zij heeft Magyar een keer gestopt toen hij weer een lang verhaal hield in het parlement. Dat vond hij helemaal niet prettig.”
