Ingrepen China en VS maken gewild metaal wolfraam schaars, Europa betaalt hoofdprijs

De prijs van het keiharde metaal wolfraam gaat door het dak. Wolfraam wordt gebruikt om in andere metalen te boren, machines te bepantseren en het metaal zit in kogels en raketten. In tijden van wereldwijde onrust is er meer vraag naar het metaal, vooral vanuit defensie.

In anderhalf jaar tijd is de prijs in Europa vernegenvoudigd. Omdat China en de Verenigde Staten hun wolfraam in eigen land houden wordt het metaal schaarser. Daarvoor waarschuwt het Centre for Materials & Resilience (CMR), dat de beschikbaarheid van cruciale grondstoffen onderzoekt.

Die schaarste heeft ook gevolgen voor Zwaan Metaal in Dordrecht. “Onze grote zorg is niet de prijs, maar of we kunnen leveren”, zegt directeur Wieneke van Hal. “We hebben besloten de voorraad te verdubbelen.”

Het Dordtse bedrijf levert beschermlagen voor schepen, machine of verpakkingsmaterialen. “Alles wat slijtvast moet zijn”, zegt Van Hal. “Door middel van vlamspuiten brengen we bijvoorbeeld wolfraam aan op de naden van een schip. Dan hoeft het veel minder vaak het dok in.”

Ook Henk van der Stouwe van metaalrecyclingsbedrijf Cirkulaer in Emmen ziet de prijs oplopen. “We zamelen frezen, boren, wisselplaten en messen in”, zegt Van der Stouwe, die het wolfraam er weer van afhaalt en doorverkoopt. “We hebben veel afnemers in Duitsland. Dat kan zijn voor de productie van gereedschap, coatings of voor de wapenindustrie.”

Eerder kocht hij wolfraam in voor 12 tot 20 euro per kilo. Inmiddels ligt de inkoopprijs op zo’n 100 euro per kilo. Dat leidt ook tot meer interesse in het recyclen van wolfraam. “Gelukszoekers”, noemt Van der Stouwe deze nieuwe concurrenten.

Dat de prijs van wolfraam zo oploopt, komt vooral door China. Dat land haalde in 2025 naar schatting 67.000 ton wolfraam uit mijnen, bijna 80 procent van de wereldwijde totale productie. Met een paar kleinere wolfraammijnen in Oostenrijk, Spanje en Portugal kan Europa daar niet tegenop.

Daarbij komt dat China de export van wolfraam heeft beperkt. “Nu de vraag naar wolfraam groeit, draait China de kraan dicht”, zegt Benjamin Sprecher, directeur van het CMR en industrieel ecoloog bij de TU Delft.

Om niet te afhankelijk van China te worden, hebben de Verenigde Staten deze maand hun eigen uitvoer van het metaal aan banden gelegd. Gerecycled wolfraam moet voortaan binnen de VS blijven.

Europese bedrijven en landen kunnen nog wel aan wolfraam komen, maar betalen er dus de hoofdprijs voor. En dat terwijl ook hier, sinds de Russische inval in Oekraïne in 2022, herbewapenen en investeren in defensie hoog op de politieke agenda staat.

Ook als de geopolitieke spanning afneemt, kan China de markt bepalen, waarschuwt Sprecher. “Als Europa besluit om meer wolfraam te mijnen, dan kan China juist de kraan weer openzetten, waardoor de prijs daalt. Dan is het weer niet rendabel voor Europese ondernemers om jarenlang in een mijn te investeren.”

Daarom moet Europa een duidelijk strategie aanhouden, staat in het rapport. “We moeten af van die typische Europese neoliberale gedachte dat er altijd een businesscase moet zijn”, zegt Sprecher. “Die is er namelijk niet.” Europa zou ondernemers die op zoek willen naar wolfraam op het eigen continent jarenlang garanties moeten geven.

Daarnaast wordt er in Europa al wolfraam gerecycled, maar dat zou nog meer kunnen gebeuren. Die voorraad moet dan vervolgens in Europa blijven. En als Europese bedrijven en landen wolfraam nodig hebben, zouden ze het hier moeten kopen. “Buy European“, zegt Sprecher.