Iraanse aanvallen raken hart van Qatarese economie, maar buffers zijn enorm

• David Poort

  correspondent Midden-Oosten

De Iraanse aanvallen op energie-installaties in de Golf treffen Qatar recht in het hart. Met schade aan de LNG-hub in Ras Laffan en de blokkade van de Straat van Hormuz is het verdienmodel van het land plotseling stilgevallen.

Waar Qatar normaal gesproken gas produceert én exporteert, kan het dat laatste nu nauwelijks nog.

Volgens topman Saad Al Kaabi van QatarEnergy, die ook minister van Energie is, is zo’n 17 procent van de productie uitgevallen door de raketinslagen en branden die daarna uitbraken. “Dit was niet alleen een aanval op Qatar, maar op de wereldwijde energiezekerheid”, zei hij.

De reparaties en de daar bijkomende uitval kunnen jaren duren en kosten naar schatting 20 miljard dollar per jaar. Het gevolg is een dubbele klap, namelijk een acute exportstop én een langdurig lager productieniveau.

In het ergste geval kan de Qatarese economie daardoor met zo’n 13 procent krimpen, berekende het Britse onderzoeksbureau Capital Economics. Daarmee zou Qatar volgens het bureau het hardst getroffen worden van alle Golfstaten.

Omdat LNG over lange afstanden alleen per tankerschip kan worden vervoerd, zit de kwetsbaarheid niet alleen in de schade aan installaties, maar vooral in de dreiging rond de Straat van Hormuz, de belangrijkste doorgang voor energie-export uit de regio.

Qatarese experts wijzen ook op de wereldwijde impact. “De ernst van de economische klap kan eigenlijk niet overschat worden”, zegt Alanoud Hamad Al Thani, verbonden aan bij de Middle East Council on Global Affairs, een Qatareze denktank.

“Het moderne systeem is volledig met elkaar verweven”, zegt Al Thani tegen de NOS. “Als de wereldwijde LNG-aanvoer er maandenlang uit ligt, en 17 procent daarvan zelfs jarenlang, is dat desastreus, met mogelijk grote verstoringen in de voedselvoorziening tegen 2027, zelfs als de oorlog vandaag stopt”, voegt ze toe.

Qatar en Iran delen het gasveld South-Pars, het grootste gasveld ter wereld:

Ook Andreas Krieg, Golf-expert en docent veiligheidsstudies aan King’s College London, wijst op de impact voor Qatar. “De plotselinge blokkade van de toegang tot de markt is een schok”, zegt Krieg tegen de NOS. “Qatar kan nog steeds gas produceren, maar als het niet verscheept kan worden, levert het niets op.”

Toch is er een belangrijke nuance. Qatar behoort tot de rijkste landen ter wereld en beschikt over uitzonderlijk grote financiële buffers. Dat maakt dat het land deze klap beter kan opvangen dan vrijwel elke andere economie.

De situatie roept herinneringen op aan 2017, toen Qatar werd geblokkeerd door buurlanden en miljarden moest inzetten om het banksysteem overeind te houden. Maar volgens Krieg is dit fundamenteel anders.

“De crisis van 2017 was vooral financieel en logistiek. Dit raakt direct de exportinkomsten en fysieke levering,” zegt hij.

Tegelijkertijd verwacht hij dat de reactie vergelijkbaar zal zijn, met snelle en grootschalige staatsteun om het systeem stabiel te houden. Qatar heeft daar ook de middelen voor. Het land beschikt over tientallen miljarden aan reserves en een staatsfonds van naar schatting zo’n 580 miljard dollar.

Zelfs als bijvoorbeeld buitenlandse financiers geld terugtrekken, blijft de benodigde steun relatief beperkt vergeleken met wat Qatar eerder al heeft gedaan. In 2017 pompte Doha nog zo’n 40 miljard dollar in de bankensector.

Minstens zo belangrijk is dat Qatar er alles aan doet om de crisis zo snel mogelijk via diplomatie te beëindigen. Doha heeft een lange traditie als bemiddelaar in regionale conflicten en heeft er direct belang bij dat de Straat van Hormuz weer opengaat.

Achter de schermen zet Qatar zwaar in op gesprekken met regionale en internationale spelers om verdere escalatie te voorkomen en de scheepvaart vlot te trekken.

Op langere termijn zit de grootste schade mogelijk niet in geld, maar in vertrouwen. Qatar profileert zich al jaren als een stabiele en betrouwbare energieleverancier, vooral voor Europa en Azië.

Maar deze crisis legt een kwetsbaarheid bloot. Vrijwel alle export loopt via één flessenhals, de Straat van Hormuz. Volgens Krieg kan dat blijvende gevolgen hebben. “Afnemers zullen dit zien als bewijs van risico en versneld op zoek gaan naar alternatieven,” zegt hij.

Toch is de conclusie dat Qatar, ondanks de zware klap, in een sterke positie zit om deze crisis te doorstaan. Dankzij de enorme rijkdom én actieve diplomatie kan het land tijd kopen, en probeert het tegelijk de crisis zo snel mogelijk te beëindigen.