Iran stopt met aanvallen op landen in regio • Israël valt vliegveld Teheran aan

Hoe de VS en Iran vijanden werden

Iran en de VS zijn al jarenlang aartsvijanden en zijn nu zelfs in oorlog. Maar ooit waren ze goede vrienden. Wat is er gebeurd tussen toen en nu?

NOS op 3 legt het aan je uit:

Doden na Israëlische aanval in Libanon en zuiden van Beiroet in puin

Bij Israëlische luchtaanvallen op de Oost-Libanese stad Nabi Chit zijn vannacht zeker zestien mensen omgekomen, meldt het Libanese ministerie van Volksgezondheid. Tientallen mensen raakten gewond.

Ondertussen heeft Israël ook veel schade aangericht in het zuiden van Beiroet:

Eerder deze week beval het Israëlische leger alle burgers in Dhahiyeh, de zuidelijke voorstad van Beiroet, om te evacueren. In dat gebied wonen 400.000 mensen, voornamelijk sjiieten. Mensen in Beiroet verlaten massaal de wijken. Er is een groot gebrek aan opvangplekken en voorzieningen.

Na de liquidatie van de Iraanse opperste leider Khamenei, een kleine week geleden, laaiden de gevechten tussen Israël en de militante beweging Hezbollah op. Israël heeft de afgelopen dagen veel aanvallen uitgevoerd op het zuiden van Libanon, volgens het Israëlische leger op doelen waar Hezbollah-strijders zich zouden ophouden.

Ook vanuit de Libanese regering is de druk op Hezbollah opgevoerd. Die wil dat de militante groepering ontwapent. Of de regering daar serieus werk van gaat maken is onduidelijk. Hezbollah zelf wil er op korte termijn niets van weten; het wijst erop dat Israël zich niet heeft gehouden aan de afspraken voor een staakt-het-vuren, onder meer door aanwezig te blijven in het zuiden van Libanon.

Special: hoe herken je valse beelden over de oorlog?

Online gaan veel valse beelden rond over de oorlog in het Midden-Oosten. In deze special zetten we die op een rij en vertellen we hoe je ze herkent.

Vluchten vanuit Dubai weer hervat

Dubai en de luchtvaartmaatschappij Emirates hervatten de vluchten. Door een Iraanse aanval lagen de activiteiten op het vliegveld, normaal gesproken de drukste luchthaven ter wereld, vanochtend tijdelijk stil.

Staatspersbureau Dubai Media Office meldde dat dit gebeurde “voor de veiligheid van passagiers, luchthavenpersoneel en vliegtuigbemanning”.

Het nieuws dat er weer gevlogen kan worden, werd met gejuich ontvangen op de internationale luchthaven van Dubai, hoort persbureau AP. Passagiers waren aan het schuilen nadat ze een hard knal boven zich hoorden. De autoriteiten hebben niet gezegd of er een aanval is onderschept en of er schade is aan de luchthaven.

Ruim 260 Nederlanders vanuit Oman aangekomen op Schiphol

Er is opnieuw een vliegtuig met gestrande Nederlandse reizigers uit het Midden-Oosten aangekomen op Schiphol. Dit keer zaten er 263 Nederlanders in een KLM-vlucht vanuit Muscat in Oman, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken. In totaal waren er 281 gestrande passagiers aan boord.

Het gaat om reizigers vanuit Oman en de Verenigde Arabische Emiraten. Ze landden rond 08.15 uur in Amsterdam.

Afgelopen nacht kwamen er ook 56 andere Nederlanders terug. Zij vlogen vanuit Egypte.

Iraanse president: Iran stopt met aanvallen op landen in regio

De Iraanse president Pezeshkian heeft gezegd dat het land zal stoppen met aanvallen op landen in de regio, tenzij Iran zelf wordt aangevallen. Daarnaast bood hij buurlanden zijn excuses aan voor de Iraanse aanvallen in de regio.

“Vanaf nu worden geen buurlanden meer aanvallen of raketten op hen afgevuurd, tenzij wij door die landen worden aangevallen”, zei de president. “Ik denk dat we dit via diplomatie moeten oplossen.”

Die uitspraken deed Pezeshkian op de Iraanse staatstelevisie in een vooraf opgenomen toespraak. De president suggereerde dat de Iraanse aanvallen kwamen door miscommunicatie binnen de bevelstructuur. Zijn verklaring werd uitgezonden na meerdere aanvallen vanochtend op Bahrein, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten.

Verder zei Pezeshkian dat Amerika’s eis voor een onvoorwaardelijke overgave een “droom is die ze mee hun graf in moeten nemen”. Gisteren zei Trump dat er alleen een deal met Iran komt als het land zich onvoorwaardelijk overgeeft.

Foto’s: aanvallen op vliegveld Teheran

Op foto’s zijn rookwolken en vlammen boven het Iraanse vliegveld Mehrabad te zien, een van de belangrijkste luchthavens in hoofdstad Teheran. De beelden volgen op de aankondiging van het Israëlische leger dat het afgelopen nacht een “nieuwe, grootschalige aanvalsgolf” boven Iran zou lanceren. Die luchtaanvallen richtten zich ook op het vliegveld in Teheran.

Ook in andere delen van de stad zijn explosies gehoord, meldt het Iraanse staatspersbureau Mehr.

Qatar opent luchtruim weer voor een deel

Qatar heropent het luchtruim gedeeltelijk voor een beperkt aantal vluchten. Afgelopen weekend sloot Qatar het luchtruim. Nu meldt de luchtvaartautoriteit dat het luchtruim deels opengaat voor evacuatievluchten.

Het vliegveld van Doha, Hamad International Airport, benadrukt dat vluchten wel afhangen van de veiligheidssituatie. Ook zegt de Qatarese burgerluchtvaartautoriteit dat er gevlogen wordt via luchtroutes voor noodgevallen, in samenwerking met onder meer het leger.

Qatar Airways meldt dat het, na de bevestiging van een veilige route, vandaag repatriëringsvluchten zal uitvoeren naar Londen, Parijs, Madrid, Rome en Frankfurt.

In het Midden-Oosten zitten nog duizenden Nederlanders vast. Gisteren bleek dat het vliegverkeer vanuit de Golfregio voorzichtig op gang komt. Luchtvaartmaatschappijen willen de komende dagen het aantal vluchten opvoeren, maar die plannen zijn door de situatie daar nog wel onzeker.

56 gestrande Nederlanders terug uit het Midden-Oosten

Er zijn weer 56 gestrande Nederlandse reizigers uit het Midden-Oosten aangekomen op Schiphol. Ze landden rond 01.30 uur op Schiphol. De Nederlanders aan boord kwamen uit Israël en de Westelijke Jordaanoever, meldt het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Het vliegtuig van TUI vertrok vanuit Sharm-el-Sheikh in Egypte. Later vandaag staat er nog een repatriëringsvlucht gepland.

Woede en angst, maar ook solidariteit en hoop in deze Libanese gaarkeuken

Correspondent Daisy Mohr nam een kijkje in een gaarkeuken. Daar worden ongeveer duizend maaltijden per dag bereid voor Libanezen die in eigen land op de vlucht zijn geslagen.

“In dit soort tijden slaan de mensen in Libanon altijd de handen ineen en helpen ze elkaar”, zegt een van de vrouwen in de keuken:

Israël voert luchtaanvallen uit op drukste vliegveld van Iran

Boven het drukste commerciële vliegveld van Iran zijn grote vuur- en rookwolken te zien na nieuwe Israëlische aanvallen. Volgens de BBC staat er ook een vliegtuig in brand, afgaand op beelden die ooggetuigen hebben gedeeld op sociale media. Het lijkt te gaan om een grote aanval op Mehrabad, een van de belangrijkste vliegvelden in hoofdstad Teheran. Ook Iraanse staatsmedia zonden beelden uit van de branden op de luchthaven.

De beelden volgen op de aankondiging van het Israëlische leger dat het deze nacht een “nieuwe, grootschalige aanvalsgolf” boven Iran zou lanceren. De Amerikaanse regering kondigde gisteravond bij monde van minister van Financiën Bessent “de grootste bombardementencampagne” boven Iran aan. Doelwitten zouden volgens hem Iraanse raketfabrieken zijn. Over exacte doelwitten, schade en slachtoffers is nog nauwelijks iets bekend.

Gedurende de nacht en vroege ochtend vuurde Iran ook meermaals raketten af op Israël, afgaand op de waarschuwingsberichten van het Israëlische leger aan burgers.

Het is een week geleden dat de VS en Israël begonnen met hun aanvallen op Iran. Die hebben tot ontwrichting in het Midden-Oosten geleid en de oliehandel laten stagneren. “We zijn nog niet eens hard aan het toeslaan”, zei Trump maandag tegen CNN. “De grote golf komt binnenkort.”

Aanvallen gemeld op oliedoelen in Irak en Saudi-Arabië

Saudi-Arabië zegt zes drones te hebben onderschept die op weg waren naar een olieveld. Ook haalde het een ballistische raket op weg naar een onlangs door de VS gebruikte luchtmachtbasis uit de lucht. Dat meldt een woordvoerder van het Saudische ministerie van Defensie.

De drones werden onderschept in Rub al-Khali (Het Lege Kwartier), een uitgestrekte woestijn in het zuiden van het land. Daar zijn ook grote oliereserves te vinden. Een van de olievelden, Shaybah, was volgens het ministerie doelwit van de aanval. Die locatie produceert een miljoen vaten olie per dag, aldus het Saudische oliebedrijf Aramco.

Ondertussen is in Basra in Zuid-Irak brand uitgebroken bij een olie-installatie. Bronnen binnen de veiligheidsdiensten melden aan persbureaus Reuters en AFP dat Iran het complex, waar ook buitenlandse energiebedrijven zijn gevestigd, als doelwit had gekozen. Reuters bericht dat kantoren en magazijnen van twee Amerikaanse bedrijven, Halliburton en KBR, in brand zijn gevlogen.

Scheepvaart in Straat van Hormuz stilgevallen

Slechts negen olietankers, vracht- en containerschepen zijn sinds maandag door de Straat van Hormuz gevaren. Tijdens de vaart hielden sommige hun positie soms verborgen. Dat blijkt uit een analyse van gegevens van MarineTraffic, uitgevoerd door persbureau AFP. Schepen die geheel onder de radar bleven zijn niet meegerekend.

Normaal wordt bijna 20 procent van alle verhandelde ruwe olie in de wereld en zo’n 20 procent van al het vloeibaar aardgas (lng) door de Straat van Hormuz vervoerd, de smalle zeestraat tussen Iran en het Arabisch Schiereiland. Vorige maand ging het nog om vijftig tot tachtig schepen met olie of gas aan boord per dag. Door de oorlog in het Midden-Oosten is de scheepvaart er goeddeels stilgevallen. Dat heeft grote effecten op de olie- en gasprijzen wereldwijd.

VN: drie leden van vredesmacht gewond geraakt bij aanval Zuid-Libanon

Bij een aanval op een VN-basis in het zuidwesten van Libanon zijn eerder vandaag drie leden van vredesmacht Unifil gewond geraakt. Dat meldt de VN-missie in het land. Een van de soldaten raakte zwaargewond en is naar een ziekenhuis in hoofdstad Beiroet overgebracht. De andere twee moesten naar een medische faciliteit van Unifil.

De missie zegt “dit verschrikkelijke incident” te onderzoeken en noemt het onaanvaardbaar dat blauwhelmen die door de VN-Veiligheidsraad op missie zijn gestuurd een doelwit worden in de strijd. De Franse president Macron spreekt van een “onaanvaardbare aanval” en hamert op de “cruciale stabiliserende rol” van de VN-vredesmacht. Unifil is al jaren in Libanon actief. De missie vormt een buffer tussen Israël en Libanon en ondersteunt het Libanese leger.

Na de liquidatie van de Iraanse opperste leider Khamenei, een kleine week geleden, zijn de gevechten tussen Israël en de militante beweging Hezbollah weer opgelaaid. Israël heeft de afgelopen dagen veel aanvallen uitgevoerd op het zuiden van Libanon, volgens het Israëlische leger op doelen waar Hezbollah-strijders zich zouden ophouden.

Iraanse VN-gezant: meer dan 1300 burgers omgekomen

De Iraanse VN-gezant Amir Saeid Iravani heeft gezegd dat 1332 burgers zijn omgekomen door Israëlisch-Amerikaanse aanvallen. Volgens hem zijn er daarnaast duizenden Iraniërs gewond geraakt. Hij beschuldigt de VS en Israël van oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid.

Verder noemde Iravani de Iraanse vergeldingsaanvallen legitiem en proportioneel en zei hij dat die aanvallen zich alleen richten op militaire infrastructuur van “de agressor”. “We richten ons niet op burgers. We onderzoeken momenteel de beschuldiging van aanvallen op niet-militaire doelen.” Ook verwierp Iravani president Trumps suggestie dat hij betrokken moet worden bij de aanstelling van een nieuwe Iraanse leider.

Defensie ingeschakeld om Nederlanders terug te halen

Het ministerie van Defensie bereidt zich voor om gestrande Nederlanders terug te halen uit het Midden-Oosten. Dat zegt een woordvoerder tegen de NOS. Hij reageert daarmee op een uitspraak van minister Berendsen van Buitenlandse Zaken. Die zei vanavond in het tv-programma Café Kockelmann dat hij Defensie om hulp heeft gevraagd bij de repatriëring van Nederlanders.

Dat heeft Berendsen gedaan omdat volgens hem het terughalen van reizigers uit het Midden-Oosten “op de ene plek makkelijker gaat dan op de andere”. “Om op plekken te komen waar wel vluchten naar het westen gaan, moeten velen een busreis maken van zes uur. De uitdaging is vaak niet om een vlucht te vinden, maar de busreis om daar te komen. Ik heb daarom Defensie vandaag verzocht om mee te gaan werken om mensen op een aantal plekken mee naar huis te krijgen.”

Het gaat om de gebieden waar geen commerciële vluchten plaatsvinden en waar geen chartervluchten worden ingezet. Berendsen: “Het is niet één plek waar een conflict is uitgebroken, maar dit zijn elf landen in een hele regio waar de situatie heel verschillend is.”

Berendsen acht het aannemelijk dat Defensie daarvoor militaire vliegtuigen gaat inzetten. “Dat gaat waarschijnlijk gebeuren. Men is zich nu aan het voorbereiden. Logischerwijs doen we daarover geen uitspraken wat ze precies gaan doen, want daar wordt het niet veiliger van.”

Berendsen zei dat 11.000 mensen het speciale contactformulier voor gestrande reizigers in het Midden-Oosten hebben ingevuld. “Ruim 9500 daarvan zijn Nederlanders”, zei hij. “4000 tot 5000 mensen komen in aanmerking voor repatriëring. We zetten ons in voor de mensen die gestrand zijn, want de Nederlanders die daar wonen hebben een eigen huis en sociaal vangnet. We willen de gestrande toeristen naar huis krijgen.”

Hij sprak de hoop uit dat eind volgende week de meeste mensen terug zijn. “Tegelijkertijd zijn we afhankelijk van een steeds veranderende situatie.”