NOS Nieuws•
“We kochten powerbanks, pakjes paracetamol, kaarsen en nog wat andere spullen om het uit te zitten.” Iraniërs bereidden zich gisteren in wanhoop voor op wat mogelijk zou komen, na het dreigement van de Amerikaanse president Trump dat er “een beschaving zal sterven en nooit meer zal terugkeren”, mocht Iran onder meer de Straat van Hormuz niet voor zijn deadline vrijgeven.
In de 24 uur die volgden kondigden de VS en Iran een staakt-het-vuren voor twee weken af, waarbij een tienpuntenplan op Iraanse leest de basis leek te zijn voor verdere onderhandelingen tussen Iran en de Verenigde Staten. Dat bestand is broos, bleek in de loop van de dag. Het Iraanse staatspersbureau Fars News liet weten dat de Straat van Hormuz opnieuw is gesloten voor olietankers als reactie op de Israëlische aanvallen op Libanon.
“Fijn dat we die kaarsen nu niet hoeven te gebruiken”, zegt een 50-jarige man uit Teheran sarcastisch tegen de NOS. “Misschien kunnen we ze aansteken om samen met vrienden een paar glazen aragh (lokale sterke drank) te drinken en bij kaarslicht te janken over onze verdomde toekomst.” Iraniërs in Iran willen alleen anoniem hun verhaal doen.
Regime change?
Het is een hard gelag voor Iraniërs die hoopten op verandering. Toen de VS en Israël vijf weken geleden begonnen met het aanvallen van Iran, riep de Amerikaanse president het Iraanse volk op om het regime omver te werpen. Sindsdien zijn er zeker 2000 Iraniërs gedood door Israëlische en Amerikaanse bombardementen, onder wie veel burgers. Anderen sloegen op de vlucht.
Weliswaar is een aantal Iraanse kopstukken gedood, het Iraanse regime staat nog overeind. De geliquideerde ayatollah Khamenei is opgevolgd door zijn zoon Mojtaba, die bekendstaat als een hardliner, terwijl de Revolutionaire Garde in Iran nog steeds de touwtjes in handen heeft. En nu heeft Iran door het blokkeren van de Straat van Hormuz er ook een belangrijk wapen bij.
Praat met Iraniërs uit Teheran op the day after en je hoort opluchting dat de oorlog voor nu voorbij lijkt. Tegelijkertijd is er ook angst en onzekerheid. Vrijuit praten was al moeilijk, maar binnen Iran worden onwelgevallige geluiden nu extra stevig aangepakt. Alles om aan te tonen dat het Iraanse regime nog steeds oppermachtig is. Een dertiger omschrijft het als volgt: “Het lijkt erop dat ze doorgaan met het project, hoogstens is de aannemer veranderd.”
In een jaar waarin eerst duizenden Iraniërs de straat opgingen voor verandering en de VS en Israël enkele maanden later een oorlog begonnen om het regime omver te werpen, lijkt dat een bittere conclusie. Toch ziet de dertiger er ook een sprankje hoop in. “Het blijft de komende tijd afschuwelijk, maar ik denk niet dat we weer terug bij af zijn. Het regime moet nu wel iets doen om ons als volk tegemoet te komen. Daar ga ik vanuit.”
Morele winnaar
Dat beaamt ook een 62-jarige man. “Er zal een aantal maanden door de straten worden geparadeerd, maar uiteindelijk zullen ze proberen om weer eenheid te krijgen onder de bevolking.”
Hij ziet Iran als morele winnaar van de oorlog. “We zijn hier met opgeheven hoofd uitgekomen, niemand is ons land binnengevallen en we hebben onze waardevolle eilanden, zoals Kharg, nog steeds.” 90 procent van de Iraanse olie-export gaat via dit Iraanse rotseilandje in de Perzische Golf. De VS voerde daar gisteren nog aanvallen op uit.
Een 60-jarige vrouw noemt het een nachtmerrie die eindelijk ten einde is. Ze heeft geen goed woord over voor Trump. “Ik wil zijn naam niet eens noemen, het is een oranjekleurige hufter die op zijn plek is gezet, als er überhaupt nog een plek voor hem is.”
‘Leiders moeten ons tegemoetkomen’
Dat de beloofde regimewissel uit lijkt te blijven, doet haar weinig. “Waarschijnlijk zullen onze leiders het nu beter doen dan voorheen; ze moeten ons nu wel tegemoetkomen.” Daarbij is er ook plaats voor enige trots. “Ze hebben goed gehandeld en ons land gered, we zijn onze integriteit niet verloren.”
Andere Iraniërs zijn vooral blij dat het over lijkt te zijn, voor nu. Zo zegt een man van 58 dat hij als de dood was toen hij op een Amerikaanse zender een aftelklok zag. “Er is gelukkig een wonder gebeurd.”
Of het staakt-het-vuren stand houdt, is de vraag. “We hoorden vanochtend luchtalarmen”, vertelt een 40-jarige man. “Het is allemaal nog erg fragiel.” Op de vraag of er nu echt wat verandert, reageert hij gelaten. “Als er straks een goede economische deal uit wordt gesleept, blijft het regime waarschijnlijk nog lang aan de macht. Maar goed, 47 jaar of 100 jaar; het is niet veel in het licht van de geschiedenis.”
