NOS Nieuws
Japan meldt voor het eerst dat een Chinees marineschip op zee met scherpe munitie heeft geoefend in een gebied dat Tokio tot zijn exclusieve economische zone rekent. De oefening was zondag bij Okinotorishima, een afgelegen eilandje in de Stille Oceaan. De spanning tussen Japan en China loopt daardoor op.
In de buurt voer ook een Russisch oorlogsschip. De oefening is onderdeel van de steeds nauwere militaire samenwerking tussen China en Rusland, zei de Japanse kabinetschef Minoru Kihara tegen verslaggevers.
Tokio heeft via diplomatieke kanalen een klacht ingediend bij Peking. Volgens Japan kon de oefening gevaar opleveren voor andere schepen. China noemt het protest “ongegrond” en zegt dat zijn marineschepen in internationale wateren opereerden en zich aan het internationaal recht hebben gehouden.
Twee Chinese raketjagers, een Chinees bevoorradingsschip en het fregat van de Russische marine waren enkele dagen eerder al gezien tussen Okinawa en Miyakojima, twee eilanden in het zuiden van Japan. Na gezamenlijke oefeningen voor de Chinese kust vertrok een deel van de vloot voor een patrouille op de Stille Oceaan.
Zondag rond 02.00 uur spotte de Japanse marine de schepen opnieuw, ongeveer 330 kilometer ten zuidwesten van Okinotorishima. Een Japans marineschip volgde de vloot en verzamelde informatie.
Daarbij werd vastgesteld dat een van de Chinese raketjagers op ongeveer 180 kilometer van Okinotorishima een machinegeweer afvuurde. Kort voor de oefening waarschuwde het Chinese schip andere schepen via de radio over de locatie en duur.
Rots of eiland?
Japan en China verschillen van mening over de status van Okinotorishima. Japan noemt het een eiland en claimt daarom een exclusieve economische zone (EEZ) van 200 zeemijl, ongeveer 370 kilometer. Tokio heeft er betonnen zeeweringen en een vuurtoren aangelegd.
Die status is belangrijk, omdat Japan er zeggenschap aan ontleent over een groot zeegebied in het westelijke deel van de Stille Oceaan. Om die reden noemt China Okinotorishima dan ook Okinotori-rif of rots in plaats van eiland. Een onbewoonbare rots geeft volgens het VN-Zeerechtverdrag geen recht op een eigen EEZ en daarom beschouwt Peking de Japanse claim dus als onrechtmatig.
Toch zijn binnen een erkende EEZ buitenlandse militaire activiteiten niet automatisch verboden. Japan protesteert vooral vanwege het gebruik van scherpe munitie en het mogelijke gevaar voor de scheepvaart. Tokio ziet de oefening als onnodig machtsvertoon.
Groeiende militaire druk
China vergroot al jaren zijn militaire aanwezigheid rond Japan en opereert steeds verder van de eigen kust. Vorig jaar waren voor het eerst twee Chinese vliegdekschepen tegelijk actief op de Stille Oceaan rond Japan. Een ervan voer toen ook rond Okinotorishima en kwam terecht in de door Japan geclaimde EEZ.
Met kleine acties, zoals deze schietoefening, schuift China steeds een stukje verder de Stille Oceaan op.
China en Rusland voeren steeds vaker gezamenlijke operaties uit. Eind juni hielden ze een luchtpatrouille boven de Japanse Zee, de Oost-Chinese Zee en het westelijke deel van de Stille Oceaan. Daarbij werden bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen ingezet. Japan en Zuid-Korea stuurden uit voorzorg eigen toestellen de lucht in.
Volgens de Japanse regering hebben Chinese en Russische bommenwerpers inmiddels tien keer samen rond Japan gevlogen. Minister Shinjiro Koizumi van Defensie noemt de schietoefening en de gezamenlijke vluchten een nieuw teken van de steeds hechtere militaire samenwerking tussen China en Rusland.
Chinees militair bereik
China trekt zo stap voor stap verder de Stille Oceaan op, zegt Yoji Koda, voormalig admiraal en oud-commandant bij de Japanse Maritieme Zelfverdedigingsmacht, tegen publieke omroep NHK. “Met kleine acties, zoals deze schietoefening, schuift China steeds een stukje verder naar voren”, zegt Koda.
Volgens hem wil China rond de afgelegen Ogasawara-eilanden aanwezig kunnen zijn om Amerikaanse militairen die Taiwan zouden helpen verder op zee tegen te houden. Zo probeert Peking zijn militaire bereik in de Stille Oceaan te vergroten.
Dat bleek volgens landen in de regio ook begin deze maand, toen een Chinese kernonderzeeër een onbewapende ballistische raket met intercontinentaal bereik naar de zuidelijke Stille Oceaan afvuurde. Omringende landen kregen daar slechts kort van tevoren bericht over.
Japan sprak zijn ernstige bezorgdheid uit en riep China op de lancering te heroverwegen. Peking noemde de test een reguliere oefening die niet tegen een bepaald land was gericht.
China draait inmiddels de kritiek om en beschuldigt Japan ervan de dreiging te overdrijven om de eigen defensie verder uit te bouwen. Het spreekt van “nieuw militarisme”, een verwijzing naar de Japanse agressie voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog.
