JA21 ziet belemmering in benoeming Sjoerdsma
Fractievoorzitter Eerdmans van JA21 vraagt zich af of minister Sjoerdsma (Buitenlandse Handel) wel naar China kan. De minister is in 2021 op de Chinese sanctielijst gezet, omdat hij destijds als D66-Tweede Kamerlid een motie indiende over genocide tegen de Oeigoeren. Volgens Eerdmans is dat een te grote belemmering voor Sjoerdsma om handelsminister te worden.
Onder anderen Klaver van GroenLinks-PvdA valt Sjoerdsma bij in het debat:
Kan handelsminister Sjoerdsma naar China?
Premier Jetten (D66) zegt niet expliciet of de minister van Buitenlandse Handel naar China kan voor handelsmissies. “Hij kan een belangrijke rol vervullen”, zei Jetten. En ook: “Het voltallige kabinet zet zich in voor een goede relatie met China. Als er sprake is van handelsmissies, zullen leden van het kabinet daarbij aanwezig zijn.”
Jetten en Wilders botsen over asiel
PVV-leider Wilders en Jetten botsen op asiel. Volgens Wilders profileerde Jetten zich in campagnetijd als ‘rechtse Robbie’, maar doet hij nu “helemaal niets” op asiel. Jetten weerspreekt dat en benadrukt maatregelen die volgens hem wel degelijk stevig zijn, zoals het sneller afwijzen van minder kansrijke aanvragen, het beter naleven van Europese afspraken en het verkorten van verblijfsvergunningen. Allemaal flutmaatregelen, vindt Wilders.
Jetten zegt tegen Wilders dat de maatregelen die hij flut noemt wel door zíjn minister zijn voorbereid. “Dat is niet zo lief tegen mevrouw Faber.”
Wilders en Jetten clashen over asiel: ‘U doet helemaal niets’
‘Stevige regeringscommissaris’ voor Groningen en Noord-Drenthe
Premier Jetten zegt dat de nieuwe minister van Binnenlandse Zaken, Pieter Heerma, volgende week op bezoek gaat in Groningen om te praten “over het belang van rust op dit dossier”. Hij wijst erop “de politiek unaniem” heeft besloten om geen gasboringen meer te doen.
Hij belooft om op korte termijn in de ministerraad een profiel vast te stellen van een regeringscommissaris die zich de komende tijd speciaal met de problemen in het aardbevingsgebied gaat bezighouden, “zonder te worden afgeleid door hoe de politieke wind waait.”
Jetten denkt dat zo’n “dedicated commissaris”, die daar fulltime zijn handen voor vrij heeft en in de regio Groningen en Noord-Drenthe aanwezig is, beter werk kan doen “dan dat we hier eindeloos hetzelfde debat voeren met elkaar.” Het moet een “stevige man of vrouw worden die met autoriteit daar die taak kan uitvoeren”.
Er is al eens zo’n speciale regeringscommissaris geweest, maar dat was in de tijd dat de houding in Den Haag volgens Jetten nog was: “lekker pompen”. “Dat was een heel andere tijd”, zegt hij.
Jetten belooft daden op stikstofdossier, geen polarisatie
Het kabinet gaat snel over tot daden op het stikstofdossier, belooft premier Jetten aan onder andere fractievoorzitter Ouwehand van de Partij voor de Dieren. “We starten met een nieuwe taskforce stikstof. Daar zitten ministers in van alle drie de politieke kleuren. Zelf ben ik voorzitter.”
Volgens Jetten trekt het kabinet er meer geld voor uit dan het vorige kabinet, zodat er meer gedaan kan worden aan stikstof, natuurherstel en waterkwaliteit. Daarbij wordt boeren toekomstperspectief geboden, belooft hij, ook als zij moeten verhuizen naar een plek elders in het land. “Maar we moeten in actie komen en niet eindeloos over papier en doelstellingen blijven praten.”
Nog voor de zomer worden in overleg met de provincies de kwetsbaarste gebieden aangewezen waar de meeste inzet nodig is. Op de Veluwe zal het bijvoorbeeld anders zijn dan in het noorden van het land, zegt Jetten. “We gaan zo snel mogelijk naar heel gerichte maatregelen per gebied.” SGP-leider Stoffer vraagt hierop of Jetten iets wil zeggen over wat ooit het streven van zijn partij was: de halvering van de veestapel.
Jetten pakt die handschoen graag op. “De Nederlandse boeren en de natuur zijn niet geholpen bij weer een paar jaar gepolariseerd debat”, zegt hij. “Wij willen het in samenwerking met boeren, provincies en natuurorganisaties gaan aanpakken. U zult mij die uitspraak niet horen herhalen.”
Debat geschorst tot 14.35 uur
De Kamerleden en bewindspersonen gaan lunchen en overleggen over de rest van het debat.
Oppositie op zoek naar oplossing armoedeprobleem
Premier Jetten wil dat de armoede in Nederland niet verder toeneemt. Hij noemt het een “hardnekkig” probleem dat waarschijnlijk niet helemaal kan worden uitgebannen. Zijn kabinet gaat zich extra inspannen om kinderarmoede tegen te gaan, zegt hij.
SP-leider Dijk gelooft helemaal niets van deze beloften, omdat het kabinet wel miljarden investeert in defensie en veel minder in armoedebestrijding. Dijk: “Ik vind het onuitlegbaar dat u wel miljarden weet te vinden voor bommen en granaten, maar niet voor kleding en knuffeltjes.”
Hij vindt dat het armoedeprobleem dit jaar moet worden opgelost. Ook Van Baarle van Denk vindt dat het kabinet niet genoeg ambitie toont. “Is de minister-president bereid om hier ook een concrete doelstelling aan te hangen?”, vraagt Van Baarle aan Jetten. “Bijvoorbeeld hoeveel kinderen uit de armoede worden gehaald?”
Jetten zegt dat hij zich kan voorstellen dat de betrokken ministers hierover met de gemeenten duidelijke afspraken gaan maken. Gisteren kondigden verschillende oppositiepartijen een motie tegen armoede aan die mogelijk ook wordt gesteund door de coalitiepartijen D66, VVD en CDA en zo een Kamermeerderheid haalt.
Terugkijken: onderlinge verwijten oppositie in AOW-dossier
Verschillende partijen zijn het niet eens met de gang van zaken rond de AOW-motie van SGP en Groep Markuszower. Zij vinden dat deze twee partijen niet duidelijk zijn over hun afspraken met de coalitiepartijen D66, VVD en CDA en het kabinet.
Zij vinden het onterecht dat in alle media en in de Tweede Kamer openlijk wordt gesproken over het “verzachten van de AOW-maatregel”, terwijl de motie nog niet officieel in het Kamersysteem staat. Inmiddels is dat overigens wel het geval.
De oppositiepartijen kwamen even tegenover elkaar te staan:
‘Wat een chaos’
Mona Keijzer geeft toelichting op vertrek bij BBB
Kamerlid Mona Keijzer doet niet mee aan het debat over de regeringsverklaring. Ze gaf zojuist wel een toelichting aan de pers over haar vertrek van deze week bij de BBB. Keijzer zal voorlopig als eenpersoonsfractie verder gaan. Ze wil zich niet aansluiten bij bijvoorbeeld de Groep Markuszower, met wie ze nog in haar BBB-tijd gesproken heeft. Ze weet nog niet of ze aan de volgende Tweede Kamerverkiezingen wil meedoen. “Zover ben ik nog niet.”
Verder herhaalde Keijzer dat ze is vertrokken, omdat ze het niet eens is met de keuze voor Henk Vermeer als nieuwe fractievoorzitter van de BBB, nadat Caroline van der Plas een stap terug had gedaan. Het was Keijzer meteen na de verkiezingen in oktober beloofd dat zij die functie zou krijgen. Vermeer heeft dat beaamd, maar hij zei dat er intussen dingen zijn gebeurd waardoor het vertrouwen is geknakt.
Verwijten over en weer over AOW
Premier Jetten kondigt aan dat hij met de ministers van Sociale Zaken en van Economische Zaken kennismakingsgesprekken gaat voeren met de werkgevers en de vakbonden.
Klaver van GL-PvdA zegt dat het signaal van de vakbonden juist is dat zij helemaal niet met het kabinet willen praten, omdat het kabinet de AOW-leeftijd wil verhogen. Hij vindt, net als de bonden, dat deze AOW-maatregel helemaal van tafel moet. “Ik snap niet dat de minister-president hierop doordendert.”
Jetten zegt dat de AOW zeker gespreksonderwerp zal zijn met de vakbonden. Hij gaat in het gesprek ook meenemen dat er met hem te praten is over het “verzachten” van de maatregel.
SGP en Groep Markuszower hebben aangekondigd dat zij hierover vanmiddag een motie gaan indienen. Die kan op steun rekenen van in ieder geval D66, VVD en CDA, een meerderheid dus. “Maar de bonden helemaal geruststellen, dat gaat ons vandaag niet lukken”, zegt Jetten. De bonden hebben vandaag herhaald dat zij “furieus” zijn en dat hun achterban “nu al actiebereid is”.
Er ontstond nog wat gedoe tussen de oppositiepartijen onderling. Vermeer (BBB) vindt het niet zuiver van de SGP en Groep Markuszower dat zij over hun AOW-motie hadden overlegd met de drie coalitiepartijen en het kabinet. Maar dat gebeurt wel vaker in de Kamer en het is niet tegen de regels.
Lees hier hoe het verzachten van de AOW-maatregel gisteren werd besproken:
Bikker (CU): hoe ziet de premier overleg met oppositie voor zich?
CU-leider Bikker wil weten hoe het kabinet te werk wil gaan de komende maanden. Hoe gaat het kabinet overleggen met de Tweede Kamer en de verschillende fracties om op alle moeilijke dossiers een Kamermeerderheid te krijgen, vraagt zij aan premier Jetten.
Zij wijst erop dat er op Prinsjesdag een kloppende begroting moet liggen. En dat is al in september. Jetten zegt dat dat inderdaad dichtbij is. Hij belooft dat heel snel en in ieder geval voor de zomer de gesprekken tussen het kabinet en de oppositiepartijen gaan beginnen. “U moet tijdig kunnen meepraten”, belooft hij Bikker.
Bikker waarschuwt hem nogmaals: “Het kan best zijn dat de coalitie heeft bedacht hoe zij de financiën willen regelen. Maar dat is niet hoe wij het zouden willen.” Zij wil het bijvoorbeeld hebben over het beperken van de hypotheekrenteaftrek, wat coalitiepartij VVD juist helemaal niet wil. Zo zijn er meer onderwerpen waar vanuit de oppositie heel anders over wordt gedacht dan in het coalitieakkoord staat.
Bikker: “Uiteindelijk heeft het kabinet een gat.” Dat gat is het verschil tussen de 66 Tweede Kamerzetels van de drie regeringspartijen en de 76 zetels die nodig zijn voor een Kamermeerderheid. Ook in de Eerste Kamer heeft de coalitie geen meerderheid.
Jetten begonnen met zijn beantwoording
Minister-president Jetten begint aan de beantwoording van de vragen die gisteren zijn gesteld. Hij heeft dat in vier thema’s opgedeeld: sociaal-economische onderwerpen, waaronder de AOW, de fysieke leefomgeving, waaronder stikstof en klimaat, veiligheid, defensie en de internationale situatie en als vierde de overige onderwerpen.
Debat gaat verder vanaf 10.15 uur
Het debat over de regeringsverklaring gaat vandaag om 10.15 uur verder. Het is live te volgen via NPO 1, NPO Politiek en een livestream op NOS.nl en de NOS-app.
Nadat gisteren alle fracties in de Tweede Kamer hun mening hebben gegeven over het regeerakkoord en de regeringsverklaring van het nieuwe kabinet, komt vandaag premier Jetten aan het woord. Om de plannen van zijn minderheidscoalitie te realiseren, zal hij steun zoeken bij de oppositie. Om alle mogelijkheden open te houden, moet hij laveren tussen de verschillende partijen.
Debat ten einde, morgen om 10.15 uur het vervolg
Het debat zit er voor vandaag op, morgen om 10.15 uur gaat het verder. Dan zal minister-president Jetten reageren op de vragen die zijn gesteld door de fractieleiders. Daarna volgt de rest van het debat en zal de Tweede Kamer over de ingediende moties stemmen.
Het debat is ook morgen live te volgen op NOS.nl, NPO 1 en NPO Politiek en Nieuws.
Dijk (SP) fel tegen Markuszower vanwege motie over AOW
SP-leider Dijk veroordeelt de oppositiepartijen die met de coalitie in zee willen gaan. “Houd op met shoppen. Jullie zijn geen shoppositie”, zegt hij. Dijk haalt om dezelfde reden ook fel uit naar Markuszower, die met de SGP een motie heeft opgesteld om de AOW-maatregel van de coalitie te ‘verzachten’.
Omdat Markuszower vorige maand de PVV verliet, spreekt Dijk van “zetelroof”:
Dijk vindt dat Markuszower ‘de toffe jongen uithangt’
Bikker (CU): rekening te vaak bij kwetsbaren
Het nieuwe kabinet legt de rekening van de plannen te vaak bij kwetsbare mensen, zoals ouderen, zieken en mensen met een middeninkomen, zegt Bikker van de ChristenUnie. “De middenklasse wordt steeds kwetsbaarder door een gebrek aan zekerheid”, zegt ze. “En dat kan een voedingsbodem zijn voor populisme.”
Ook de bezuiniging van een half miljard euro op de gehandicaptenzorg is Bikker een doorn in het oog. En ook de kwetsbaren in de derde wereld zijn de dupe. Volgens het regeerakkoord gaat er jaarlijks ruim 250 miljoen euro meer naar ontwikkelingshulp, maar nu blijkt dat dat geld de komende tien jaar wordt gebruikt voor de asielopvang in Nederland. “Waarom eerst beloven en dan niet doen?”, vraagt ze aan Jetten.
Ouwehand: elke maand een persconferentie over klimaat en natuur
Partij voor de Dieren-leider Ouwehand zegt in haar bijdrage dat “de basis van ons bestaan op het spel staat”. Zij vindt dat in het coalitieakkoord niet genoeg plannen staan om de stikstofuitstoot te verminderen en het klimaat en de natuur te verbeteren.
Ouwehand stelt voor om de minister-president elke maand een persconferentie over de klimaat en natuur te laten geven, “zodat Nederlanders meegenomen worden in het belang van een stabiel klimaat en gezonde biodiversiteit”.
Ook Jetten krijgt van SGP een statenbijbel
SGP-partijleider Stoffer bood anderhalf jaar geleden ook premier Schoof deze uit de 17e eeuw daterende Bijbelvertaling aan, die in reformatorische kring nog steeds gelezen wordt. Voor Stoffer herinnert de Bijbel ons eraan dat er altijd nog een hogere wet is: de tien geboden.
Hij vraagt aandacht voor typische SGP-punten, zoals abortus en de zondagsrust. Regeringspartij VVD wil bekijken of het mogelijk is om overal in Nederland winkeliers de vrijheid te geven om open te zijn op zondag. Dat is nu nog de verantwoordelijkheid van de gemeenten.
In veel christelijke gemeenten geldt nog steeds dat winkels verplicht gesloten zijn op zondag. Stoffer roept Jetten op om die beslissing bij de gemeenten te laten.
Van Baarle (Denk): verkiezingsbeloftes gebroken
Volgens Van Baarle van Denk hadden de regeringspartijen beloofd dat de belastingen niet omhoog zouden gaan, dat mensen niet langer zouden hoeven te werken en dat het eigen risico in de zorg niet te ver zou stijgen. Maar dat gebeurt nu allemaal toch. “Mensen voelen zich belazerd”, meent hij.
Ook is hij ontevreden dat er zo weinig in het regeerakkoord staat over de Palestijnse staat en sancties tegen Israël. “Mensen hebben premier Jetten vooraan zien staan bij de Rode Lijndemonstratie en zijn nu zwaar teleurgesteld”.
De Vos (FvD): alles wordt duurder door deze ‘idiote plannen’
“Alles wordt duurder om de idiote plannen van deze coalitie te betalen”, vindt Forum voor Democratie-fractievoorzitter De Vos. Ze somt daarom een lange lijst op van zaken die volgens haar anders zouden moeten.
De partij wil bijvoorbeeld tientallen miljarden besparen door te stoppen met asielmigratie, klimaatmaatregelen en stikstofbeleid. Daarnaast wil de partij één belastingtarief van 20 procent invoeren en het eigen risico omlaag doen.
Forum voor Democratie heeft de plannen niet laten doorrekenen door het Centraal Planbureau. Daardoor is het onduidelijk hoe deze plannen precies zouden uitpakken, bijvoorbeeld voor de staatsschuld.
Debat geschorst voor het diner
Vanaf 20.45 uur gaat het debat weer verder. Dan is het woord aan FVD-voorvrouw De Vos.
Bontenbal: sommige bezuinigingen zijn steen in mijn schoen
De CDA-leider verdedigt het regeerakkoord door te zeggen dat de uitgaven voor de sociale zekerheid en de zorg de komende jaren zullen blijven stijgen, maar wel iets minder dan zonder de voorgestelde hervormingen. Die hervormingen, zoals de verhoging van de AOW-leeftijd, vindt hij “niet onredelijk, niet onhaalbaar”.
Maar de versobering van sommige uitkeringen, die ook gaan gelden voor bestaande gevallen, zijn voor hem “een steen in de schoen”. Als PVV-leider Wilders hem daarover bevraagt, zegt Bontenbal dat het regeerakkoord veel dingen bevat waar hij blij mee is, maar ook dingen die hij liever niet had gezien. Maar dat geven en nemen is volgens hem nu eenmaal nodig.
“Als er iets aan te doen is, dan sta ik daar natuurlijk voor open. Maar ik ga dan wel eerst terug naar de coalitiepartners D66 en VVD. Ik wil geen onbetrouwbare coalitiepartner zijn. Ik sta voor mijn handtekening.”
JA21 staat open voor samenwerking met kabinet: ‘niet op zoek naar conflict’
Partijleider Eerdmans heeft een open houding tegenover het kabinet. “Wij zijn niet op zoek naar het conflict, maar naar de oplossing”, zegt hij. Premier Jetten heeft volgens hem mooie woorden gezegd over samenwerking met de oppositie. “We zullen zien wat die waard zijn.”
JA21 vindt wel dat er veel te weinig lastenverlichting voor burgers in de kabinetsplannen zit. Daardoor valt de koopkrachtstijging tegen. Ook over de asielplannen is hij nog niet echt enthousiast, omdat er geen afrekenbare “targets” in zitten voor de vermindering van de instroom.
Ook herhaalt Eerdmans dat het volgens hem “een grote historische fout” is om de gaskraan in Groningen helemaal dicht te draaien. “We worden steeds afhankelijker van het buitenland.” Hij wijst erop dat onlangs ook TNO ertoe opriep om de putten in het noorden niet helemaal dicht te metselen, om in noodgevallen toch gas te kunnen winnen.
Coalitie lijkt steun te geven aan plan om armoede niet te laten stijgen
De coalitiepartijen lijken steun te gaan geven aan een voorstel om de armoede komende kabinetsperiode omlaag te brengen. Het gaat om een motie van Bikker (ChristenUnie), Klaver (GroenLinks-PvdA) en Struijs (50plus), die daarmee een meerderheid zou hebben.
Om dat doel te halen, zal het kabinet-Jetten de plannen moeten bijstellen. Uit de doorrekeningen van het Centraal Planbureau blijkt dat met het huidige coalitieakkoord de armoede de komende kabinetsperiode juist iets zal toenemen.
De coalitiepartijen reageerden ook al positief op een andere voorstel om de plannen uit het eigen coalitieakkoord aan te passen. Het gaat om een voorstel van SGP en Groep Markuszower, om de verhoging van de AOW-leeftijd “te verzachten”.
Oppositie boos over aanpassing box 3: ‘Dikke middelvinger naar Kamer’
Dat minister Heinen (VVD) opnieuw naar de wet voor vermogensbelasting (box 3) wil kijken, leidt tot grote kritiek bij oppositiepartijen. “Dit is geen uitgestoken hand, maar een dikke middelvinger naar de Kamer”, vindt bijvoorbeeld Henk Vermeer (BBB). Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) noemt de timing ervan “ronduit ongepast”.
Over de wet is jarenlang gediscussieerd. Kamerleden voelden zich onder druk gezet om er snel mee in te stemmen, omdat anders de schatkist in de toekomst veel geld zou mislopen. Grote aanpassingen doen aan de wet was ook niet meer mogelijk, zo kregen ze te horen van het vorige kabinet, waar ook de VVD in zat. Dus stemde de Tweede Kamer er begin januari met tegenzin mee in.
Drie weken later kondigt Heinen opeens aan toch weer aan de wet te willen sleutelen, omdat er veel negatieve reacties op zijn. Dat leidt dus tot wrevel bij partijen. “Er wordt een loopje met ons genomen”, vindt Vermeer.
De kritiek richt zich vooral op VVD-fractieleider Brekelmans, die namens de VVD aan het woord is. Hij zegt dat er nog niks is besloten. “Minister Heinen zegt alleen dat hij nog een keer naar de wet gaat kijken. We nemen daarmee de kritiek uit de Tweede Kamer, samenleving en Eerste Kamer serieus.”
Brekelmans (VVD): snel Nederlandse defensie versterken
VVD-fractievoorzitter Brekelmans, de voormalige minister van Defensie, besteedt in zijn bijdrage ruim aandacht aan de oorlog in Oekraïne en de grote geopolitieke onzekerheid.
Hij hamert op het belang van investeringen in defensie. “Ik ben er trots op dat we dat doen. En dat we het doen op een manier zodat we de rekening niet doorschuiven naar onze kinderen en kleinkinderen. Daar kunnen andere Europese landen een voorbeeld aan nemen.”
Brekelmans wijst op risico’s die de veiligheid van Nederland bedreigen. “Het zou zomaar kunnen dat de VS de komende dagen een aanval uitvoert op Iran. Het kan ook zomaar dat Rusland de NAVO uitdaagt of dat China Taiwan aanvalt. We moeten buffers hebben om deze schokken op te vangen.”
Hij vraagt premier Jetten en zijn opvolger minister Yesilgöz van Defensie wat het kabinet op korte termijn gaat doen om defensie snel sterker te maken en daar ook de Nederlandse defensie-industrie bij te betrekken.
Wilders steunt AOW-voorstel van Groep Markuszower niet
Markuszower vraagt of Wilders zijn voorstel voor de AOW-leeftijd ook wil steunen. In dat voorstel wordt opgeroepen om de maatregelen van het nieuwe kabinet iets te verzachten.
Wilders laat weten absoluut niet van plan te zijn dat voorstel te steunen. “Handen af van de AOW, we gaan er helemaal niet in snijden”, zegt hij.
Markuszower stapte vorige maand met zes anderen uit de partij, omdat hij vond dat de PVV te weinig wil samenwerken met andere partijen. Daar refereert hij nu ook weer aan: “Gaat de heer Wilders weer alles of niets vinden? Of gaat hij met ons de pijn verzachten?”
Maar Wilders houdt voet bij stuk. “Ook als de maatregelen worden verzacht, moeten mensen nog steeds langer doorwerken”, vindt hij.
Coalitie bereid te praten over verzachten AOW-maatregel
De coalitiepartijen D66, VVD en CDA reageren positief op een voorstel van de SGP en Groep Markuszower om de verhoging van de AOW-leeftijd “te verzachten”. Volgens de partijen zijn de gevolgen voor “lage inkomens, praktisch geschoolden en mensen met een zwaar beroep” te groot.
Daarmee is er een Kamermeerderheid die over dit voornemen uit het coalitieakkoord wil onderhandelen. In de motie van de twee oppositiepartijen staat dat “de regering wordt verzocht” over verschillende aanpassingen na te denken.
Wilders: ‘Coalitieakkoord geschreven door mensen van een andere planeet’
PVV-leider Wilders is uiterst kritisch op het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet, dat volgens hem is geschreven “door mensen van een andere planeet”. De zorg en sociale zekerheid worden volgens hem “faliekant gesloopt” en de coalitie heeft “lak aan de dagelijkse problemen van mensen”.
Wilders benadrukt nog eens wat zijn oplossing is: “Er moet per direct een asielstop en een stop op gezinshereniging komen. Laat geen asielzoeker meer ons land binnen.”
Om ongeveer 14.35 uur gaat het debat weer verder. Met eerst een regeling van werkzaamheden. Na de lunch is PVV-leider Wilders aan de beurt. Hij is de derde van in totaal zestien sprekers.
SGP wil aantal abortussen omlaag
SGP-leider Stoffer krijgt het woord en zegt dat hij het over een ander onderwerp wil hebben: de medische ethiek. De gereformeerde partij heeft de afgelopen weken al aangegeven dat dit onderwerp voor de partij zwaar weegt in een eventuele samenwerking met het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA.
Stoffer vindt de abortuswetgeving te ruim en wil weten wat Paternotte (D66) ervan vindt dat de verplichte vijf dagen bedenktijd bij abortus is geschrapt.
Paternotte ziet het naar eigen zeggen niet als een verruiming, maar als een verbetering in de wet omdat niet de wetgever maar de arts en de betreffende vrouw erover gaan.
Stoffer zegt dat D66 inderdaad veel bereikt heeft “maar vanuit ons perspectief de verkeerde kant op”. Stoffer wil weten: “Is D66 bereid om met maatregelen te proberen het aantal abortussen naar beneden te brengen.”
Paternotte zegt dat hij zeker bereid is daarover te praten. “Voorlichting en open gesprekken over anticonceptie zijn de beste methodes om ongewenste zwangerschappen te voorkomen.”
Van Baarle (Denk) wil dat D66 armoede tegengaat, Paternotte is het met hem eens
Denk-leider Van Baarle vindt het “asociaal beleid” dat door de plannen van het kabinet-Jetten er volgens het Centraal Planbureau iets meer mensen in armoede zullen gaan leven. D66-leider Paternotte is het met hem eens. “Ik vraag het kabinet om daarvoor met plannen te komen”, zegt hij.
Wel wijst Paternotte erop dat het kabinet al een aantal ideeën heeft om mensen met weinig geld te helpen. Zo komt er extra geld beschikbaar voor mensen met een laag inkomen en chronisch zieken. Ook zijn er plannen om op scholen fruit uit te delen en extra lessen in lezen, schrijven en rekenen te geven. “Daar gaat het ook om”, vindt Paternotte.
Veel kritische vragen voor D66-leider Paternotte
Jan Paternotte, de nieuwe fractievoorzitter van D66, is aan het woord. Hij krijgt meteen veel vragen van andere fractieleiders, die kritisch zijn over de plannen van het nieuwe kabinet.
Zo wil Partij voor de Dieren-leider Ouwehand dat D66 meer gaat doen om de stikstofdoelen te halen. In het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten is het streefdoel om de stikstofuitstoot in 2030 met 25 procent te verminderen, terwijl dat doel een paar jaar terug nog 50 procent was.
Paternotte zegt in een reactie dat dat doel niet meer realistisch is. “Er zijn twee jaren verloren gegaan. Het heeft geen zin om eindeloos te praten over het doel dat we toen hadden. De plannen moeten nu snel concreet worden, er is geen tijd te verliezen.”
PVV-leider Wilders vindt dat met het nieuwe kabinet “de zon nog lang niet gaat schijnen”, omdat er 15 miljard minder naar de zorg en de sociale zekerheid gaat. “U sloopt Nederland”, vindt Wilders. “Waarom pakt u de lage inkomens, zieken en gehandicapten?”
Paternotte noemt de vragen van Wilders “een grijsgedraaide plaat”. Hij wijst op recente CPB-cijfers, waaruit blijkt dat bijna iedereen er nog altijd op vooruitgaat. “Als we niks doen, moet een op de vier Nederlanders in de zorg gaan werken”, zegt Paternotte. “Anders krijg je het recept van Wilders: hogere premies en langere wachtlijsten.”
Klaver: verhogen AOW-leeftijd moet van tafel
Klaver noemt het minderheidskabinet opnieuw een riskant experiment. Hij vraagt zich af hoe het kabinet het wil aanpakken. “Gaat dit kabinet van week tot week overleven? Steeds op zoek naar wisselende meerderheden en hopen dat het goedkomt? Of gaan ze voor meer structurele samenwerking?”
Klaver zegt dat hij voor verantwoorde oppositie is. “Wij zijn niet bang om zaken tegen te houden die niet goed zijn, zoals de bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid. Maar we zijn ook bereid om compromissen te sluiten. Bijvoorbeeld over stikstof, klimaat of woningbouw.”
Er is één dossier waar Klaver geen compromissen voor zich ziet en dat is het verhogen van de AOW-leeftijd. Dat moet echt van tafel, zegt hij, ook als het kabinet met de vakbonden in gesprek wil blijven.
Lees hier meer over het voornemen om de AOW-leeftijd te verhogen:
Klaver: wat is hier eerlijk aan?
GL-PvdA-leider Klaver zegt dat de sociaaldemocratische waarden met dit kabinet onder druk staan. Hij zegt dat het niet meer voor iedereen vanzelfsprekend is dat de welvaart bij elke nieuwe generatie verbetert en dat je met hard werken vooruit kunt in het leven.
“De rekening wordt betaald door hele gewone mensen. Als je het echt meent dat je het vertrouwen van mensen wilt herstellen, dan moet je ze ook eerlijk behandelen”, zegt de leider van de grootste oppositiepartij.
Hij verwacht dat het kabinet de plannen verandert zodat de belastingdruk meer bij de hogere inkomens en bedrijven komt te liggen. Klaver: “Wat is hier eerlijk aan? Wat is hier progressief aan zeg ik tegen D66? Wat is hier christendemocratisch aan zeg ik tegen het CDA?”
Lees hier meer over de CPB-doorrekening van de kabinetsplannen:
Jetten: de koffiemachines staan al op te warmen
Jetten zegt dat Nederland niet gebaat is bij “politici die stikken in hun eigen gelijk”. Hij vindt dat er gewerkt moet worden volgens het principe van oud-politicus Jan de Koning: “Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.”
Hij denkt dat het land snakt naar “een pragmatische politiek die bereid is om compromissen te sluiten die ons verder brengen.” “En u begrijpt, de koffiemachines staan al op te warmen”, verwijst hij naar het aantal kopjes koffie dat hij van plan is te gaan drinken met de oppositie en organisaties in het land.
De premier wil dat mensen de komende jaren weer gaan voelen dat de politiek er ook voor hen is. Hij vindt dat te veel mensen het vertrouwen zijn kwijtgeraakt. Hij hoopt dat de komende jaren stap voor stap terug te kunnen winnen, met als resultaat de “vertrouwensdemocratie” waar Jan Terlouw het al over had.
Jetten: internationale veiligheid wordt onze prioriteit
De nieuwe premier zegt dat internationale veiligheid “een grote en misschien wel onze eerste prioriteit” moet zijn. Het kabinet kiest volgens hem voor volle steun voor Oekraïne en voor meer investeringen in defensie. Dat laatste wordt ook wettelijk vastgelegd, omdat defensie volgens hem niet zonder waarborgen kan,
“Geopolitiek is in rap tempo machtspolitiek geworden”, stelt hij. En Nederland en Europa worden geconfronteerd met een afhankelijkheid van big tech. De vraag is: laten we ons dat overkomen of niet? En wat mij betreft is dat een retorische vraag.”
Hij vindt dat Nederland weer een drijvende kracht moet zijn binnen Europa, “zoals dat past bij een van de zes oprichters en de vijfde economie van de EU”.
Jetten: we willen kabinet van samenwerking zijn
Premier Jetten is begonnen met het lezen van de regeringsverklaring van zijn maandag beëdigde minderheidskabinet. Zo’n kabinet “betekent een nieuwe dynamiek tussen coalitie en oppositie”, zei Kamervoorzitter Van Campen vooraf.
Jetten zegt dat zijn nieuwe ploeg bewindspersonen heel veel zin heeft in het tweedaagse debat. Daarna refereert hij aan oud-D66-leider Jan Terlouw, bij wie “mildheid en scherpte hand in hand gingen” De nieuwe D66-premier heeft zich de afgelopen tijd afgevraagd wat Terlouw zou hebben gevonden van het akkoord tussen de coalitiepartijen D66, VVD en CDA.
Jetten denkt dat Terlouw het ermee eens zou zijn geweest, omdat die vond dat het om de toekomst draait. De nieuwe premier sluit zich daarbij aan. Hij zegt dat de keuze voor onder meer grote investeringen ervoor gaan zorgen dat Nederland weer vooruit kan.
Volgens Jetten maakt het kabinet moeilijke keuzes en zijn die alleen mogelijk door samenwerking. “Democratie moet meer zijn dan de helft plus ééń.” Hij wil naar eigen zeggen brede steun verwerven: “We moeten weer leren luisteren naar elkaar.”
Nieuwe fractie Lid Keijzer doet niet mee aan het debat
Zestien van de zeventien fracties doen mee aan het debat over de regeringsverklaring. Lid Keijzer, zoals de afsplitsing van oud-BBB-minister Mona Keijzer in de Kamer wordt genoemd, doet niet mee, liet ze gisteren al weten.
Keijzer haakte deze week af bij de BBB. Ze is het er niet mee eens dat niet zij, maar Henk Vermeer de nieuwe fractieleider is geworden. Vermeer, de opvolger van Caroline van der Plas, doet wel mee aan het debat.
Na het lezen van de regeringsverklaring bijt Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) als leider van de grootste oppositiepartij het spits af. Daarna is Jan Paternotte (D66) als fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij aan de beurt.
