NOS Nieuws•
Vier op de tien Nederlanders hebben een te hoge verwachting van zichzelf bij het herkennen van online oplichting. Ze denken nep en echt beter te kunnen onderscheiden dan in werkelijkheid zo is. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Verder blijkt uit het onderzoek dat mensen onder de 34 jaar gevoeliger zijn voor online oplichting dan mensen die ouder zijn. Terwijl mensen jonger dan 34 jaar wel het vaakst denken online misleiding goed te kunnen herkennen.
De achttienhonderd deelnemers kregen voor het onderzoek een e-mail, sms, WhatsApp-bericht, website en een videobericht voorgelegd. De ene helft kreeg de echte variant te zien, bij de andere helft waren er signalen van misleiding toegevoegd. Een van de voorbeelden was een korte video van illusionist Victor Mids, met daarbij een deepfake-variant.
Onlogische verzoeken
Bij de beoordeling tussen nep en echt letten de onderzochte personen vooral op taalgebruik, de afzender en onlogische verzoeken. Een groot gedeelte van de Nederlanders verwacht dat online oplichting alleen maar vaker zal voorkomen en dat die steeds moeilijk te herkennen zal zijn.
Met het onderzoek ‘Laat je niet Interneppen’ wil de overheid burgers waarschuwen. “Doordat het verschil tussen echt en nét echt zo klein is, en veel mensen zichzelf overschatten, lopen we meer risico dan we vaak denken. En juist daarom kan het iedereen overkomen”, zegt demissionair minister van Justitie en Veiligheid Van Oosten.
Tips
Yoanne Spoormans, cybercrime-specialist bij de politie, heeft wel wat tips om de steeds geraffineerde aanpak van online oplichters door te prikken.
“Ze proberen je te overtuigen snel te handelen, bijvoorbeeld om een noodsituatie af te wenden, of omdat een product bijna uitverkocht is. Door deze tijdsdruk kun je niet meer kritisch nadenken”, legt zij uit. “Dus moet er per se snel gehandeld worden? Wees dan alert en doe een stap terug. Bouw tijd in om de feiten en de afzender te controleren.”
Ook kan het helpen of iemand die je vertrouwt er even naar te laten kijken of om advies te vragen. Spoormans: “Klopt het niet of twijfel je? Klik dan weg.”
