Kabinet hoopt dat opkomstplicht niet nodig is, ‘maar sluit het niet uit’

Staatssecretaris Boswijk van Defensie hoopt dat Nederlandse jongeren niet verplicht opgeroepen hoeven te worden voor het leger. Maar dat kan hij niet garanderen, zo zei Boswijk in de Tweede Kamer. “Ik hoop dat een verplichting niet nodig is, maar ik kan het niet uitsluiten.”

In de Kamer zijn een aantal partijen, zoals GroenLinks-PvdA, SP en Denk zeer bezorgd over het kabinetsplan voor een herinvoering van een “selectieve opkomstplicht”.

Dit voornemen staat in het coalitieakkoord voor het geval het kabinet er niet in slaagt Defensie in vier jaar uit te breiden naar 122.000. Nu zijn dat er – samen met burgers en reservisten zo’n 80.000. Selectief betekent dat niet iedereen opgeroepen wordt, maar dat een bepaalde groep uitgekozen wordt.

Onder jongeren bestaat de vrees dat ze het leger in moeten, zo horen de kritische oppositiepartijen. In Zweden bestaat al zo’n selectieve opkomstplicht en kunnen jongeren die niet reageren, een boete krijgen. “Wat betekent dit voor jongeren?”, wil GroenLinks-PvdA-Kamerlid Piri weten. “Krijgen ze een gevangenisstraf als ze niet op komen dagen?”

SP-Kamerlid Dobbe denkt zelfs dat jongeren oorlogsoefeningen moeten gaan doen op de hei. “Ze moeten – of ze willen of niet. Anders krijgen ze straf.” En Denk vreest dat jongeren “geforceerd” het leger in moeten, zonder dat ze gemotiveerd zijn.

Staatssecretaris Boswijk probeerde in het debat over de Defensiebegroting de zorgen van de partijen weg te halen. Hij denkt te kunnen volstaan met gemotiveerde mensen en de komende jaren gaat hij zich inzetten om ook andere groepen aan te sporen om zich aan te melden bij Defensie. De komst van koningin Máxima om reservist te worden heeft tot een toenemend aantal aanmeldingen geleid, weet Boswijk.

Boswijk denkt dat er genoeg animo zal zijn. “Ik hoop dat er een cultuur zal ontstaan dat mensen staan te popelen om een steentje bij te dragen. En hij heeft ook “geen zin” in gedemotiveerde mensen.

Het zal ook niet zo zijn dat er onmiddellijk een opkomstplicht is. Het zal in stappen gaan, legt Boswijk uit. Er is al begonnen met een vrijwillige enquête, daarna komt er een verplichte enquête Als dat allemaal onvoldoende aanmeldingen oplevert, kan er overgestapt worden op een verplichte gesprek en een verplichte keuring. “Het gaat in stapjes en we springen niet in een keer van de kelder naar de zolder”.

In Nederland bestaat nog steeds dienstplicht voor mensen van 17 tot 45 jaar. Maar dienstplichtigen worden niet meer opgeroepen, de opkomstplicht is sinds 1997 opgeschort. Boswijk zegt dat in geval van nood, bij een oorlog uitbreekt, de opkomstplicht meteen weer in kan gaan. “Stel dat we het fout gaat, schorten we die op en gaan we wel in een keer van de kelder naar de zolder.”

Boswijk gaat de selectieve opkomstplicht de komende tijd uitwerken en met de oppositie gesprekken voeren om hun te overtuigen van de noodzaak.