Kabinet-Jetten op zoek naar samenwerking in tweedaags Kamerdebat

De komende twee dagen zijn het kabinet en de Tweede Kamer in de weer met het debat over de regeringsverklaring. Om 10.30 uur zal premier Jetten de regeringsverklaring voorlezen in de Kamer.

Daarin staat welke plannen het kabinet de komende jaren wil uitvoeren en hoe het dat wil doen. Het is geen droge opsomming van het beleid uit het coalitieakkoord, maar geeft meer de hoofdpunten en de sfeer weer die het kabinet wil uitstralen.

Met het afleggen van de regeringsverklaring presenteert Jetten formeel zijn kabinet aan het parlement. Dat duurt ongeveer een half uur. Daarna is de Kamer aan zet om hier vragen over te stellen.

De regeringsverklaring van dit minderheidskabinet zal het belang van samenwerking met de Tweede Kamer en met maatschappelijke belangengroepen benadrukken. Voor de veranderingen in de sociale zekerheid zal het kabinet bijvoorbeeld intensief overleg aankondigen met het bedrijfsleven en de vakbonden.

Jetten zal namens het kabinet als enige het woord voeren. Achter hem, in vak K, zitten de ministers en staatssecretarissen. Zij zullen vaak op hun telefoon kijken of stukken van hun ministerie lezen waaraan ze nog maar net zijn begonnen, of ze geven een zak dropjes aan elkaar door.

Het is wel de bedoeling dat zij goed naar Jetten en de fractievoorzitters luisteren, want zij zijn medeverantwoordelijk voor wat er over hun ministerie wordt gezegd.

Vanaf ongeveer 11.00 uur komen de oppositie- en coalitiepartijen om en om aan het woord, in volgorde van het zetelaantal. Fractievoorzitter Klaver van GL-PvdA begint namens de grootste oppositiepartij met zijn vragen en opmerkingen. Hij zal in elk geval vragen aan welke samenwerking het kabinet de voorkeur geeft.

Gaan ze liever ‘over links’ of ‘over rechts’? Klaver maakt zich hier zorgen over omdat hij met zijn partij invloed wil hebben op de gevolgen van het kabinetsbeleid voor de lagere inkomensgroepen, de zorg en de sociale zekerheid. Als het kabinet het steeds op een akkoordje kan gooien met rechts, dan staat zijn partij buitenspel.

Ook de partijen op rechts geven zich niet zonder onderhandelen gewonnen. De SGP heeft bijvoorbeeld al grenzen aangegeven over medisch-ethische onderwerpen. En JA21 wil niet dat de koopkracht te hard achteruitgaat.

Voor de regeringspartijen D66, VVD en CDA betekent ‘over links’ met de 20 zetels van GL-PvdA een meerderheid van 86 zetels. Dat is riant, maar de inhoudelijke verschillen leveren wel een puzzel op.

Ook ‘over rechts’ is er zo’n puzzel, maar die is meer getalsmatig van aard. Daarvoor is naast de steun van de drie coalitiepartijen steun van minstens twee andere partijen nodig, bijvoorbeeld SGP met JA21 of Groep Markuszower.

Het nieuwe kabinet kan het zich niet veroorloven nu al vijanden te maken, dus het wordt voor Jetten belangrijk alle mogelijkheden open te houden. De ministers moeten de komende maanden met alle partijen kunnen blijven onderhandelen.

Ook de fractievoorzitters van Paternotte (D66), Bontenbal (CDA) en Brekelmans (VVD) zullen dit moeten uitstralen. Voor de VVD komt voormalig minister van Defensie Brekelmans voor het eerst in die rol aan het woord.

Dat geldt overigens ook voor Henk Vermeer, die bij BBB Van der Plas als fractievoorzitter is opgevolgd. De nieuwe Groep Keijzer van voormalig BBB’er Mona Keijzer doet niet mee aan het debat, laat Keijzer weten.

Morgen geeft Jetten antwoord op alle vragen van de fracties, worden er moties ingediend en wordt er gestemd.