Om ongeveer 14.35 uur gaat het debat weer verder. Met eerst een regeling van werkzaamheden. Na de lunch is PVV-leider Wilders aan de beurt. Hij is de derde van in totaal zestien sprekers.
SGP wil aantal abortussen omlaag
SGP-leider Stoffer krijgt het woord en zegt dat hij het over een ander onderwerp wil hebben: de medische ethiek. De gereformeerde partij heeft de afgelopen weken al aangegeven dat dit onderwerp voor de partij zwaar weegt in een eventuele samenwerking met het minderheidskabinet van D66, VVD en CDA.
Stoffer vindt de abortuswetgeving te ruim en wil weten wat Paternotte (D66) ervan vindt dat de verplichte vijf dagen bedenktijd bij abortus is geschrapt.
Paternotte ziet het naar eigen zeggen niet als een verruiming, maar als een verbetering in de wet omdat niet de wetgever maar de arts en de betreffende vrouw erover gaan.
Stoffer zegt dat D66 inderdaad veel bereikt heeft “maar vanuit ons perspectief de verkeerde kant op”. Stoffer wil weten: “Is D66 bereid om met maatregelen te proberen het aantal abortussen naar beneden te brengen.”
Paternotte zegt dat hij zeker bereid is daarover te praten. “Voorlichting en open gesprekken over anticonceptie zijn de beste methodes om ongewenste zwangerschappen te voorkomen.”
Van Baarle (Denk) wil dat D66 armoede tegengaat, Paternotte is het met hem eens
Denk-leider Van Baarle vindt het “asociaal beleid” dat door de plannen van het kabinet-Jetten er volgens het Centraal Planbureau iets meer mensen in armoede zullen gaan leven. D66-leider Paternotte is het met hem eens. “Ik vraag het kabinet om daarvoor met plannen te komen”, zegt hij.
Wel wijst Paternotte erop dat het kabinet al een aantal ideeën heeft om mensen met weinig geld te helpen. Zo komt er extra geld beschikbaar voor mensen met een laag inkomen en chronisch zieken. Ook zijn er plannen om op scholen fruit uit te delen en extra lessen in lezen, schrijven en rekenen te geven. “Daar gaat het ook om”, vindt Paternotte.
Veel kritische vragen voor D66-leider Paternotte
Jan Paternotte, de nieuwe fractievoorzitter van D66, is aan het woord. Hij krijgt meteen veel vragen van andere fractieleiders, die kritisch zijn over de plannen van het nieuwe kabinet.
Zo wil Partij voor de Dieren-leider Ouwehand dat D66 meer gaat doen om de stikstofdoelen te halen. In het coalitieakkoord van het kabinet-Jetten is het streefdoel om de stikstofuitstoot in 2030 met 25 procent te verminderen, terwijl dat doel een paar jaar terug nog 50 procent was.
Paternotte zegt in een reactie dat dat doel niet meer realistisch is. “Er zijn twee jaren verloren gegaan. Het heeft geen zin om eindeloos te praten over het doel dat we toen hadden. De plannen moeten nu snel concreet worden, er is geen tijd te verliezen.”
PVV-leider Wilders vindt dat met het nieuwe kabinet “de zon nog lang niet gaat schijnen”, omdat er 15 miljard minder naar de zorg en de sociale zekerheid gaat. “U sloopt Nederland”, vindt Wilders. “Waarom pakt u de lage inkomens, zieken en gehandicapten?”
Paternotte noemt de vragen van Wilders “een grijsgedraaide plaat”. Hij wijst op recente CPB-cijfers, waaruit blijkt dat bijna iedereen er nog altijd op vooruitgaat. “Als we niks doen, moet een op de vier Nederlanders in de zorg gaan werken”, zegt Paternotte. “Anders krijg je het recept van Wilders: hogere premies en langere wachtlijsten.”
Klaver: verhogen AOW-leeftijd moet van tafel
Klaver noemt het minderheidskabinet opnieuw een riskant experiment. Hij vraagt zich af hoe het kabinet het wil aanpakken. “Gaat dit kabinet van week tot week overleven? Steeds op zoek naar wisselende meerderheden en hopen dat het goedkomt? Of gaan ze voor meer structurele samenwerking?”
Klaver zegt dat hij voor verantwoorde oppositie is. “Wij zijn niet bang om zaken tegen te houden die niet goed zijn, zoals de bezuinigingen op de zorg en de sociale zekerheid. Maar we zijn ook bereid om compromissen te sluiten. Bijvoorbeeld over stikstof, klimaat of woningbouw.”
Er is één dossier waar Klaver geen compromissen voor zich ziet en dat is het verhogen van de AOW-leeftijd. Dat moet echt van tafel, zegt hij, ook als het kabinet met de vakbonden in gesprek wil blijven.
Lees hier meer over het voornemen om de AOW-leeftijd te verhogen:
Klaver: wat is hier eerlijk aan?
GL-PvdA-leider Klaver zegt dat de sociaaldemocratische waarden met dit kabinet onder druk staan. Hij zegt dat het niet meer voor iedereen vanzelfsprekend is dat de welvaart bij elke nieuwe generatie verbetert en dat je met hard werken vooruit kunt in het leven.
“De rekening wordt betaald door hele gewone mensen. Als je het echt meent dat je het vertrouwen van mensen wilt herstellen, dan moet je ze ook eerlijk behandelen”, zegt de leider van de grootste oppositiepartij.
Hij verwacht dat het kabinet de plannen verandert zodat de belastingdruk meer bij de hogere inkomens en bedrijven komt te liggen. Klaver: “Wat is hier eerlijk aan? Wat is hier progressief aan zeg ik tegen D66? Wat is hier christendemocratisch aan zeg ik tegen het CDA?”
Lees hier meer over de CPB-doorrekening van de kabinetsplannen:
Jetten: de koffiemachines staan al op te warmen
Jetten zegt dat Nederland niet gebaat is bij “politici die stikken in hun eigen gelijk”. Hij vindt dat er gewerkt moet worden volgens het principe van oud-politicus Jan de Koning: “Als het niet kan zoals het moet, dan moet het maar zoals het kan.”
Hij denkt dat het land snakt naar “een pragmatische politiek die bereid is om compromissen te sluiten die ons verder brengen.” “En u begrijpt, de koffiemachines staan al op te warmen”, verwijst hij naar het aantal kopjes koffie dat hij van plan is te gaan drinken met de oppositie en organisaties in het land.
De premier wil dat mensen de komende jaren weer gaan voelen dat de politiek er ook voor hen is. Hij vindt dat te veel mensen het vertrouwen zijn kwijtgeraakt. Hij hoopt dat de komende jaren stap voor stap terug te kunnen winnen, met als resultaat de “vertrouwensdemocratie” waar Jan Terlouw het al over had.
Jetten: internationale veiligheid wordt onze prioriteit
De nieuwe premier zegt dat internationale veiligheid “een grote en misschien wel onze eerste prioriteit” moet zijn. Het kabinet kiest volgens hem voor volle steun voor Oekraïne en voor meer investeringen in defensie. Dat laatste wordt ook wettelijk vastgelegd, omdat defensie volgens hem niet zonder waarborgen kan,
“Geopolitiek is in rap tempo machtspolitiek geworden”, stelt hij. En Nederland en Europa worden geconfronteerd met een afhankelijkheid van big tech. De vraag is: laten we ons dat overkomen of niet? En wat mij betreft is dat een retorische vraag.”
Hij vindt dat Nederland weer een drijvende kracht moet zijn binnen Europa, “zoals dat past bij een van de zes oprichters en de vijfde economie van de EU”.
Jetten: we willen kabinet van samenwerking zijn
Premier Jetten is begonnen met het lezen van de regeringsverklaring van zijn maandag beëdigde minderheidskabinet. Zo’n kabinet “betekent een nieuwe dynamiek tussen coalitie en oppositie”, zei Kamervoorzitter Van Campen vooraf.
Jetten zegt dat zijn nieuwe ploeg bewindspersonen heel veel zin heeft in het tweedaagse debat. Daarna refereert hij aan oud-D66-leider Jan Terlouw, bij wie “mildheid en scherpte hand in hand gingen” De nieuwe D66-premier heeft zich de afgelopen tijd afgevraagd wat Terlouw zou hebben gevonden van het akkoord tussen de coalitiepartijen D66, VVD en CDA.
Jetten denkt dat Terlouw het ermee eens zou zijn geweest, omdat die vond dat het om de toekomst draait. De nieuwe premier sluit zich daarbij aan. Hij zegt dat de keuze voor onder meer grote investeringen ervoor gaan zorgen dat Nederland weer vooruit kan.
Volgens Jetten maakt het kabinet moeilijke keuzes en zijn die alleen mogelijk door samenwerking. “Democratie moet meer zijn dan de helft plus ééń.” Hij wil naar eigen zeggen brede steun verwerven: “We moeten weer leren luisteren naar elkaar.”
Nieuwe fractie Lid Keijzer doet niet mee aan het debat
Zestien van de zeventien fracties doen mee aan het debat over de regeringsverklaring. Lid Keijzer, zoals de afsplitsing van oud-BBB-minister Mona Keijzer in de Kamer wordt genoemd, doet niet mee, liet ze gisteren al weten.
Keijzer haakte deze week af bij de BBB. Ze is het er niet mee eens dat niet zij, maar Henk Vermeer de nieuwe fractieleider is geworden. Vermeer, de opvolger van Caroline van der Plas, doet wel mee aan het debat.
Na het lezen van de regeringsverklaring bijt Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) als leider van de grootste oppositiepartij het spits af. Daarna is Jan Paternotte (D66) als fractievoorzitter van de grootste coalitiepartij aan de beurt.
