Kartelbaas ‘de Tuinman’ opgepakt bij militaire operatie in Mexico

• 

  Boris van der Spek

  correspondent Mexico en Midden-Amerika

Mexicaanse militairen hebben Audias Flores Silva, een van de hoogstgeplaatste leiders van het Jaliscokartel (CJNG), maandag opgepakt bij een operatie in de staat Nayarit. Volgens een verklaring van de Mexicaanse marine waren honderden militairen betrokken bij de arrestatie, die plaatsvond in een dorp op 20 kilometer van de populaire badplaats Puerto Vallarta.

“El Jardinero”, oftewel de Tuinman, zoals Flores werd genoemd, werd bewaakt door zestig gewapende mannen. Toch werd hij opgepakt zonder dat er een schot werd gelost. De beveiliging van Flores zou zich toen de operatie in gang werd gezet hebben verspreid om de aandacht af te leiden. Door monitoring via drones bleef de focus echter op de kartelleider, die uit een sloot werd gehaald en meegenomen.

Tijdens de operatie werd gebruik gemaakt van Amerikaanse luchtsurveillance, meldt de Mexicaanse marine.

De arrestatie van Flores volgt op de dood van ‘El Mencho’, de oprichter van het Jaliscokartel, ruim twee maanden geleden. Diens dood zorgde voor een golf van geweld door kartelleden: in zeker twintig staten gingen auto’s en gebouwen in vlammen op en zeker 25 leden van de Nationale Garde werden gedood in hinderlagen.

De operatie tegen Flores kende een soortgelijke nasleep, maar op kleinere schaal. In zeker drie steden in de staat Nayarit werden wegblokkades opgeworpen met brandende auto’s, en ook winkels werden doelwit. De autoriteiten in de westelijke staat riepen vervolgens mensen om thuis te blijven.

Flores was volgens Mexicaanse veiligheidsrapporten commandant van het Jaliscokartel langs vrijwel de gehele westkust. Hij werd daarom genoemd als mogelijke opvolger van El Mencho. De Verenigde Staten, die al sinds 2021 om zijn uitlevering vroegen, hadden een bedrag van 5 miljoen dollar op zijn hoofd gezet. Of de drugsbaas naar de VS wordt gestuurd voor berechting, is nog niet bekend.

De vraag is hoezeer het Jaliscokartel verzwakt wordt door zijn arrestatie. Vorige maand schreef The Wall Street Journal dat de stiefzoon van El Mencho de opvolger is geworden. Dat die opvolging redelijk rustig is verlopen, komt volgens de Mexicaanse veiligheidsanalist David Saucedo door de externe druk vanuit Mexico en de VS. Deze druk zou het Jaliscokartel ervan hebben doordrongen dat het zich een interne oorlog niet kan veroorloven.

Het lijkt erop dat de stiefzoon van El Mencho de grootste winnaar is, omdat er een leider minder is die hem kan uitdagen”, aldus Saucedo, die niet uitsluit dat er de komende tijd meer leiders van het Jaliscokartel worden opgepakt.

“Door de vele arrestaties van afgelopen jaren binnen het Sinaloakartel, en de interne oorlog binnen die organisatie, begon het Jaliscokartel te groeien en sterker te worden. Ik denk dat de Amerikanen, samen met de Mexicaanse regering, die balans willen herstellen en aanvallen lanceren op het Jaliscokartel om te voorkomen dat het alle macht overneemt die het Sinaloakartel heeft verloren”, zegt Saucedo.

De veiligheidsanalist is verrast door de operatie. “We dachten allemaal dat er na de dood van El Mencho geen operaties meer tegen het Jaliscokartel zouden plaatsvinden, met het WK in aantocht. Dit getuigt van een groot vertrouwen van de regering, die kennelijk gelooft dat ze een vergeldingsactie van het Jaliscokartel tijdens het WK kan voorkomen. Laten we hopen dat ze gelijk hebben.”

Het uitschakelen van leiders van een criminele organisatie wordt door experts en analisten als risicovol gezien. Deze kingpin strategy kan leiden tot versplintering binnen een organisatie, met facties die elkaar bevechten om de macht, waardoor het geweld juist toeneemt. Mexico zag dit in het verleden met verschillende beruchte organisaties, zoals Los Zetas, het Beltrán Leyva-kartel en La Familia Michoacana.

De Mexicaanse regering zegt zich echter niet alleen op kartelleiders te richten, maar ook op de personen die een belangrijke rol spelen in de rest van de structuur van een kartel. Zo werd maandag ook de accountant van Flores opgepakt.

Analist Saucedo betwijfelt dat de arrestaties impact hebben op de drugshandel. “In Mexico zijn sinds het begin van de oorlog tegen drugs in 2006 meer dan honderd kopstukken van drugskartels gearresteerd”, zegt hij. “Het heeft de productie, het transport en de verkoop van illegale drugs niet gestopt. Integendeel, de drugshandel is de afgelopen jaren juist toegenomen”.