Kloof tussen oorlogsdoelen VS en Israël begint pijn te doen

• Robert Chesal

  redacteur Buitenland

De Amerikaanse defensieminister Hegseth straalt vooral vastberadenheid uit over de oorlog in Iran. Hij benadrukt dat de VS op schema ligt in het vernietigen van de wapens en oorlogsmaterieel van het Iraanse regime. Hegseth onderstreept dat de oorlog zal doorgaan zolang president Trump dat nodig vindt.

De zelfverzekerde toon uit Washington kan nauwelijks verhullen dat de escalaties de afgelopen dagen wereldwijd tot grote zorgen leiden. Zo zijn energieprijzen wereldwijd enorm gestegen door de Israëlische aanval afgelopen nacht op het belangrijkste Iraanse gasveld en de Iraanse vergeldingsaanval op een LNG-installatie van Qatar.

Tot nu toe lukt het Iran om, ondanks grote materiële verliezen, de oorlog te rekken en tot ver buiten de eigen grenzen pijn uit te delen. Daardoor zal president Trump vroeg of laat onder druk komen om het conflict te beëindigen, zegt Peter Wijninga, defensie-expert verbonden aan het Haags Centrum voor Strategische Studies. “De VS en Israël verslaan Iran niet. Het regime overleeft dit en heeft de kennis in huis om alles weer op te bouwen.”

De VS lijkt zich op te maken voor een lang conflict. Defensie vraagt het Congres om nog eens 200 miljard dollar voor oorlogsvoering in Iran, terwijl de kosten tot nu toe worden geschat op een miljard per dag. Volgens persbureau Reuters zegt een Amerikaanse regeringsbron dat mogelijk duizenden extra Amerikaanse troepen naar het Midden-Oosten worden gehaald.

“Ze kunnen extra troepen sturen, maar het maakt veel uit wat voor troepen dat zijn,” zegt Wijninga. “Marine en luchtmacht betekent meer van hetzelfde. Heviger raketaanvallen, misschien. Maar grondtroepen zie ik de VS niet zo snel inzetten. Er is geen indicatie dat dat gebeurt.”

Er is druk gespeculeerd dat de VS een beperkte grondoperatie zou overwegen aan de Straat van Hormuz, om de Iraanse aanvallen op schepen te stoppen en de uitvoer van olie en gas weer op gang te brengen. Maar ook daar twijfelt Wijninga aan. “Dat is voor Trump uiterst riskant, want zijn achterban wil het niet. Hij heeft al een verkiezingsbelofte gebroken door deze oorlog te starten. Ik geloof niet dat hij nog meer beloftes wil breken.”

In zijn persconferentie vandaag wees defensieminister Hegseth het idee van de hand dat de VS steeds dieper een moeras in wordt gedwongen. Volgens militair-strateeg Wijninga is dat precies wat Iran probeert te bereiken.

“Teheran wil de oorlog zolang mogelijk rekken. Ja, Iran is verzwakt, maar het land functioneert nog. De Revolutionaire Garde is intact. Ze hebben nog steeds raketten. Zo lang Iran het volhoudt zitten we wereldwijd met een energiecrisis. Dat betekent dat de druk gaat toenemen. Daar sturen ze op aan.”

En dat is nou net het verschil met de VS. Ondanks de ferme uitspraken van Hegseth over de successen van de Amerikaanse luchtoorlog, blijft het onduidelijk waar de Amerikanen op aansturen. Na de eerste paar dagen van de oorlog hielden Trump en zijn ministers op met het spreken van regime change. Maar een duidelijk alternatief daarvoor heeft Washington niet kunnen formuleren.

“Dit schetst het dilemma van Trump en de Israëlische premier Netanyahu,” zegt Wijninga. “Als ze eerder ophouden met de oorlog zal het regime de overwinning uitroepen. Je kunt roepen dat je de wapens van Iran hebt vernietigd, maar als het regime blijft zitten heeft het vrienden genoeg in Rusland, China en Noord-Korea om weer op de been te komen.” En dat accepteert Israël niet, die wel blijft hameren op het ten val brengen van het “ayatollah-regime”.

Dat de oorlogsdoelen van de VS en Israël niet overeenkomen, zei ook inlichtingenchef Tulsi Gabbard vandaag in het Huis van Afgevaardigden. Ook over de juiste tactieken en in de communicatie zitten er behoorlijke verschillen.

Volgens Peter Wijninga wordt het pijnlijk duidelijk voor de VS dat het land door Israël “de oorlog in is gerommeld”. Hij wijst onder meer op een uitspraak van de Amerikaanse buitenlandminister Rubio in de eerste week van de oorlog. Rubio zei toen dat de VS op de hoogte was van de Israëlische plan om Iran aan te vallen, en besloot dus om ook aan te vallen om eigen verliezen door een Iraanse vergelding te verminderen.

“Dan laat je je erin frommelen,” zegt Wijninga. “Ik kan me geen groter brevet van onvermogen voorstellen voor een politicus”.