Koning Willem-Alexander aangekomen in Suriname voor eerste staatsbezoek in 47 jaar

• 

  Simone Tukker

  verslaggever

• Vincent van Rijn

  verslaggever Binnenland

47 jaar. Zo lang is het geleden dat er een Nederlands staatshoofd op bezoek was in Suriname. Willem-Alexander treedt daarmee in de voetsporen van zijn oma, koningin Juliana. In 1978 was zij de laatste regerende vorst op Surinaamse bodem, drie jaar na de onafhankelijkheid van Suriname.

Zondagavond rond 19.30 uur lokale tijd landden koning Willem-Alexander en koningin Máxima op het vliegveld in Paramaribo. Het koningspaar blijft drie dagen in Suriname.

Oud-CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier maakte het vorige staatsbezoek van dichtbij mee. Haar vader, Johan Ferrier, was op dat moment president van Suriname. Toenmalig koningin Juliana en prins Bernhard sliepen bij haar ouders in het presidentieel paleis. “Ik herinner me dat er voor het eerst een groot staatsbanket werd gehouden. Er werd uitgebreid geoefend over hoe dat er dan aan toe zou gaan. Mijn zus Joan en ik moesten dan spelen dat we gast waren terwijl mijn vader aanwijzingen gaf,” vertelt Ferrier.

Na afloop van het bezoek spreekt koningin Juliana met warme woorden de Surinamers toe: “We zullen altijd goede, oude vrienden blijven.” Maar de werkelijkheid pakt een stuk weerbarstiger uit.

In de moeilijke jaren die volgden na het koloniale bewind, verslechteren de betrekkingen. En er komen meer obstakels bij. Zo is een koninklijk bezoek jarenlang onmogelijk vanwege het militaire bewind van Desi Bouterse en zijn betrokkenheid bij de Decembermoorden in 1982.

Logisch, volgens Ferrier. “Door anti-democratische, anti-rechtsstatelijke omstandigheden was de relatie bekoeld. Alles werd stopgezet. Begrijpelijk: je onderhoudt geen banden met een land waar geen democratie is,” legt Ferrier uit. “Inmiddels is de democratie hersteld. Door het proces tegen Bouterse heeft Suriname bewezen een rechtsstaat te zijn. En Bouterse is bijna een jaar geleden overleden.”

Iedereen onder de vijftig is opgegroeid in een onafhankelijk Suriname. Hoewel velen familie hebben in Nederland, voelt de band toch minder sterk. Dat ligt anders voor de oudere generatie. Zo kijkt de 72-jarige Celita Plak erg uit naar het bezoek. De koning bezoekt haar buurthuis en dus ligt de kleurige outfit al keurig klaar. “We gaan wel een beetje uitpakken want als je bezoek krijgt dan moet je je bezoek ook goed ontvangen. Er is muziek dus we gaan ook een beetje schudden, want we zijn in Suriname.”

Ze kan zich een bezoek van het koningshuis in de jaren zestig als kind nog goed herinneren. “Het was voor ons echt een happening. We gingen met de trein en stonden bij aankomst met uitgedeelde vlaggetjes te zwaaien. Het was echt bijzonder.”

Ze hoopt dat dit het startpunt is van een verbeterde relatie. “De verhoudingen waren heel lang verstoord. Het was heel moeilijk. Maar op een gegeven moment moet je de emoties toch een beetje temperen.” Over het slavernijverleden zegt ze: “Je kan wel boos blijven, maar daar schiet je echt niet zo veel mee op.”

Toch weegt dat pijnlijke deel van de geschiedenis zwaar op de band van veel Surinamers met het Nederlandse koningshuis. Een belangrijke opening komt op 1 juli 2023. Die dag spreekt de koning historische woorden uit in het Oosterpark in Amsterdam. Tijdens de Nationale Herdenking Slavernijverleden maakt hij excuses.

Ook vraagt hij om vergiffenis, omdat zijn voorouders nooit hebben ingegrepen tegen het systeem van de slavernij. Eerder stelde de koning een onafhankelijk onderzoek in naar de rol van de Oranjes in de koloniale geschiedenis, de uitkomsten daarvan laten nog op zich wachten.

Dit thema komt ook terug in het programma van het staatsbezoek. Zo gaan de koning en koningin later vandaag in gesprek met nazaten van tot slaaf gemaakten en inheemse gemeenschappen. Of de excuses dan ook herhaald zullen worden op Surinaamse bodem is afwachten. Op de laatste dag van het staatsbezoek bezoekt het koninklijk paar een voormalig plantagegebied dat is gelegen aan de Commewijnerivier.

Het staatsbezoek moet vooral het begin zijn van een nieuw hoofdstuk in de relatie tussen de twee landen. Een blik op de toekomst met oog voor het verleden, zo schrijft de Rijksvoorlichtingsdienst.

En op economisch vlak lonkt er nogal wat in de nabije toekomst. Voor de Surinaamse kust zijn recent grote olie- en gasvondsten gedaan. Potentieel goed voor miljarden inkomsten. Veel Surinamers hopen daarmee de welvaart in het land vooruit te brengen. En ook Nederlandse bedrijven zullen daar mogelijk op inspringen.

Volgens Ferrier wordt het hoe dan ook een historisch bezoek. “Er is net een nieuwe regering aangetreden met een vrouwelijke president. En we weten allemaal dat Suriname aan de vooravond staat van grote olie-inkomsten. Dit soort inkomsten kunnen een zegening of ellende zijn voor een land. Dus het is een historisch moment voor Suriname op een bijzonder moment in de geschiedenis.”