Koningspaar begint veelbesproken VS-reis, met overnachting bij Trump in Witte Huis

• 

  Simone Tukker

  verslaggever Koninklijk Huis

• Vincent van Rijn

  verslaggever Koninklijk Huis

Het ging erover in talkshows, er waren ingezonden brieven in kranten en zelfs een petitie om ervan af te zien: de overnachting van koning Willem-Alexander en koningin Máxima in het Witte Huis. Vanmiddag komt het koningspaar aan in Philadelphia, waar hun driedaagse bezoek aan de VS morgen officieel begint. Morgenavond zijn ze te gast bij president Trump.

Dat de Oranjes mogen logeren in het Witte Huis, maakt dat dit niet zomaar een bezoek is. Het is een zeldzaamheid dat vorsten of regeringsleiders daar mogen logeren. Tel daarbij op de zeer tumultueuze periode waarin het bezoek zich afspeelt. Vorige week dreigde Trump nog “een hele beschaving uit te roeien”. Ook roepen de Amerikanen steeds luider dat ze overwegen het NAVO-bondgenootschap op te blazen.

Met dat in het achterhoofd en een uiterst onvoorspelbare Trump wordt het op eieren lopen voor de koning, ook al is hij onschendbaar en zijn ministers uiteindelijk politiek verantwoordelijk voor zijn optredens. De uitnodiging afslaan of op zoek gaan naar een andere plek om te overnachten is diplomatiek gezien ondenkbaar.

Nadat Trump vorig jaar mocht blijven slapen op Paleis Huis ten Bosch tijdens de NAVO-top volgde onmiddellijk een tegenuitnodiging. Vanwege de economische banden tussen de landen en omdat de VS een belangrijke bondgenoot is binnen de NAVO, is ervoor gekozen de visite bij Trump in te plannen rondom dit werkbezoek aan Pennsylvania en Florida.

Toen Trump bij het koningspaar mocht logeren, vond hij dat geweldig:

De reis begint dus in Philadelphia. Het programma daar staat vooral in het teken van het 250-jarige bestaan van de VS. Het koningspaar wordt ontvangen door de gouverneur van Pennsylvania en gaat naar Independence Hall, waar in 1776 de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring werd aangenomen en ondertekend.

Daarbij is er ook een bijzondere link met Nederland. De manier waarop Nederland zich in 1581 afzette tegen de koning van Spanje met het Plakkaat van Verlatinghe vormde twee eeuwen later een grote inspiratie voor de Amerikanen, zegt directeur Ian Kenny van het John Adams Instituut.

“Dit was een soort blauwdruk voor hen. Nederlanders vonden dat de Spaanse koning niet meer zorgde voor hun rechten. En 200 jaar later hadden de Amerikanen vergelijkbare gedachten en ideeën en schreven een onafhankelijkheidsverklaring tegen de Britten, die toen de macht hadden over Amerika.”

’s Middags zijn er onder meer gesprekken met het bedrijfsleven. Daarna vertrekt het koningspaar naar Washington. Vele ogen zullen gericht zijn op maandagavond, als Willem-Alexander en Máxima hun entree maken bij president Trump.

In Washington komt ook premier Rob Jetten erbij. Hij schuift op verzoek van de Nederlandse delegatie aan bij het diner in het Witte Huis met Donald en Melania Trump.

Jetten liet onlangs weten de ontmoeting te zien als een unieke kans om met Trump van gedachten te wisselen over onder meer de oorlog in Iran. “Juist tijdens dit bezoek kun je daar ook met elkaar over spreken. Dat gaat makkelijker face-to-face dan in korte telefoongesprekken met de andere kant van de oceaan”, zei de premier. Volgens hem staan ook veel andere thema’s op de agenda, onder meer op het gebied van economische samenwerking.

Toch lijkt het Witte Huis dit vooral te zien als een privébezoek. Dat betekent dat er geen mogelijkheid is voor journalisten om vragen te stellen. Wel is er een moment ingepland om kort beelden te maken van de ontmoeting.

Na de ontvangst en het diner volgt – zonder Jetten – die veelbesproken overnachting in de Lincoln Bedroom. De laatste Nederlander die daar sliep was Jaap de Hoop Scheffer. Hij kwam als secretaris-generaal van de NAVO logeren op uitnodiging van president Bush. Later deze maand komen ook de Britse koning Charles en koningin Camilla op bezoek, maar zij slapen in het Blair House, het presidentiële gastenverblijf tegenover het Witte Huis.

Dinsdag vliegt het koningspaar na het ontbijt naar Miami in Florida. Dat deel van het bezoek staat ook in het teken van de sterke banden met het Caribisch deel van het Koninkrijk. Zo is de VS de belangrijkste handelspartner van Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. In Miami gaat het koningspaar ook in gesprek met studenten van verschillende universiteiten in Florida.

Woensdag is het afsluitende gesprek met de pers. Daarbij zal de koning ongetwijfeld worden gevraagd waarom hij op de uitnodiging van Trump is ingegaan en hoe het bezoek is verlopen.