NOS Nieuws•
-
Gabi Verberg
correspondent Oost-Azië
-
Gabi Verberg
correspondent Oost-Azië
De leider van de Taiwanese oppositiepartij Kuomintang (KMT) brengt deze week een bezoek aan China voor een ontmoeting met de top van de Communistische Partij, de eerste in ruim tien jaar.
In Taiwan klinkt er veel kritiek. Het bezoek wordt gezien als ondermijning van de democratisch gekozen regeringspartij, de Democratische Volkspartij. Ook waarschuwen experts dat Peking dit bezoek zal gebruiken om zijn eigen verhaal, dat Taiwan onderdeel is van China, kracht bij te zetten.
En dat steuntje in de rug kan Peking goed gebruiken. Over een maand staat het bezoek van de Amerikaanse president Trump aan China op de agenda. Hoewel Trump tijdens zijn eerste presidentschap beschouwd werd als de meest pro-Taiwanese Amerikaanse president in decennia, was het bij zijn terugkeer in het Witte Huis in 2025 een stuk minder duidelijk waar zijn loyaliteit ligt.
Stabiele betrekkingen
Met genoegen accepteerde de leider van de KMT, Cheng Li-wun, de uitnodiging van de Chinese president Xi Jinping om langs te komen. Volgens Cheng zijn de betrekkingen tussen China en Taiwan sinds de Democratische Volkspartij aan de macht is, flink verslechterd. Tot grote ontsteltenis van het Taiwanese volk, aldus Cheng.
Met haar bezoek wil ze “een basis voor vreedzame en stabiele betrekkingen” bewerkstelligen, met concrete voorstellen komt ze niet. Haar verklaring suggereert dat haar partij de enige is die een betere relatie wil met China, maar niets is minder waar.
Zakelijke voordelen
De Democratische Volkspartij heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk zijn hand uitgestoken naar het Chinese leiderschap. Maar Peking weigert iedere vorm van contact, zolang de Democraten de zogenoemde 1992-consensus niet erkennen. Volgens de Chinese lezing van de 1992-consensus is Taiwan onderdeel van de Volksrepubliek China. De KMT erkent deze consensus, maar houdt er een andere definitie op na.
Door deze consensus te erkennen en in brede zin een meer China-gezinde koers te voeren dan de Democratische Partij, profiteren partijpolitici van de KMT van zakelijke voordelen, ontmoetingen met hoge Chinese functionarissen en andere gunsten van Peking. Een groot deel van de Taiwanezen steunt betere contacten met China.
Maar deze economische gunsten zijn niet belangeloos. Het is geen geheim dat China via zulke gunsten probeert invloed uit te oefenen op de politieke besluitvorming in Taiwan. En daar zijn Taiwanezen dan weer huiveriger voor.
Uit een peiling van eind 2025 blijkt dat bijna driekwart van de ondervraagden gelooft dat China zijn invloed op Taiwan probeert te vergroten. Ongeveer evenveel mensen zien de Chinese regering als onvriendelijk tegenover Taipei en nog meer Taiwanezen verwerpen de claim dat Taiwan onderdeel is van China.
Militaire intimidatie
De onvriendelijkheid van de Chinese regering richting Taiwan is moeilijk te missen. Nooit eerder was het Chinese leger zo actief rond het eiland. Chinese vliegtuigen overschreden de afgelopen tijd gemiddeld 10 keer per dag Taiwan’s luchtverdedigingsidentificatiezone. Ook hield China sinds het aantreden van president Lai Ching-te in 2024 vier grootschalige militaire oefeningen rond het eiland.
De toegenomen intimidatie is volgens China een reactie op de politieke koers van Lai, die volgens hen te veel gericht is op Taiwanese onafhankelijkheid. Maar het is ook een gevolg van China’s toegenomen militaire capaciteit. Het Chinese leger is het afgelopen decennium sterk ontwikkeld en laat dat graag zien.
Verhoging defensiebudget
De intimidatie werkt. Taiwan, dat ongeveer zo groot is als Nederland, is altijd afhankelijk geweest van de Amerikaanse bescherming. Nu wil Trump dat ze daar meer voor gaan betalen, zowel via investeringen in de Amerikaanse chipindustrie als in eigen defensie.
Maar dat laatste wil niet echt lukken. Lai wil zo’n 40 miljard dollar extra uittrekken voor defensie, een eenmalige verhoging bovenop het huidige budget van ruim 31 miljard dollar. Maar de oppositie, met de KMT aan kop, blokkeert deze plannen.
Hoewel Trump zelf nog niet heeft gereageerd op het vastlopen van het defensiebeleid, hebben leden van het Amerikaanse Congres onlangs hun steun uitgesproken voor de verhoging.
Met het bezoek aan Peking en het blokkeren van het defensiebudget tegen de wens van Washington in, levert de KMT de Chinese leiders argumenten om Trump bij zijn komende bezoek aan Peking te bewegen de Amerikaanse steun aan Taiwan toch nog maar eens te heroverwegen, of dat nu is wat het Taiwanese volk wil of niet.
