NOS Nieuws••Aangepast
Verreweg de meeste zetels bij de gemeenteraadsverkiezingen gaan naar lokale partijen. Daarmee zitten de lokale partijen opnieuw in de lift, is op te maken uit de prognose van de ANP-verkiezingsdesk. De opkomst was ruim 54 procent.
Later vandaag worden in alle gemeenten de stemmen nog een keer geteld en volgt de uitslag. Opvallend is dat in meerdere gemeenten partijen die vier jaar geleden nog niet meededen, meteen de grootste zijn geworden. In de Gelderse gemeente Westervoort gebeurde dat met Wij Westervoort, dat meer dan 33 procent van de stemmen kreeg.
In Oldebroek, in dezelfde provincie, stemde ruim 32 procent op het Christelijk Verbond Oldebroek. Die partij splitste zich af van de plaatselijke SGP. In de Noord-Hollandse gemeente Uitgeest stemde bijna een op de vijf kiezers op debutant Onafhankelijk Uitgeest.
Ook in Goeree-Overflakkee, Hardenberg, Best, Stede Broec en op Texel werd een nieuwe partij de grootste.
Bekijk hier de voorlopige uitslagen:
De grootste stijger deze verkiezingen lijkt Forum voor Democratie. Die partij doet ook in twee keer zo veel gemeenten mee als vorige keer en ziet het aantal stemmers verviervoudigen naar 300.000. In alle gemeenten waar FVD meedoet, lijkt de partij een of meer zetels te halen.
“We hebben overal een voet tussen de deur. Het is een fantastische avond”, zei fractievoorzitter in de Tweede Kamer, De Vos, gisteravond. Veel partijen hebben gezegd dat ze niet met FVD willen samenwerken, omdat er kandidaten op de lijsten staan met een extreemrechtse achtergrond.
De Vos noemt dat argument “een excuus” van die partijen, een smoes om Forum uit te kunnen sluiten:
De Vos (FvD): ‘Fantastische avond, hebben overal voet tussen de deur gekregen’
Van de vier grootste steden is alleen de voorlopige uitslag in Amsterdam nog niet bekend. Amsterdam hoopt dat vanochtend alle stemmen geteld zijn, maar het kan ook middagwerk worden, zei een woordvoerder tegen persbureau ANP.
In Rotterdam wordt GroenLinks-PvdA de grootste fractie in de gemeenteraad. Het lost daarmee Leefbaar Rotterdam af, dat weliswaar net als GroenLinks-PvdA 11 zetels krijgt, maar met een kleiner aantal stemmen. GroenLinks-PvdA haalde ruim 3000 meer stemmen dan Leefbaar Rotterdam.
De Hart voor Den Haag-partij van Richard de Mos werd de grootste in Den Haag. Volgens de verkiezingsdienst van het ANP komt de partij uit op 16 zetels. Dat is er eentje minder dan bij de exitpoll van woensdagavond.
In Utrecht werd GroenLinks-PvdA de grootste, met 14 zetels. Sinds 2022 bezetten de partijen samen 13 zetels. Daar komt er nu dus 1 bij.
GroenLinks-PvdA lijkt ook de grootste landelijke partij te worden met ruim 13 procent van de stemmen. Gisteravond durfde partijleider Jesse Klaver te voorspellen dat zijn partij na de teleurstellend verlopen Tweede Kamerverkiezingen bij deze gemeenteraadsverkiezingen de grootste zou worden. “Er is nog heel veel onzeker, maar tijdens de Tweede Kamerverkiezingen waren we in acht steden de grootste partij”, zei Klaver. “Het lijkt erop alsof we daar vanavond overheen gaan en we wel eens de grootste van Nederland kunnen worden.”
Desondanks lijkt de partij wel flink minder stemmen te hebben gekregen dan bij de vorige verkiezingen in 2022. De partij eindigde toen met 16 procent van de stemmen.
VVD en CDA volgen op allebei ruim 11 procent. D66 lijkt een lichte stijging door te maken naar zo’n 9 procent van de stemmen. Gisteravond zei partijleider Jetten dat de winst van zijn partij als grootste in de Tweede Kamerverkiezingen nu ook lokaal doorgetrokken moest worden.
Daarin zag hij de lokale partijen als voorbeeld voor landelijke partijen:
Jetten (D66): ‘Opdracht voor landelijke partijen om dicht bij de mensen te komen’
Bij de andere landelijke partijen stevenen ChristenUnie, SP, Partij voor de Dieren en Bij1 af op (licht) verlies. De SP verloor in Oss, de bakermat van de partij, de helft van de zetels. Het aantal ging van 8 naar 4 zetels.
JA21, BBB, Volt, 50Plus, Denk, SGP en PVV lijken juist een lichte winst te boeken. PVV is de grootste in Zoetermeer, Papendrecht, Terneuzen, Pekela en Stadskanaal.
Wat verder opvalt is dat NSC in geen van de vijf gemeenten waar die partij meedeed een raadszetel heeft gekregen. In Amersfoort, Apeldoorn, Den Haag, Eindhoven en Zoetermeer stond NSC op het stembiljet. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2023 kwam NSC onder leiding van oprichter Pieter Omtzigt met 20 zetels in de Tweede Kamer. Twee jaar later verdween de partij weer volledig.
In elk van de vijf gemeenten haalde NSC hooguit enkele honderden stemmen. Het aantal NSC-stemmers was het hoogste in Den Haag. Daar kreeg de partij 649 stemmen.
Dan de opkomst: in totaal waren er ruim 14,3 miljoen kiesgerechtigden, van wie zeker 54,1 procent van de mensen hun stem heeft uitgebracht. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 was de opkomst 51 procent.
Ook in Rotterdam was de opkomst hoger dan vier jaar geleden. En dan betekent dat burgemeester Schouten ‘met liefde’ gaat abseilen van de Euromast. Dat had ze namelijk beloofd:
Iets hogere opkomst, burgemeester Schouten gaat ‘met liefde’ abseilen van de Euromast
Ook het definitieve opkomstcijfer moet nog volgen. Naast die van Amsterdam ontbreekt ook de verkiezingsuitslag van Hoorn nog. Hoorn verwacht de uitslag “in de loop van” vandaag te brengen, meldt de gemeente op de site.
Daarnaast heeft de gemeente Westerwolde niet aan de ANP Verkiezingsdienst doorgegeven hoe er in de Groningse gemeente gestemd is. Wel deelde Westerwolde de uitkomst in een video.
