NOS Nieuws•
Onder het oorverdovende geronk van de motoren stijgen één voor één Nederlandse F-35-vliegtuigen op vanaf de startbaan op luchtbasis Misawa, in het noorden van Japan. “We oefenen luchtgevechten en het aanvallen van gronddoelen”, vertelt André Steur, commandant van de Lucht- en Ruimtestrijdkrachten. “Het doel van de oefening is afschrikking, maar als het misgaat moeten we als één team kunnen vechten.”
Materieel
Het is een flinke reis van huis voor de Nederlandse militairen, die met vijf gevechtsvliegtuigen van de nieuwste generatie en een tankvliegtuig de ruim 10.000 kilometer lange tocht naar Japan hebben gemaakt.
“Dat hebben we met relatief weinig mensen en materieel kunnen doen, omdat we veel van de Japanners kunnen lenen en hun vliegveld mogen gebruiken”, zegt luitenant-kolonel Pascal Smaal, die het detachement leidt.
“De samenwerking gaat goed”, aldus Smaal. “Het laat zien dat we met zo’n kleine groep vliegtuigen heel wendbaar zijn en overal ter wereld ingezet kunnen worden.”
-
Nederland gaat oefenen in Japan -
De commandanten van de betrokken landen bij de oefening in Japan -
De oefening past in een bredere ontwikkeling: Japan zoekt steeds meer de samenwerking met andere landen. Dat heeft onder meer te maken met de Verenigde Staten, de belangrijkste bondgenoot van Japan. President Trump klaagt al jaren dat partnerlanden, waaronder Japan, te weinig bijdragen aan de gezamenlijke defensie.
Tot nu toe wist Japan die spanningen te beperken met economische toezeggingen en vleierij. Zo zei premier Sanae Takaichi tijdens een recente ontmoeting met Trump dat hij de wereld “vrede kan brengen”.
Pearl Harbor
Tegelijkertijd verliep dat gesprek niet zonder ongemak. Toen een Japanse journalist vroeg waarom de VS Japan niet had geïnformeerd over de aanval op Iran, verwees Trump naar de noodzaak van “verrassingen”. Hij maakte daarbij een vergelijking met de Japanse aanval op Pearl Harbor, waardoor de VS bij de Tweede Wereldoorlog betrokken raakte. De opmerking werd in Japan slecht ontvangen.
Juist de oorlog in Iran voedt in Japan nu de zorgen over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten. Het land blijft afhankelijk van de VS voor zijn nationale veiligheid.
Dat is ook te zien bij de gezamenlijke oefening met Nederland, waar ook de Amerikanen aanwezig zijn. Tegelijkertijd probeert Japan minder afhankelijk te worden door meer partnerschappen aan te gaan met andere landen. Daarvoor kijkt Japan nadrukkelijk naar Europese landen, die worden gezien als politiek stabiele partners.
Op zoek naar bondgenoten
Japan is ondertussen bezig met de grootste militaire opbouw sinds de Tweede Wereldoorlog. Het land ziet zich daartoe genoodzaakt vanwege de verslechterde veiligheid in de regio.
China en Rusland laten zich steeds vaker zien in de zeeën rond Japan en Taiwan, terwijl Noord-Korea regelmatig raketten afvuurt die richting Japan gaan. Bovendien heeft Japan in Azië nog weinig sterke bondgenoten. Zuid-Korea is een mogelijke partner, maar de relatie tussen beide landen is wisselvallig.
Nederland heeft sinds 2020 een officiële strategie voor de Indo-Pacific, een regio waar ook Oost-Azië onder valt. Daarin staat het beschermen van economische belangen centraal. Dat is niet verrassend: ongeveer een vijfde van de wereldhandel loopt via de Straat van Taiwan, onder meer vanuit Japan en Zuid-Korea.
Economische afhankelijkheid van de regio is dus een belangrijke reden waarom Nederland de samenwerking met Japan intensiveert, bijvoorbeeld via een actieplan dat vorig jaar door beide landen werd ondertekend en waarin meer militaire samenwerking is afgesproken. “Wij moeten ook bijdragen aan de stabiliteit hier”, zegt commandant Steur. “Als de spanningen hier oplopen, zijn de gevolgen direct voelbaar in Europa, en dus ook in Nederland.”
