Marineschip Evertsen gaat bondgenoten beschermen tegen Iraanse aanvallen

Nederland stuurt het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Evertsen naar het oosten van de Middellandse Zee om mee te helpen met het beschermen van landen in de regio tegen Iraanse aanvallen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Frankrijk heeft om deze hulp gevraagd. De afgelopen dagen zijn er afspraken gemaakt over de details van de opdracht.

De ministers Berendsen (Buitenlandse Zaken) en Yesilgöz (Defensie) melden dat de Evertsen zal worden ingezet om landen als EU-partner Cyprus en NAVO-bondgenoot Turkije te beschermen. Die liggen binnen schootsafstand van Iran of aan dat land gelieerde strijdgroepen. Vorige week zondag werd een Britse legerbasis op Cyprus geraakt door een drone, waarschijnlijk uit Libanon.

In een toelichting benadrukt Yesilgöz dat het om een “defensieve inzet” gaat, die vooral bedoeld is als afschrikking. “Om te laten zien: dit is ons grondgebied en wij helpen onze bondgenoten.” Toch is het volgens haar geen risicovrije operatie. “Maar onze mensen zijn hiervoor getraind.”

Naast het beschermen van grondgebied van bondgenoten behoort ook de beveiliging van andere marineschepen in het gebied tot het takenpakket. Daarbij gaat het vooral om het Franse vliegdekschip Charles de Gaulle en bijbehorende vaartuigen.

Het Nederlandse fregat was al met de Charles de Gaulle op trainingsmissie in de Oostzee. Het kabinet besloot vorige week om het marineschip met de Fransen te laten meevaren richting de Middellandse Zee en ondertussen de precieze opdracht te bespreken. Inmiddels zijn de schepen al bij Malta.

De Zijner Majesteits Evertsen is een luchtverdedigings- en commandofregat. Dat betekent dat het schip gemaakt is om een hele vloot te beschermen tegen dreigingen vanaf zee en vanuit de lucht, zowel door vliegtuigen als raketten. Daarnaast kan een complete staf vanaf het schip een marine-operatie aansturen. De Nederlandse marine heeft vier van dit soort schepen.

Het Nederlandse fregat kan dankzij speciale apparatuur dreigingen vanuit de lucht, zoals drones, heel vroeg detecteren. Er kan dan snel gewaarschuwd worden waar het projectiel gaat neerkomen. Ook kan de Evertsen zelf de drones uit de lucht schieten. Op het marineschip werken zo’n 170 mensen.

Het kabinet noemt de bijdrage “een beperkte inzet van defensieve aard”. De inzet duurt in beginsel een paar weken, tot begin april. Op tactisch niveau ligt het commando bij het Franse vliegdekschip, maar uiteindelijk heeft de Nederlandse militaire leiding het laatste woord over de inzet van de Evertsen.

In de brief aan de Tweede Kamer gaan de ministers ook in op de eventuele gevolgen van deelname voor onze eigen veiligheid. Die zullen beperkt blijven, is hun inschatting, al blijven er risico’s. “Het is wel voorstelbaar dat een Nederlandse militaire inzet in de regio het militaire dreigingsprofiel richting ons land verhoogt”, schrijven ze.

Het zou ertoe kunnen leiden dat Nederland of Nederlandse belangen in het buitenland eerder het doelwit worden van terroristische aanslagen, maar de verwachting is dat Iran en zijn bondgenoten in eerste instantie Amerikaanse of Israëlische doelwitten zullen kiezen.

Over een andere uitzending van een Nederland fregat verscheen vorige week een rapport met daarin onder meer kritiek op de internationale afspraken. Twee jaar geleden leverde het luchtverdedigings- en commandofregat Zr. Ms. Tromp een bijdrage aan een militaire operatie in de Rode Zee om schepen te beschermen tegen aanvallen van de Houthi’s.

Uit de evaluatie die minister Berendsen naar de Kamer heeft gestuurd, blijkt onder meer dat de internationale doelstellingen ambitieuzer waren dan die van Nederland. Ook was er geen goede commandostructuur en ontbrak het aan voldoende inlichtingen.

Het is nu tien dagen geleden dat de oorlog in het Midden-Oosten begon, met bombardementen van de VS en Israël op Iran. Inmiddels zijn meerdere landen in de Golfregio aangevallen door Iraanse drones. Ook Turkije, een NAVO-land, heeft meerdere keren een Iraanse raket uit hun luchtruim neergehaald. Een luchtmachtbasis in Cyprus, dat een Turks en een Grieks deel heeft, werd geraakt door een drone, vermoedelijk uit Libanon.

Door de oorlog ligt het scheepvaartverkeer in de Straat van Hormuz, tussen de Perzische Golf en de Golf van Oman, nagenoeg stil. Het is een van de belangrijkste vaarroutes ter wereld voor olie- en gastankers, en dat maakt dat de brandstofprijzen enorm zijn gestegen. Ook in Nederland stijgen de prijzen van diesel en benzine in hoog tempo.