NOS Nieuws••Aangepast
Er worden vaker meldingen gedaan van geweldsincidenten waarbij het schenden van wat plegers de familie-eer noemen het motief is. Dat blijkt uit een jaarlijks rapport van het Landelijk Expertise Centrum Eergerelateerd Geweld, een expertisecentrum binnen de politie. In 2025 werden er 757 gevallen gemeld, een jaar eerder waren dat nog 673 gevallen.
Het expertisecentrum helpt de politie met zaken waarin de familie-eer een rol speelt. Volgens het rapport speelde een derde van de zaken zich af binnen de Syrische gemeenschap (34 procent). Dat is een forse stijging ten opzichte van tien jaar geleden: in 2016 waren er 37 meldingen van zaken waarbij Syriërs betrokken waren, vorig jaar waren dat er 257. Daarnaast kreeg het centrum vaak meldingen van Turkse of Marokkaanse gezinnen, respectievelijk 15 en 11 procent.
Volgens het expertisecentrum zijn mensen die uit oorlogsgebieden komen geregeld geconfronteerd met ernstig geweld, waardoor de stap naar geweld in eerkwesties soms sneller wordt gezet.
Dat het aantal meldingen toeneemt, betekent mogelijk dat geweld daadwerkelijk vaker voorkomt. Maar dat is niet per definitie zo. Het kan ook komen doordat er meer aandacht is voor deze vorm van geweld, of dat mensen eerder signalen herkennen.
De meest voorkomende vormen van eergerelateerd geweld zijn bedreiging en mishandeling. Andere zaken kunnen bijvoorbeeld te maken hebben met dwang, stalking of verkrachting.
Positie van vrouwen
Om het geweld aan te pakken en mensen uit andere culturen te helpen, wordt er nu extra informatie verschaft bij de inburgering. Er wordt aan asielzoekers geleerd dat in Nederland anders wordt gekeken naar de positie van vrouwen dan in sommige andere landen.
Het aantal dodelijke slachtoffers van eergerelateerd geweld is de afgelopen jaren wel afgenomen. In 2024 telde het expertisecentrum vijf moorden of gevallen van doodslag door eergerelateerd geweld. Vier van de slachtoffers waren vrouwen. Een van de slachtoffers was minderjarig.
Mannen en vrouwen
Tussen 2013 en 2024 telde het centrum in totaal 121 doden. Van die slachtoffers waren en 66 man en 55 vrouw. “Hoewel het beeld vaak is dat vooral vrouwen slachtoffer worden van geweld uit naam van de familie-eer, blijkt uit de literatuur dat er tal van redenen zijn waarom mannen ook slachtoffer kunnen worden”, schreef het centrum vorig jaar in het wetenschappelijk tijdschrift Jusitiële verkenningen.
“Een belangrijke reden is dat mannen soms worden gestraft omdat ze weigeren deel te nemen aan gewelddadige eerherstelacties, zoals het straffen van vrouwen.” Ook meldde het expertisecentrum dat mannen slachtoffer kunnen worden als zij zich verzetten tegen genderrollen en verwachtingen binnen hun familie. “Bijvoorbeeld door een relatie aan te gaan met iemand die de familie niet goedkeurt, een buitenechtelijke relatie aan te gaan of zonder goedkeuring van de familie te willen scheiden.”
Ook seksuele geaardheid kan een rol spelen omdat homoseksualiteit als een schending van de familie-eer wordt gezien, meldt het expertisecentrum. Uit de jaarverslagen van het centrum kan echter niet worden achterhaald wat de exacte aanleiding is van gebruik van dodelijk geweld tegen mannen en vrouwen.
Ryan uit Joure
Een van de bekendste zaken van de afgelopen jaren is die van Ryan uit Joure. De jonge vrouw van 18 jaar werd door haar broers vermoord, in opdracht van hun vader.
Ryan is volgens de rechtbank “op gruwelijke wijze” om het leven gebracht. Het lichaam van Ryan werd op 28 mei 2024 gevonden in een moeras bij de Oostvaardersplassen. Er werd 18 meter ducttape gebruikt om Ryan vast te binden, waarna ze levend het water in werd gegooid.
De vader, Khaled al N., werd veroordeeld tot dertig jaar gevangenisstraf. Hij vluchtte naar Syrië. Ryans broers, Mohamed (23) en Muhanad (25), moeten twintig jaar de gevangenis in voor het medeplegen van de moord.
De rechtbank noemde de dood van Ryan “een tragisch dieptepunt van een familiegeschiedenis waarin onderdrukking van vrouwen de rode draad vormde”.
