NOS Nieuws•
Het klimaat op aarde is meer uit balans dan ooit is waargenomen, stelt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) in een jaarlijks rapport. Wetenschappers meten hoeveel warmte de aarde opneemt én weer afgeeft. Nog niet eerder zagen zij dat de aarde zoveel warmte vasthield als in 2025. Sommige van de negatieve gevolgen daarvan, bijvoorbeeld op oceanen, zullen nog honderden jaren – potentieel zelfs duizenden – merkbaar zijn.
“De staat van het wereldwijde klimaat beleeft een noodtoestand”, zegt secretaris-generaal Guterres van de Verenigde Naties. “Alle belangrijke klimaatmaatstaven knipperen rood.”
Het wereldwijde VN-netwerk van meteorologen waarschuwt al jaren voor de steeds heftigere gevolgen van de opwarming van de aarde, maar neemt voor het eerst de metingen van de zogeheten energie-onbalans van de planeet mee. Dat is het groeiende verschil tussen de hoeveelheid energie die vanaf de zon naar de aarde komt, en de hoeveelheid energie die de aarde daar vervolgens weer van uitstraalt.
In een stabiel klimaat zijn die in- en uitstroom van energie ongeveer gelijk. De mens stoot echter zoveel broeikasgassen uit, met name door fossiele brandstoffen te verbranden, dat die balans nu ernstig verstoord is. Inmiddels ziet de WMO dat de concentratie broeikasgassen op het hoogste niveau ligt in zeker 800.000 jaar. Door die gassen houdt de aarde steeds meer energie vast, wat dus betekent dat de planeet steeds meer opwarmt.
Dat vasthouden van die energie werkt zo:
De energie-onbalans wordt sinds 1960 gevolgd door de WMO en zeker in de afgelopen 20 jaar is het verschil hard toegenomen. 2025 was tot dusver het hoogtepunt, aldus de WMO.
Vorig jaar was niet het warmste jaar, maar komt wel in de buurt:
“Menselijk handelen verstoort de natuurlijke balans steeds meer, en we zullen de komende honderden en duizenden jaren moeten leven met de consequenties daarvan”, zegt WMO-secretaris-generaal Celeste Saulo. “Op dagelijkse basis is ons weer al extremer geworden. In 2025 leidden hittegolven, bosbranden, droogte, tropische cyclonen, stormen en overstromingen tot duizenden doden.” Miljoenen mensen werden getroffen.
De oceanen absorberen 91 procent van de overtollige warmte, wat de gevolgen op land tempert. 5 procent van de energie wordt op land geabsorbeerd en slechts 1 procent van de opwarming komt in de atmosfeer. De mens voelt dus maar een klein deel van de daadwerkelijke opwarming.
Dat de oceanen flinke klappen opvangen, blijkt ook wel uit de metingen van de WMO. In de afgelopen 9 jaar werd ieder jaar een nieuw warmterecord gevestigd. De gevolgen voor de oceanen zijn dan ook groot: ecosystemen staan ernstig onder druk en er gaat veel biodiversiteit verloren. Ook vormt de opwarming van het water een motor voor tropische stormen.
Veel van de energie wordt geabsorbeerd door de oceanen:
Los van warmte, absorbeert de oceaan ook veel van de CO2 die mensen uitstoten, al wordt dat wel minder door klimaatverandering. Tegelijk reageert CO2 met het water, wat ertoe leidt dat de zee steeds verder verzuurt en schade toebrengt aan het leven in de oceaan.
Ook de andere conclusies lijken veel op waarschuwingen die de WMO en andere klimaatexperts al vaker hebben geuit. Zo heeft de WMO samen met andere VN-organisaties informatie toegevoegd over de impact van extreem weer op bijvoorbeeld de wereldwijde voedselvoorziening en vluchtelingenstromen. Weersextremen treffen volgens de WMO miljoenen mensen, en kosten vele miljarden.
Daarnaast wordt hittestress beschreven als een groeiend probleem. Meer dan een derde van de wereldwijde beroepsbevolking, zo’n 1,3 miljard mensen, loopt ieder jaar het risico op het werk te worden blootgesteld aan dit soort hitterisico’s. Tegelijk ziet de WMO dat slechts de helft van de landen een waarschuwingssysteem heeft voor hitte, en nog minder landen nemen informatie over hitte standaard mee in het gezondheidsbeleid.
Gletsjersmelt
Ook over de effecten van de opwarming op zee-ijs en gletsjers rapporteert de WMO. De trend waarbij steeds meer gletsjerijs afsmelt, zette afgelopen jaar door. Zeker in IJsland en Noord-Amerika smolt afgelopen jaar uitzonderlijk veel gletsjerijs.
Zee-ijs komt ook aan bod in het ‘Staat van het wereldwijde klimaat’-rapport van de WMO. Zo lag de gemiddelde hoeveelheid zee-ijs in het Noordpoolgebied op het laagste of op één na laagste niveau, afhankelijk van welke gegevens je bekijkt. Voor Antarctisch zee-ijs was dat het op twee na laagst, met alleen 2023 en 2024 als jaren met minder ijs.
