Moeten mensen zich zorgen maken om de vogelgriep?

• Sarah Bürmann

  redacteur Binnenland

Ondanks een landelijke ophokplicht voor pluimvee, blijft de vogelgriep pluimvee en wilde vogels treffen. In het buitenland raken heel soms ook andere dieren of mensen besmet met het virus. Het risico daarop is minimaal, maar je kan dingen doen om het risico zo klein mogelijk te houden.

“Voor het algemeen publiek is het risico op besmetting gelukkig erg klein”, zegt viroloog Thijs Kuiken van het Erasmus MC. Dat gebeurt volgens de vogelgriepexpert alleen als mensen zonder bescherming “langdurig en intensief contact” hebben met besmette vogels.

Kans om besmette vogels tegen te komen, is er in de natuur. Nu het vogelgriepseizoen op een hoogtepunt is, worden er vaak zieke of dode wilde vogels gevonden. Het is dus wel zaak om hierop te letten, zegt Kuiken.

Zieke vogels kunnen tam lijken, doordat ze in reactie op het virus versuft raken, is te lezen op de website van het RIVM. “Het is belangrijk dat kinderen die buitenspelen die zieke vogels niet aanraken. Anders lopen ze ook het risico besmet te raken”, zegt Kuiken.

Voor wie in de natuur een dode vogel tegenkomt, heeft Kuiken een duidelijke boodschap: “Melden en er verder van afblijven.” Zo’n melding kan bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC). Op die website is te zien waar in het land dode vogels zijn aangetroffen.

Wie in die gebieden met de hond gaat lopen, moet voorkomen dat zijn of haar huisdier aan zo’n dode of zieke vogel komt, zegt Kuiken. “In die gebieden kan je beter je hond aanlijnen.” Daar geldt ook de aanbeveling om katten binnen te houden, zegt de viroloog. “Omdat die aan de dode vogels kunnen gaan snuffelen en zo besmet zouden kunnen raken.”

Gelukkig gaat het virus niet makkelijk over op mensen, legt Kuiken uit. Zo herinnert Kuiken zich een man in Engeland die eenden hield. “De eenden mochten ook in zijn huis rondlopen, dus je kan je voorstellen dat hij langdurig en intensief contact met de dieren had”, vertelt Kuiken. De man raakte besmet, maar werd niet erg ziek.

Dat de ziekte van de Engelse man niet ernstig was, noemt de viroloog geruststellend. “Anderen die in Europa besmet raakten met de variant die ook rondgaat onder Nederlandse vogels, zijn op twee handen te tellen.” De meesten waren betrokken bij het ruimen van besmette dieren. Ook bij hen viel de ziekte mee.

Hoewel het vaak meevalt, kan de ziekte wel een ernstig verloop hebben bij mensen als het virus in de longen komt, zegt Kuiken. “Dat kan een ernstige longontsteking tot gevolg hebben en daaraan kan je overlijden.”

In totaal zijn er voor zover bekend sinds 1997 zo’n duizend mensen besmet geraakt met het virus, veelal in Azië. Ongeveer de helft daarvan ging eraan dood.

Omdat mensen die met mogelijk besmette vogels werken meer risico lopen, nemen zij maatregelen om zichzelf te beschermen tegen de dierziekte, zoals het dragen van overalls, handschoenen en mondmaskers. “Wie de juiste voorzorgsmaatregelen neemt, hoeft zich niet veel zorgen te maken”, stelt de viroloog.

Vogelgriep is dus meestal niet erg gevaarlijk voor de mens, maar Kuiken houdt rekening met de mogelijkheid dat het vogelgriepvirus kan muteren. “Een nieuwe grieppandemie ligt op de loer als zo’n nieuwe variant mensen gemakkelijker kan besmetten en van mens op mens kan overgaan.”

Het risico is heel klein, maar wel toegenomen nu de huidige vogelgriepuitbraak zich over een groot gebied heeft verspreid. “Doordat andere dieren zoals melkkoeien in de VS ook zijn besmet, wordt het risico wel ietsje groter.”

Daarom is het van belang dat wie veel met vogels in contact komt beschermende kleding draagt, maar er zijn ook andere maatregelen van belang voor pandemische paraatheid, stelt Kuiken. “Aan de andere kant moet je ook zorgen dat het virus minder gemakkelijk in pluimveehouderijen komt.”

Daarnaast kun je ook denken aan het verlagen van de pluimveestapel, zegt Kuiken. In de Gelderse Vallei en Noord-Limburg ligt de pluimveedichtheid heel hoog. “In Limburg zijn achttien keer zoveel kippen als gemiddeld in Europa.”

Dat kan natuurlijk niet van vandaag op morgen, nuanceert hij. “Een dergelijke verandering van de pluimveesector moet je in goede banen leiden. Je moet ervoor zorgen dat betrokken mensen en bedrijven goed begeleid worden in deze transitie.”