NOS Nieuws•
Vanwege het hantavirus zijn gisteren drie opvarenden geëvacueerd van het Nederlandse cruiseschip de Hondius. Dat lag voor de kust van Kaapverdië en is onderweg naar de Canarische Eilanden.
Het gaat om een Nederlander (41), een Brit (56) en een Duitse (65). Een van hen wordt behandeld in het Leids Universitair Medisch Centrum, een ander is naar een ziekenhuis in Düsseldorf gebracht. Wat er met de derde passagier gebeurt, is nog niet duidelijk.
In het Zwitserse Zürich wordt nog een vierde persoon behandeld: een man die na thuiskomst ziek werd. Zijn vrouw ontwikkelde geen symptomen, maar is uit voorzorg in zelfisolatie. Een vijfde opvarende ligt op de intensive care in Zuid-Afrika.
Eerder overleden drie passagiers van het cruiseschip, onder wie een Nederlands echtpaar. Bij hen werd het hantavirus vastgesteld. Bij het derde sterfgeval is niet vastgesteld wat de doodsoorzaak is.
Om welke variant van het virus gaat het?
Het hantavirus heeft wel zestig varianten. In dit geval gaat het om het andesvirus, dat vooral voorkomt in Zuid-Amerika. Het is een van de weinige hantavirussen die van mens tot mens worden doorgegeven.
De variant is afkomstig van een rijstrattensoort, zegt viroloog Chantal Reusken van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). “Mensen kunnen hoge koorts en ademhalingsproblemen krijgen. Later kan dit leiden tot ernstige long- en hartproblemen.” Het sterftepercentage van deze variant ligt tussen de 35 en 50 procent.
Hoe verspreidt deze variant zich?
Je krijgt het virus door contact met keutels, urine en speeksel van de rijstrat, of door het inademen van stofdeeltjes in dergelijke uitwerpselen. “Er moet nog diepgaand onderzoek worden gedaan, maar het is waarschijnlijk dat in ieder geval één opvarende het virus heeft opgelopen aan wal in Argentinië”, zegt Reusken.
Twee Argentijnse functionarissen, die anoniem willen blijven, zeggen tegen persbureau AP dat het Nederlandse stel dat overleed het hantavirus had opgelopen bij een tocht om vogels te spotten in het Zuid-Amerikaanse land. De Argentijnse regering zou dit als het meest waarschijnlijke scenario zien.
Het is nog niet bekend hoe het virus van mens op mens overgaat. Maar het gaat niet heel makkelijk, zegt Reusken. “Het is niet zoals met de covidpandemie of met griep. Dit virus wordt doorgegeven via nauw contact. En zeker op zo’n schip, een beperkte ruimte, heb je eerder nauw contact met elkaar.”
“Met de juiste maatregelen, zoals isolatie, kan verspreiding goed bestreden worden. Dat hebben we gezien bij een uitbraak met meer dan dertig besmettingen in Argentinië in 2018 en 2019. Door goede maatregelen is het toen snel ingedamd.”
Waarom worden reizigers die naar Zuid-Amerika gaan niet voor het andesvirus gewaarschuwd?
Dat komt vooral doordat het een zeldzaam virus is, zegt Reusken. “De kans is niet heel groot dat je het oploopt. Het wordt niet overgedragen door muggen bijvoorbeeld. Je loopt wel meer risico bij buitenactiviteiten zoals we dat ook zien bij het risico op de ziekte van Lyme.”
Het komt vooral in meer landelijke gebieden voor, dus bij activiteiten als kamperen, houthakken of wandelen. Het virus is door de jaren heen ook nauwelijks veranderd. Een vergelijking tussen uitbraken in 1996 en 2018 liet zien dat het virus stabiel is.
Wat voor medische behandeling krijgen mensen die besmet zijn?
Er is geen specifieke behandeling van het andesvirus, zegt arts-microbioloog Ann Vossen van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC). Daar zijn ze gespecialiseerd in ernstige luchtweginfecties. Het is de eerste keer dat het ziekenhuis een patiënt met dit type virus heeft binnengekregen.
Eerst wordt in het ziekenhuis bekeken hoe zo’n patiënt eraan toe is. Afhankelijk daarvan gaat diegene naar de intensive care of een verpleegafdeling. Vervolgens moet uit bloedonderzoek binnen een paar uur duidelijk worden of er inderdaad een besmetting is.
De behandeling wijkt verder niet veel af van die van andere patiënten, zegt Vossen. “We zorgen ervoor dat we de luchtwegen zo goed mogelijk ondersteunen en proberen te voorkomen dat de persoon geen andere infecties krijgt. Daar zetten we op in.”
Moeten we ons zorgen maken?
Nee, zegt RIVM-viroloog Reusken. “Het virus is met de juiste maatregelen goed onder controle te krijgen. We kennen dit virus en we weten wat we moeten doen. Daarbij is de uitbraak op een schip, een afgeschermde plek.”
“Ik denk dat er nu in de media veel aandacht voor is door de covidpandemie die we hebben meegemaakt. De situatie is extra complex doordat het schip in internationale wateren vaart en er meerdere landen bij betrokken zijn.”
