Mogelijke belangenverstrengeling bij Utrechts onderzoek naar effecten Red Bull

Een universitair hoofddocent van de Universiteit Utrecht ligt onder vuur vanwege mogelijke belangenverstrengeling. Hij deed het voorkomen dat hij onafhankelijk onderzoek deed voor de universiteit, maar liet zich voor zijn werk via zijn eigen bedrijf betalen.

Joris Verster, universitair hoofddocent farmacologie aan de universiteit, zou verregaande banden hebben met de producent van energiedrank Red Bull en het Amerikaanse bedrijf Sen-Jam Pharmaceuticals. De universiteit zegt dat Verster toestemming had om naast zijn werk aan de universiteit als consultant te werken, maar de omvang van zijn nevenactiviteiten zou onvoldoende duidelijk geweest zijn.

Volgens de media presenteerde Verster zich bij zijn werk als consultant als medewerker van de universiteit. Die zegt daarover: “Voor alle nevenwerkzaamheden dient een eventuele schijn van belangenverstrengeling transparant te worden vermeld. De UU is van mening dat dit hier niet of onvoldoende is gedaan.”

Farmacologie is de wetenschap die de interactie tussen geneesmiddelen en levende organismen bestudeert, zoals de effecten van alcohol op de mens en het krijgen van een kater.

Verster deed voor zijn eenmanszaak NeuroClinics onder meer onderzoek naar een medicijn dat Sen-Jam Pharmaceuticals ontwikkelt tegen een kater. De vrees dat mensen door een dergelijke pil meer gaan drinken, is onterecht, heeft Verster geconcludeerd.

Hij zou zich daarbij baseren op een vragenlijst die hij uitzet onder studenten. “Driekwart van de ondervraagde jongeren zei dat ze het middel zouden gebruiken en de meerderheid gaf ook aan dat ze niet meer zouden gaan drinken.”

In Trouw zegt Frits Rosendaal, hoogleraar epidemiologie aan het LUMC en gespecialiseerd in de beoordeling van medische studies, dat de vragenlijst van Verster te mager is voor harde conclusies. “Een vragenlijst geeft helemaal geen uitsluitsel over hoe mensen zich in de toekomst zullen gedragen.”

Mariëtte van den Hoven, professor medische ethiek aan het Amsterdam UMC, spreekt van belangenverstrengeling, “waarbij je de universiteit gebruikt om je persoonlijke doelen te bevorderen”.

Verster stelt in een reactie altijd transparant te zijn geweest over zijn nevenwerkzaamheden: “Ik ben consultant voor veel bedrijven en zet dat steeds in al mijn papers, zelfs als het maar een kleine rol betreft. Ik heb de UU geïnformeerd over mijn werk als consultant en de universiteit heeft dat goedgekeurd.”

Hij presenteerde zich in papers voor bedrijven desondanks als werknemer van de universiteit, omdat “het onderzoek naar katers deel uitmaakt van mijn academische activiteiten”, staat in Trouw.

Hij meldt aan de krant dat hij sinds 1 mei met ziekteverlof is en al zijn professionele activiteiten, inclusief zijn consultancywerk, heeft beëindigd.

Het is niet voor het eerst dat Verster in opspraak is geraakt rond onderzoek naar de energiedrankjes van Red Bull schrijft Trouw. Zo concludeerde hij eerder dat Red Bull een positieve invloed heeft op de rijvaardigheid en dat het mengen van alcohol en energiedrank niet meer gezondheidsrisico’s heeft dan alleen alcohol.

De integriteitscommissie van de UU onderzocht de studies en kwam tot de conclusie dat Red Bull geen invloed had, waardoor er geen sprake zou zijn van belangverstrengeling. Wel was de commissie kritisch dat Verster zich via zijn privébedrijf door Red Bull liet betalen.

Investico meldt dat Verster sindsdien met andere wetenschappers nog zeker dertien door Red Bull betaalde artikelen publiceerde. Bij deze artikelen kwam Red Bull steeds positief naar voren. Bij twee van de dertien studies liet Verster zich persoonlijk door Red Bull betalen, meldt hij aan Investico.