NOS Nieuws•
In Vught is een monument onthuld voor de Molukse vrijheidsstrijder Chris Soumokil. Hij was van 1950 tot 1966 president van de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) en verzette zich tegen de integratie van die deelstaat in de Republiek Indonesië. Vandaag is het zestig jaar geleden dat hij werd geëxecuteerd op bevel van Soeharto, president van Indonesië.
Het monument werd gisteren onthuld in de Vughtse wijk Woonoord Lunetten, de plek waar vanaf 1951 zo’n 3000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen werden gehuisvest. Tot 1962 was het het grootste Molukse woonoord van Nederland.
Het gedenkteken bevat verschillende Molukse symbolen, zoals een traditioneel schild. Op de achterkant staan de laatste woorden van Soumokil: “Dat mijn dood een zegen mag zijn voor mijn volk”. Het werd ontworpen door kunstenaar Bart Belonje.
Graf onbekend
Soumokil werd in 1964 ter dood veroordeeld. Twee jaar later, op 12 april 1966, werd hij geëxecuteerd op Pulau Ubi Besar, een eiland voor de kust van Jakarta. De Indonesische regering heeft nooit bekendgemaakt waar hij is begraven.
Bij de onthulling van het gedenkteken was de weduwe van Chris Soumokil, Josina Soumokil-Taniwel (92), aanwezig. Sinds de dood van haar man is ze niet terug geweest in Indonesië. Ze woont in Assen. “Ik verlang ernaar te weten waar het graf is, voordat ik voor altijd mijn ogen sluit”, zei ze eerder tegen RTV Drenthe.
Leiden
Chris Soumokil werd in 1905 geboren op Java als kind van een Molukse vader en Indo-Europese moeder. Toen zijn vader naar Nederland moest verhuizen voor werk, belandde het gezin in Leiden. Soumokil studeerde daar rechten aan de universiteit en promoveerde in 1934.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij gevangengenomen door de Japanners. Na de oorlog werd hij procureur-generaal en later minister van justitie van de deelstaat Oost-Indonesië. Toen in 1950 de onafhankelijke Republiek der Zuid-Molukken (RMS) werd uitgeroepen, werd hij president. Hij voerde dertien jaar lang oorlog met Indonesië, die de RMS als illegale afscheiding zag. Soumokil was tot zijn gevangenschap in 1963 continu op de vlucht. Daarna liep de oorlog snel ten einde.
75 jaar
Het is dit jaar 75 jaar geleden dat Molukkers naar Nederland kwamen. Met de onafhankelijkheidsverklaring van de Republiek Indonesië, maakte Indonesië zich los van Nederland. Molukkers werden gezien als landverraders: KNIL-militairen hadden aan de Nederlandse zijde gevochten.
Nederland besloot in 1951 duizenden gezinnen (onvrijwillig) naar hier te brengen. Ze woonden bijvoorbeeld in barakken van het voormalige kamp Vught: woonoord Lunetten, waar nu het monument is onthuld.
Het verblijf zou tijdelijk zijn – een paar maanden tot hooguit een jaar. Daarna zouden de Molukkers terugkeren naar hun geboorteland, als alles weer rustig was. Van integreren was geen sprake – contact met Nederlanders werd zelfs afgeraden.
In deze video zie je meer over de geschiedenis van Molukkers in Nederland:
Molukkers 75 jaar in Nederland: ‘De ontheemding zit diep’
