In samenwerking met
Omrop Fryslân
NOS Nieuws•
Rijkswaterstaat heeft de kwelder in de Waddenzee bij het Noord-Friese dorp Wierum afgesloten om de vogels te beschermen. Voor de bewoners van Wierum is de afsluiting een koude douche. Als zij meer dan tien jaar geleden niet in actie waren gekomen, was de kwelder er niet meer geweest.
“In het hele traject hebben we er rekening mee gehouden dat de kwelder in ieder geval buiten het broedseizoen toegankelijk was. En nu staan er bordjes met ‘verboden toegang'”, reageert de teleurgestelde Kornelis Yntema uit Wierum bij Omrop Fryslân.
Een kwelder is een begroeid stuk land net buiten de dijk in zee, dat bij vloed of stormen (deels) onderloopt. Vogels zijn er gek op, want er blijven vaak allerlei visjes en ander voedsel achter. Bovendien kunnen ze er ongestoord broeden en rusten.
Afkalving
Kwelders zijn overal langs de Noordzee- en Waddenkust, Maar die bij Wierum is een geval apart. Op de website Visit Friesland wordt gesproken over “een uniek kweldergebied dat rustplaatsen biedt voor wadvogels, zoals scholeksters en bontbekplevieren, en fungeert als een beschermd stukje natuur langs de Waddenkust”.
Maar dat beschermde stukje natuur was er bijna niet meer geweest, omdat de Waddenzee steeds meer land van de kwelder ‘afsloeg’ en meenam het water in.
Op zich kunnen rijshouten dammen in zee die afkalving voorkomen. Het gaat om houten palen die in zee worden geplaatst, de golven breken en veel worden gebruikt voor landaanwinning.
Ook bij de kwelder van Wierum werden ooit rijshouten dammen geplaatst. Maar die waren er door jarenlange bezuinigingen en gebrek aan onderhoud slecht aan toe. Ze hielden de afkalving niet meer tegen, zoals Rijkswaterstaat ook toegaf.
Red de kwelder
Totdat het dorp een jaar of tien geleden in actie kwam en de werkgroep Red de kwelder oprichtte. Pim de Wit van de werkgroep noemde de afkalving niet alleen een ecologisch, maar ook cultureel verlies. “Veel oudere inwoners hebben hun jeugd op de kwelder doorgebracht. In Wierum zeggen we: Wierum zonder kwelder is als Wierum zonder kerk”, aldus De Wit.
In Wierum wonen zo’n 300 mensen. Maar de petitie die de werkgroep opstelde om Rijkswaterstaat en andere autoriteiten aan te sporen om actie te ondernemen voor de kwelder werd 1407 keer ondertekend.
En Rijkswaterstaat kwam in actie. In 2024 werden de rijshouten dammen bij de kwelder in Wierum gerenoveerd. Met snel resultaat. Vorig jaar bleek dat er tussen de gerenoveerde dammen 10 tot 35 centimeter ‘grond’ is bijgekomen in de kwelder. Ook “is er geen verdere erosie opgetreden van de kwelderrand”, aldus Rijkswaterstaat.
Versoepeling
De kwelder lijkt gered, maar juist nu het mooi weer wordt, mogen de Wierummers er niet naartoe. “Wij hopen nu maar dat we buiten het broedseizoen toch wat versoepeling kunnen krijgen”, zegt Kornelis Yntema voorzichtig.
Maar ook dat gaat waarschijnlijk niet gebeuren. “Het zijn ook hoogwatervluchtplekken voor vogels. Dus ook na het broedseizoen is het van belang dat het rustig blijft op de kwelders”, stelt Piet Leijstra van Rijkswaterstaat.
