NOS Nieuws
Na maanden van droogte regent het sinds het weekend weer. Verspreid over het hele land zijn er flinke buien. De verwachting is dat de regen de komende twee weken aanhoudt. Maar hoeveel helpt die regen eigenlijk? In dit stuk beantwoorden we een aantal vragen.
Hoeveel regen valt er deze week?
De komende twee weken verwacht klimaatonderzoeker Peter Siegmund van het KNMI ongeveer 70 millimeter regen. Dat is genoeg om op een tegel van één bij één meter een laag water van 7 centimeter te vormen, als niets zou wegstromen of verdampen.
Deze week gaat het om ongeveer 30 tot 35 millimeter, volgende week waarschijnlijk om een vergelijkbare hoeveelheid. Dat gebeurt heel verspreid: bijna iedere dag kan er wel een bui vallen.
Normaal valt er in de hele maand augustus volgens Siegmund ongeveer 100 millimeter regen. “Dus 70 millimeter in de helft van de maand is best veel, we krijgen een natte tweede helft van augustus.”
Is daarmee de droogte voorbij?
Nee. Het huidige neerslagtekort bedraagt volgens Siegmund ongeveer 310 millimeter. Daar gaat de komende weken wel iets vanaf, maar veel minder dan de hoeveelheid regen doet vermoeden.
Dat komt doordat er ondertussen ook water blijft verdampen. Van de verwachte 70 millimeter regen verdampt de komende twee weken naar schatting ongeveer 40 millimeter. Per saldo neemt het neerslagtekort daardoor af met ongeveer 30 millimeter af.
Het neerslagtekort blijft daarmee uitzonderlijk hoog. Zelfs na de komende regenperiode verwacht Siegmund dat deze zomer eind augustus nog altijd tot de 5 procent droogste jaren behoort. Om het tekort terug te brengen tot een ‘normaal’ jaar zou er tot eind september een enorme hoeveelheid regen moeten vallen. Volgens een ruwe berekening van Siegmund is daarvoor alleen al in september ongeveer drie keer de normale hoeveelheid regen nodig.
Kan droge grond al die regen wel opnemen?
Waarschijnlijk wel, doordat dat de ongeveer 70 millimeter regen niet in één of twee dagen valt. “De regen valt mooi verdeeld over twee weken”, zegt klimaatonderzoeker Siegmund. Daardoor krijgt de uitgedroogde bodem meer tijd om het water op te nemen. Voor het terugdringen van de droogte is dat relatief gunstig, al blijft er dus een groot neerslagtekort.
Toch zal het water niet heel diep komen, vertelt hydroloog Inge de Graaf van de Wageningen University & Research. “Er zit nog meer regen in de voorspellingen, dus de bovenste bodemlaag zal nat worden. Maar voor alles daaronder verandert deze regen weinig.” Gras is ondiep geworteld en zal dus iets groener worden door de huidige neerslag, maar daaronder is het nog kurkdroog. “Dus de vegetatie die dieper wortelt heeft niet veel aan deze regen.”
Wat betekent de regen voor het grondwater?
Als het nu een lange periode gaat regenen, dan kan dat water doordringen tot het diepere grondwater. Hydroloog De Graaf: “Maar zeker in augustus is die verdamping meestal nog veel hoger dan de neerslag, waardoor veel neerslag eerst wordt gebruikt in de bodem en de vegetatie voordat het grondwater wordt bereikt. Ik weet wel zeker dat we nog niet uit de problemen zijn.” Ze verwacht dat het grondwater pas in het najaar weer wat wordt aangevuld door de neerslag, maar denkt dat het tekort ook deze winter nog niet aangevuld zal zijn.
“Grondwater heeft een geheugen. Na de droogte van 2018 heeft het twee seizoenen geduurd voordat het grondwater weer hersteld was. De kans dat je zo’n groot tekort in de bodem en in het grondwater binnen een paar maanden kan herstellen is heel klein”, gaat ze verder. “Dat is eigenlijk gewoon niet aan de orde.”
Gaan de rivieren nu ook stijgen?
De regen in Nederland alleen is daarvoor niet genoeg. Voor de Rijn en Maas is vooral belangrijk hoeveel regen er valt in de stroomgebieden van de rivieren buiten Nederland. Regen in Nederland heeft maar beperkte invloed op de hoeveelheid water die via de grote rivieren ons land binnenkomt.
Om de hoeveelheid water in de Rijn en Maas echt te laten herstellen, is volgens Rijkswaterstaat langdurig veel neerslag nodig in de stroomgebieden in Duitsland en verder stroomopwaarts.
De weersverwachting in die gebieden biedt wel enige hoop dat er de komende tijd weer wat meer water door de rivieren gaat stromen, maar de achterstand die tijdens de lange droge periode is ontstaan, is daarmee niet meteen weggewerkt.
Bekijk deze NOS-special over waarom de Rijn het zwaar heeft:
