NOS Nieuws•
NAVO-chef Rutte blijft Trumps oorlog in Iran steunen, ondanks kritiek dat hij daarmee een standpunt inneemt dat niet door de hele NAVO wordt gesteund. “Binnen de alliantie zal je altijd verschillende opvattingen hebben”, zei Rutte vandaag. “Dat is onvermijdelijk. Het zijn democratieën.”
Volgens de secretaris-generaal van de NAVO zijn alle landen het erover eens dat Iran een bedreiging vormt wanneer het land over nucleaire en raketcapaciteiten beschikt. “En wat Amerika nu doet, is die capaciteiten afbreken. En ja, dat juich ik toe.”
Rutte presenteerde vandaag het jaarverslag van de NAVO over 2025. Hij kijkt tevreden terug op een jaar waarin hij de Amerikanen binnenboord wist te houden en de defensie-uitgaven van de NAVO-landen flink zag stijgen.
Maar tijdens de persconferentie vandaag gingen de vragen vrijwel niet over het jaarverslag, want inmiddels heeft zich alweer een nieuw probleem aangediend voor de man die ervoor moet zorgen dat de militaire alliantie goed functioneert: de oorlog in Iran.
Rutte moet laveren tussen de Amerikanen die nog altijd doorgaan met aanvallen en een groep Europese NAVO-landen die serieuze bedenkingen hebben bij Trumps aanpak.
Kritiek
Een week geleden zei bondskanselier Merz in het Duitse parlement dat hij nog geen overtuigend plan had gezien voor hoe de Amerikaanse operatie in Iran kan slagen. “Washington heeft ons ook niet om advies gevraagd.” Als Trump dat wel had gedaan, dan zou Duitsland Trumps plannen in deze vorm hebben afgeraden, zei Merz tegen het parlement.
Spanje noemt de oorlog consequent illegaal. De Franse president Macron zei eerder dat de Amerikaanse en Israëlische aanvallen buiten het internationaal recht vallen.
En toch roemt Rutte de Amerikanen tijdens publieke optredens. Tijdens een tv-interview zondag op de Amerikaanse zender CBS noemde hij Trumps handelen cruciaal. “Hij doet dit om de hele wereld veiliger te maken.”
Dat is opvallend, omdat de secretaris-generaal van de NAVO altijd namens álle NAVO-bondgenoten moet spreken, maar de kritiek van Europese leiders niet doorklinkt in Ruttes woorden.
Toch handelt Rutte door het prijzen van Trumps acties in Iran wel degelijk in het belang van het gehele bondgenootschap, redeneren ze binnen de NAVO. De kritiekloze houding richting de VS is noodzakelijk om te voorkomen dat de Amerikanen uit de NAVO stappen en afzien van elke vorm van steun aan Oekraïne.
‘Lafaards’
Vooralsnog werkt die strategie, maar de vraag is hoever Rutte kan gaan. Terwijl de Amerikaanse president in openbare optredens louter lof ontvangt van de secretaris-generaal, doet Trump weinig anders dan kritiek uiten op zijn Europese bondgenoten.
Zo verwijt hij Europese NAVO-landen een gebrek aan steun in de oorlog die de Amerikaanse president zelf is begonnen. “Ze wilden niet meevechten om een Iran met nucleaire macht te voorkomen,” schreef hij een week geleden op zijn platform Truth Social. “Nu (…) klagen ze over de hoge olieprijzen, maar willen ze niet helpen om de Straat van Hormuz open te krijgen.” Lafaards, noemt Trump zijn bondgenoten. “We zullen dit onthouden.”
Rutte doet die woorden vandaag af als “wat frustratie” van de Amerikaanse president over hoe snel de Europeanen reageren om Trumps verzoek om te helpen de Straat van Hormuz weer open te krijgen.
Volgens Rutte hadden de Europese landen tijd nodig om zich te organiseren, omdat ze voor de oorlog niet door Amerika op de hoogte waren gebracht. Dát de Europese bondgenoten niet op de hoogte waren, vindt Rutte logisch. “Er is altijd een risico dat dingen uitlekken als te veel mensen op de hoogte zijn.”
Daarmee probeert Rutte richting Trump te verklaren waarom Europese hulp in de Straat van Hormuz vooralsnog uitblijft en weerspreekt hij tegelijkertijd de kritiek van Europese bondgenoten die van tevoren hadden willen weten wat Trump van plan was.
Statement
Inmiddels is er wel een statement ondertekend door meer dan dertig landen, waaronder veel NAVO-landen, waarin staat dat zij “bereid zijn bij te dragen aan de benodigde inspanningen om een veilige doorgang door de Straat te garanderen”. Volgens Rutte kijkt een groep landen onder leiding van het Verenigd Koninkrijk op dit moment waar en wanneer hulp kan worden geboden en komen ze daarmee tegemoet aan het verzoek van Trump.
Maar het is de vraag of dat ook echt zo is. Verschillende landen, waaronder Nederland en Duitsland, lieten eerder weten dat de verklaring niet moet worden geïnterpreteerd als een aanbod om snel militaire hulp richting de Straat van Hormuz te sturen. Eventuele hulp komt er pas als het veilig genoeg is rondom de Straat.
