Nederlanders willen label voor AI-muziek: ‘Je moet weten waar je naar luistert’

Een groeiend aantal Nederlanders wil dat muziek gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) op streamingplatforms een label krijgt. Waar twee jaar geleden nog 59 procent verlangde naar een AI-label, wil tegenwoordig ruim driekwart van de Nederlanders dat.

Dat blijkt uit de Muziekmonitor van NVPI, de brancheorganisatie van de film- en muziekindustrie die jaarlijks onderzoek doet naar het muziekgebruik van Nederlanders.

De 2000 respondenten die meededen aan het representatieve onderzoek, vinden het ook steeds belangrijker dat muziek door een echt persoon wordt gemaakt. Dat percentage steeg in twee jaar van 68 naar 78 procent.

Hoe het komt dat men dat belangrijk vindt, is niet onderzocht. Maar op basis van andere onderzoeksresultaten blijkt de behoefte aan authenticiteit sterk aanwezig, zegt Eva de Vroome, woordvoerder van NVPI. “En dat heeft mogelijk weer te maken met de stortvloed van AI-nummers op streamingplatforms.”

Het aantal AI-nummers op muziekstreamingdiensten groeit ieder jaar. Volgens Deezer worden er dagelijks ongeveer 75.000 volledig door AI gegenereerde nummers geüpload naar het Franse streamingplatform. Dat is bijna de helft van alle dagelijkse uploads.

Van Spotify is niet bekend welk percentage van de bibliotheek uit AI-nummers bestaat. Wel heeft de streamingdienst recent een groen vinkje geïntroduceerd om geverifieerde menselijke artiesten beter te onderscheiden van AI-artiesten.

Michiel Laan is commercieel directeur van BumaStemra, de organisatie die de auteursrechten van componisten, tekstschrijvers en muziekuitgevers beheert. Laan noemt de behoefte aan het labelen van AI-muziek een goede ontwikkeling. “Transparantie is belangrijk. Mensen moeten weten waar ze naar luisteren en hebben recht op eerlijke informatie.”

BumaStemra heeft contracten met streamingplatforms die elke twee jaar worden vernieuwd, zodat nieuwe ontwikkelingen worden meegenomen in de afspraken. “Kunstmatige intelligentie is daarin momenteel het belangrijkste thema. Ook in die gesprekken brengen we nadrukkelijk de wens naar voren dat AI-muziek gelabeld moet worden.”

Sommige platforms zijn bereid hierin mee te bewegen, terwijl andere terughoudender zijn. Er zijn ook platforms zoals Deezer die AI-muziek al labelen en dit als een belangrijk speerpunt zien. Volgens Laan zou wetgeving kunnen helpen om de positie van echte muziekmakers te verbeteren.

“Europese wetgeving moet zorgen voor transparantie richting consumenten, maar ook richting ons”, zegt hij. Volgens hem zouden streamingdiensten en AI-bedrijven verplicht moeten worden om aan te geven waarop hun modellen zijn getraind, zodat er een eerlijk speelveld ontstaat. “Daar bestaat nu nog veel onduidelijkheid over.”

Wel ziet Laan ook vooruitgang, vooral Frankrijk loopt binnen Europa voorop als het gaat om maatregelen. Zo werkt BumaStemra samen met het Franse Deezer, waarbij muziekaanmeldingen worden onderzocht om te kijken of er volledig door AI gegenereerde muziek tussen zit. “Wat we terugkrijgen is dat een nummer bijvoorbeeld is gemaakt door Suno, waarna we gesprekken aangaan met degene die het heeft aangemeld.”

In de Muziekmonitor van NVPI valt verder op dat er in alle leeftijdsgroepen weerstand bestaat tegen AI-muziek. “Onder jongeren van 13 tot 17 jaar is die weerstand iets minder groot, maar vanaf 18 jaar zijn de verschillen tussen leeftijdsgroepen vrijwel verdwenen”, zegt De Vroome van brancheorganisatie NVPI. In alle groepen blijft een meerderheid de voorkeur geven aan menselijke makers.

Er zijn wel verschillen tussen genres. Bij hiphop, R&B, dance en elektronische muziek is het gebruik van computers in de (post)productie het meest gangbaar, waardoor luisteraars er iets minder problemen mee hebben. De grootste weerstand tegen AI ziet NVPI bij luisteraars van jazz en klassieke muziek.

Ook de populariteit van vinyl is opnieuw zichtbaar in de Muziekmonitor. Mensen kopen vooral muziek die ze al kennen, in plaats van recent uitgebrachte muziek, om die opnieuw te beleven. Ongeveer 25 procent van de vinylverkoop verloopt online, maar het grootste deel wordt nog altijd in fysieke winkels gekocht.

Volgens De Vroome wijst deze ontwikkeling opnieuw op de waardering voor echtheid en authenticiteit. Mensen willen zelf kiezen waar ze naar luisteren, in plaats van dat streamingdiensten dit voor hen bepalen, blijkt uit het onderzoek.

“Hoe meer we online leven en AI opkomt, hoe meer we iets echts willen ervaren. Dat is ook positief nieuws voor artiesten. Hoe meer fans ze hebben, hoe meer ze verdienen, in plaats van dat ‘nepartiesten’ die inkomsten overnemen.”