Nederlands schip werkt in bezet gebied, ‘mogelijk schending internationaal recht’

• Gidi Pols

  redacteur Economie

Het Nederlandse baggerschip Parana werkt mee aan een Marokkaans prestigeproject in de Westelijke Sahara. Dat gebied is al sinds de jaren 70 bezet door Marokko. Dat maakt werken in het gebied omstreden en mogelijk zelfs verboden voor Nederlandse bedrijven, zeggen experts.

Baggerbedrijf De Boer reageerde de afgelopen dagen niet op vragen van de NOS over het werk van de Parana.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) meldt dat er economische activiteiten mogen plaatsvinden in het gebied, dat wordt bestuurd onder toezicht van de Verenigde Naties. Voorwaarde is wel “dat de opbrengsten van de activiteiten ten goede komen aan de oorspronkelijke Sahrawi-bevolking”, staat op een site over zakendoen in het gebied.

De Parana van het baggerbedrijf De Boer begeeft zich met zijn werk in politiek onstuimig vaarwater. De Westelijke Sahara is een groot woestijngebied ten zuiden van Marokko. Tot 1975 was het een kolonie van Spanje. Toen de Spanjaarden vertrokken werd het een geopolitiek mijnenveld.

Marokko eiste de zuidelijke buur op. De Sahara-bewoners riepen een eigen staat uit. Wat volgde was een oorlog tussen de Saharaanse nationalisten van Polisario en het Marokkaanse leger. Dat conflict sleept nog altijd. Marokko bezet inmiddels zo’n twee derde van het gebied, inclusief de hele kust.

Aan die kust bouwt Marokko nu een grote nieuwe haven: de Dakhla Atlantic Port. Deze zeehaven moet onder meer de toekomstige export van groene waterstof, landbouwproducten als tomaten en fosfaat makkelijker maken. Afgelopen weken was de Parana voor de monding van die haven aan het baggeren.

Via scheepvaartdata van Marine Traffic is te zien hoe de Parana bezig was de afgelopen dagen:

De vraag is: mag dat? Voor universitair docent Andrea Maria Pelliconi van de Universiteit van Southampton is het een duidelijke nee. “De Westelijke Sahara is onwettig bezet door Marokko. Internationaal recht schrijft voor dat andere landen zo’n onwettige situatie niet mogen ondersteunen. Die verplichting geldt ook voor bedrijven uit een ander land. Nederland heeft de verantwoordelijkheid om zijn bedrijven te reguleren.”

De Groningse hoogleraar Marcel Brus beaamt dat. “Het is nog steeds bezet gebied.” Hij wijst echter op de nuance die ook de RVO aanbrengt. “De bezetter mag economische activiteiten uitvoeren, maar alleen als dat ten goede komt aan de bevolking.”

“Grondstoffen toe-eigenen mag bijvoorbeeld zeker niet. Dus niet vissen, geen mijnbouw”, zegt Brus. “Een haven bouwen is ingewikkelder. Aan wie komt dat in de toekomst ten goede?” Het bedrijf neemt volgens Brus een juridisch risico met deze klus. “Bovendien werk je wel mee met een bezetter, dat zou je niet moeten willen.”

Ook de Amsterdamse hoogleraar Liesbeth Zegveld spreekt van een “aanzienlijke kans op schending van het internationaal recht en de rechten van de Sahrawi’s bij deelname aan projecten van de Marokkaanse overheid in de Westelijke Sahara”. Zij wijst ook op twee ongeldig verklaarde handelsverdragen tussen Marokko en de EU over het gebied. Die verdragen zijn door het Europese Hof van tafel geveegd omdat er geen toestemming van bewoners van de Westelijke Sahara was.

De NOS probeert al een week in contact te komen met baggerbedrijf De Boer. Via de receptie van het bedrijf kreeg de NOS meerdere e-mailadressen. Op geen van de mails die de NOS stuurde kwam een reactie.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken laat weten dat het alleen toetst of een bedrijf zich aan de voorwaarden houdt als het bedrijf zelf vraagt om steun van het ministerie of bijvoorbeeld een exportkredietverzekering aanvraagt. Het is niet duidelijk of De Boer dat gedaan heeft. Het ministerie zegt geen uitspraken te doen over individuele bedrijven.