NOS Nieuws
Door de oorlog in Iran en de hogere energieprijzen dreigen veel Nederlandse huishoudens in 2027 minder te besteden te krijgen. De koopkracht daalt met 0,3 procent als de overheid het beleid ongewijzigd laat.
Dit jaar stijgt de koopkracht voor de doorsnee Nederlander nog wel, maar een stuk minder dan tot nu toe werd verwacht, blijkt uit de nieuwste ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) in de Macro-Economische Verkenningen (MEV). Die worden gezien als het uitgangspunt voor de onderhandelingen tussen politieke partijen over de Miljoenennota. Het kabinet kan, in samenwerking met de oppositie, maatregelen nemen om bepaalde groepen te compenseren.
Toch vallen de gevolgen mee als je ziet wat er aan de hand is in de wereld, stelt CPB-directeur Pieter Hasekamp. “De Nederlandse economie is veerkrachtig.”
Onzekerheid
Ondanks grote spanningen in de wereld blijft de Nederlandse economie namelijk wel groeien, naar verwachting volgend jaar met 1,2 procent.
Dat is minder dan dit jaar, maar de economie blijft overeind door een sterke export en doordat de overheid geld blijft uitgeven. Ook de meeste Nederlandse huishoudens hebben nog genoeg te besteden.
Wel blijft het economische beeld onzeker. Het CPB waarschuwt voor invoering van importtarieven, onrust op de financiële markten en hogere energieprijzen.
Prijsstijgingen
Hoge energieprijzen maken het dagelijks leven nu al duurder. Omdat de lonen dit jaar ook zijn gestegen, kunnen veel Nederlanders die prijsstijging wel aan.
In de laatste berekening ging het CBP er nog vanuit dat dit jaar de koopkracht met 1,4 procent zou stijgen. Dat is bijgesteld naar 0,6 procent. Als het kabinet geen aanpassingen doet in beleid zal de koopkracht volgend jaar dalen, met 0,3 procent.
Weliswaar stijgen in 2027 de lonen opnieuw, maar dat zal voor veel Nederlanders niet genoeg zijn om meer uit te kunnen geven. Dat komt door prijsstijgingen, maar ook doordat het kabinet de inkomstenbelasting wil verhogen. Ook blijft er minder nettoloon over doordat werkgevers meer premie moeten gaan afdragen voor de arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Armoede
Volgend jaar loopt het aantal mensen in armoede op. Sinds 2024 daalde het aantal mensen onder de armoedegrens met ruim 90.000 naar 460.000 mensen. Volgend jaar loopt het op naar 470.000, verwacht het CPB.
Dit jaar neemt de armoede nog wat af. Dat komt vooral door een stijging van de uitkeringen en een ruimere huurtoeslag. Hoewel de laagste inkomens minder geraakt worden door de voorgenomen inkomstenbelasting, raakt deze maatregel deze groep wel. Hierdoor stijgt het aantal mensen in armoede in 2027. Het aantal kinderen in armoede loopt wel terug, zowel dit jaar als volgend jaar.
Als het kabinet mensen wil beschermen tegen de hoge energieprijzen, moet het zich richten op de kwetsbaarste huishoudens, adviseert het CPB. Het planbureau herhaalt dat het onverstandig is om maatregelen te nemen die alle Nederlanders beschermen tegen prijsstijgingen. Beter is het om mensen met een laag inkomen en een slecht geïsoleerd huis financieel te helpen met verduurzaming.
Overheidsfinanciën
De overheid geeft meer uit dan er binnenkomt en dat begrotingstekort loopt op. Dit jaar is die stijging fors, wat vooral te maken te maken met een eenmalige uitgaven aan defensiepensioenen.
Ook volgend jaar loopt het op, naar een tekort van 2,1 procent. Dat heeft te maken met grote uitgaven aan defensie en de sociale zekerheid. Ook betaalt Nederland meer rente voor leningen. De voorgenomen belastingverhogingen zijn niet voldoende om deze uitgaven te dekken.
